Hà Nội kỳ vọng đánh thức tiềm năng du lịch từ kinh tế đêm

Sau bữa tối, lựa chọn phổ biến nhất vẫn là dạo quanh hồ Hoàn Kiếm, ghé phố cổ hoặc thưởng thức ẩm thực đường phố. Trong khi đó, tại nhiều thành phố du lịch lớn trên thế giới khoảng thời gian từ 18 giờ đến rạng sáng lại là lúc các hoạt động dịch vụ, giải trí và văn hóa diễn ra sôi động nhất, tạo nguồn thu đáng kể cho nền kinh tế.

Khách quốc tế yêu thích việc mua sắm quà lưu niệm tại chợ đêm phố cổ Hà Nội. Ảnh: Tuyết Mai/TTXVN

Thực tế này đang được Hà Nội nhìn nhận như một dư địa phát triển quan trọng. Tại kỳ họp thứ 4, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm. Nghị quyết nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch trên địa bàn Thủ đô, với mục tiêu từng bước đưa kinh tế đêm trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế dịch vụ Thủ đô.

Dư địa còn rất lớn

Tạp chí Time Out vừa công bố danh sách những thành phố có đời sống về đêm hấp dẫn nhất thế giới năm 2025. Từ Las Vegas, Madrid, Paris đến Thượng Hải, Berlin hay Melbourne, điểm chung dễ nhận thấy là các đô thị này không còn phát triển kinh tế đêm theo mô hình đơn thuần dựa vào mua sắm hay các tụ điểm giải trí. Thay vào đó, họ tạo dựng những hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng, kết hợp giữa văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực, âm nhạc và các không gian sáng tạo.

Tại Paris, các “bữa tiệc đa văn hóa” cùng những dòng nhạc mới như dancehall, afrobeats đang tạo nên sức hút mới cho đời sống đêm. Thượng Hải phát triển các tuyến phố đi bộ, không gian nghệ thuật và hệ thống dịch vụ thân thiện, an toàn. Berlin mở rộng văn hóa đêm ra công viên, quảng trường và các không gian công cộng. Trong khi đó, Dubai hay Mexico City lại cho thấy cách kết hợp giữa giải trí hiện đại với các giá trị văn hóa bản địa để kéo dài thời gian trải nghiệm của du khách.

Những kinh nghiệm quốc tế này cho thấy kinh tế đêm không đơn thuần là hoạt động vui chơi sau giờ làm việc. Đây đang trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế sáng tạo của nhiều đô thị lớn trên thế giới.

Du khách thưởng thức bia trên phố Tạ Hiện (Hà Nội). Ảnh: Tuyết Mai/TTXVN

Là trung tâm chính trị, văn hóa và du lịch lớn của cả nước, Hà Nội mỗi năm đón hàng chục triệu lượt khách trong nước và quốc tế. Những năm gần đây, Thủ đô liên tục được vinh danh trên các bảng xếp hạng du lịch quốc tế nhờ hệ thống di sản phong phú, ẩm thực đặc sắc và chiều sâu văn hóa hiếm có.

Tuy nhiên, một thực tế được nhiều chuyên gia du lịch nhắc tới là khi màn đêm buông xuống, những trải nghiệm dành cho du khách vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của một đô thị hơn nghìn năm tuổi.

Ngoài khu vực hồ Hoàn Kiếm, phố cổ hay một số tuyến phố đi bộ cuối tuần, lựa chọn vui chơi, giải trí và trải nghiệm văn hóa về đêm của du khách vẫn còn khá hạn chế. Không ít người kết thúc hành trình khám phá Hà Nội từ rất sớm, trong khi ở nhiều thành phố du lịch lớn trên thế giới, ban đêm mới là khoảng thời gian sôi động nhất của ngành công nghiệp không khói.

Thực tế những sản phẩm đã được triển khai thời gian qua cho thấy Hà Nội hoàn toàn có khả năng tạo ra những trải nghiệm đêm hấp dẫn. Từ mặt nước lung linh của hồ Hoàn Kiếm, những mái ngói cổ trong khu phố cũ, tiếng đàn vang lên giữa không gian đi bộ cuối tuần cho tới các tour đêm tại Hoàng thành Thăng Long hay Nhà tù Hỏa Lò, Thủ đô nhiều lần chứng minh rằng đêm không chỉ là khoảng thời gian nghỉ ngơi mà còn là không gian trải nghiệm giàu cảm xúc.

