Hà Nội: Chuyển đổi tư duy công vụ, xây dựng chính quyền phục vụ nhân dân

Đây không chỉ là sự thay đổi về quy trình, thủ tục, mà là bước chuyển có tính nền tảng về tư duy công vụ, tạo động lực quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Đó là nội dung được nêu ra tại Chương trình Thời sự với chủ đề: “Công vụ liêm chính - Quản trị hiện đại - Vì nhân dân phục vụ” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức tối 30-3.

Các đại biểu tham gia chương trình. Ảnh: Duy Khánh

Đổi mới từ cơ sở, rút ngắn khoảng cách với người dân

Thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi tư duy công vụ không phải là khẩu hiệu, mà đang được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, bắt đầu từ cơ sở, nơi trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc cho người dân.

Tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố, việc tăng cường gắn kết giữa chính quyền với nhân dân đã trở thành yêu cầu xuyên suốt trong quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành.

Tại phường Xuân Phương, việc phân công các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy và cán bộ chủ chốt phường dự sinh hoạt định kỳ tại các chi bộ đã được duy trì nền nếp trong nhiều tháng qua. Qua đó, những vấn đề phát sinh từ thực tiễn được nắm bắt kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng ban hành và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách.

Cách làm này cho thấy rõ một chuyển biến quan trọng: Từ quản lý theo mệnh lệnh hành chính sang lắng nghe, đối thoại và đồng hành cùng cơ sở. Khi tiếng nói của người dân được tiếp nhận trực tiếp, đầy đủ, quá trình hoạch định chính sách sẽ sát thực tiễn hơn, hạn chế độ trễ và những bất cập trong tổ chức thực hiện.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin đã mở ra những kênh tương tác mới giữa chính quyền và người dân. Tại phường Ngọc Hà, mô hình “Góp ý Ngọc Hà” thông qua mã QR cho phép người dân gửi kiến nghị, phản ánh một cách nhanh chóng, thuận tiện mà không cần đến trực tiếp cơ quan công quyền. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuyển từ tư duy “chờ người dân đến” sang “chủ động tiếp cận người dân”.

Trong lĩnh vực cải cách hành chính, Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính đột phá. Từ ngày 1-1-2026, thành phố đã tái cấu trúc 293 thủ tục hành chính thiết yếu, tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất, kinh doanh như đất đai, xây dựng, tư pháp, lao động - việc làm, đầu tư.

Quang cảnh tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ảnh: Duy Khánh

Đáng chú ý, 2.012 thủ tục hành chính đã được thực hiện theo hướng không phụ thuộc địa giới hành chính; 2.007 nhiệm vụ thuộc 14 lĩnh vực được phân cấp, phân quyền, ủy quyền; 103 thủ tục hành chính áp dụng cơ chế “làn xanh”, rút ngắn thời gian giải quyết từ 30% đến 60% so với quy định. Những con số này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Không chỉ dừng ở cải cách trên “giấy tờ”, các mô hình phục vụ trực tiếp cũng được triển khai linh hoạt. Những “chuyến xe lưu động” đưa dịch vụ công đến tận cơ sở, nhất là khu vực nông thôn, vùng còn hạn chế về hạ tầng công nghệ, đã góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý, đồng thời, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân.

Có thể khẳng định, từ những chuyển động ở cơ sở, khoảng cách giữa chính quyền và người dân đang từng bước được rút ngắn. Đây chính là tiền đề quan trọng để xây dựng một nền hành chính phục vụ thực chất, hiệu quả.