Trong bối cảnh ngành du lịch đang hướng tới mục tiêu nâng cao mức chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của du khách, phát triển kinh tế đêm không còn đơn thuần là mở thêm dịch vụ sau 22 giờ. Đây được xem là lời giải cho bài toán tạo ra sản phẩm mới, gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến và mở rộng không gian phát triển cho một Thủ đô đang chuyển mình theo hướng sáng tạo, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc riêng có.

Văn hóa và di sản đóng vai trò trung tâm

Khách du lịch thưởng thức bữa tối trên phố Tạ Hiện, Hà Nội. Ảnh: Thanh Xuân/TTXVN phát

Theo Phó Giáo sư. Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Hà Nội sở hữu một kho tàng chất liệu đặc biệt để kể câu chuyện của mình về đêm. Đó là hệ thống di sản, những lớp trầm tích văn hóa cùng các góc phố, cây cầu và công trình kiến trúc gắn với lịch sử nghìn năm.

Theo ông, khi được tổ chức bài bản, từ ẩm thực, nghệ thuật đến đời sống văn hóa sẽ trở thành “gia vị” làm phong phú trải nghiệm, biến kinh tế đêm thành một dạng “sức mạnh mềm”, giúp kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô.

Đồng quan điểm, ông Vũ Văn Tuyên, Tổng Giám đốc Travelogy cho rằng lợi thế lớn nhất của Hà Nội không phải là sự sôi động mà là chiều sâu văn hóa.

“Kinh tế đêm của Hà Nội cần được xây dựng trên nền tảng di sản nghìn năm chứ không phải cạnh tranh bằng âm thanh và ánh sáng đơn thuần. Khách du lịch không thiếu thời gian vào buổi tối, thứ họ thiếu là những trải nghiệm đủ hấp dẫn để ở lại Hà Nội thêm một đêm. Kinh tế đêm không phải là kéo dài giờ bán hàng mà là kéo dài thời gian trải nghiệm và gia tăng giá trị của điểm đến. Nếu ban ngày là lúc du khách nhìn thấy Hà Nội thì ban đêm phải là lúc họ cảm nhận được linh hồn của Hà Nội”, ông Tuyên nhấn mạnh.

Không chỉ các chuyên gia, nhiều du khách cũng bày tỏ mong muốn có thêm những trải nghiệm đêm đa dạng hơn. Anh Simon, du khách đến từ Đức, cho biết đây là lần đầu tiên anh tới Việt Nam và Hà Nội để lại nhiều ấn tượng tích cực.

“Khi đi trên đường, tôi thấy thành phố rất nhộn nhịp với nhiều cửa hàng, khách sạn và các hoạt động dịch vụ. Có nhiều lễ hội, nhiều điểm vui chơi. Tôi nghĩ nếu có thêm những hoạt động giúp du khách gặp gỡ, giao lưu và kết bạn với nhau, đặc biệt vào buổi đêm thì sẽ rất tuyệt vời vì điều đó tạo ra cảm giác kết nối cộng đồng”, anh chia sẻ.

Trong khi đó, ông Hoàng Minh Chiến, người dân phố Hàng Bè, mong muốn Hà Nội có thêm nhiều trung tâm và khu vui chơi giải trí hoạt động về đêm, đồng thời các hoạt động văn hóa cần gắn kết chặt chẽ hơn với bản sắc Việt Nam và bảo đảm tốt an ninh trật tự.

Gỡ điểm nghẽn để bứt phá

Theo các chuyên gia, điều Hà Nội cần hiện nay không chỉ là thêm các hoạt động sau 22 giờ mà là một chiến lược phát triển đồng bộ, trong đó văn hóa và di sản đóng vai trò trung tâm.

Ông Vũ Văn Tuyên cho rằng việc Hà Nội bước vào giai đoạn tổ chức lại không gian hành chính với 126 xã, phường đang mở ra một cơ hội đặc biệt để tái cấu trúc không gian du lịch đêm.

Trong nhiều năm qua, kinh tế đêm của Hà Nội chủ yếu tập trung tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, phố cổ, phố Tạ Hiện và một số điểm đơn lẻ. Điều này dẫn tới tình trạng quá tải cục bộ trong khi nhiều khu vực khác vẫn chưa khai thác được tiềm năng.

Theo ông Tuyên, với mô hình quản trị mới, thành phố hoàn toàn có thể quy hoạch lại không gian kinh tế đêm theo các cụm chức năng thay vì chỉ tập trung vào khu vực trung tâm.

Hoàng hôn tại ngã ba sông Hồng - sông Đuống (Hà Nội). Ảnh: Tuyết Mai/TTXVN

Trong đó, hồ Hoàn Kiếm và phố cổ có thể trở thành trung tâm di sản và văn hóa đêm; Hồ Tây là trung tâm lễ hội, nghệ thuật và giải trí chất lượng cao; khu vực sông Hồng phát triển thành hành lang kinh tế đêm mới với bến du thuyền, công viên ánh sáng và các sự kiện ngoài trời; Sơn Tây, Ba Vì, Đường Lâm đẩy mạnh du lịch nông nghiệp và trải nghiệm đêm vùng ven; Gia Lâm, Đông Anh, Mê Linh phát triển các tổ hợp văn hóa sáng tạo, công viên chủ đề và các sự kiện quy mô lớn.

“Nếu mỗi xã, phường đều xây dựng được ít nhất một sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách vào buổi tối, Hà Nội sẽ không còn là một điểm đến có một trung tâm du lịch đêm duy nhất mà sẽ trở thành một mạng lưới trải nghiệm đêm quy mô toàn thành phố. Đây chính là sự khác biệt giữa phát triển một sản phẩm du lịch và phát triển một hệ sinh thái kinh tế đêm”, ông Tuyên nhận định.

Theo vị chuyên gia này, mục tiêu dài hạn của Hà Nội không nên chỉ dừng lại ở việc kéo dài thời gian mở cửa tới 2 giờ sáng hay 6 giờ sáng. Đó chỉ là giải pháp kỹ thuật. Điều quan trọng hơn là biến toàn bộ không gian đô thị thành một hệ sinh thái trải nghiệm hoạt động 24 giờ, nơi du khách có thể khám phá nhiều lớp giá trị khác nhau của Thủ đô.

Ông cho rằng cuộc cạnh tranh của các điểm đến hiện nay không còn nằm ở số lượng khách mà ở thời gian lưu trú và mức chi tiêu trên mỗi du khách. Một du khách ở lại thêm một đêm thường tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn nhiều so với việc tăng thêm một lượt khách tham quan trong ngày.

Hiện nay, khách quốc tế đến Hà Nội lưu trú trung bình khoảng 2-3 ngày. Nếu kinh tế đêm phát triển đủ sức hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú thêm một ngày, doanh thu du lịch của thành phố có thể tăng thêm hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm mà không cần tăng tương ứng lượng khách.

Theo Nghị quyết quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm vừa được HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII thông qua tại kỳ họp thứ 4, dự kiến đến năm 2035, kinh tế đêm đóng góp khoảng 7-8% GRDP của thành phố, với tốc độ tăng trưởng bình quân cao của các ngành dịch vụ. Theo đánh giá của nhiều đại biểu HĐND thành phố, đây không chỉ là chính sách kinh tế, mà còn là chiến lược văn hóa mang tính dài hạn.

Các chuyên gia cho rằng, khi Thủ đô kể được một câu chuyện hấp dẫn hơn về chính mình để nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư, chắc chắn du khách sẽ không còn đặt câu hỏi: “Tối nay ở Hà Nội có gì chơi?”. Thay vào đó sẽ là một câu hỏi khác: “Tối nay tôi nên khám phá câu chuyện nào của Hà Nội?”. Và đó có lẽ cũng là đích đến cao nhất của chiến lược phát triển kinh tế đêm mà Thủ đô đang hướng tới.

Tuyết Mai – Thanh Xuân (TTXVN)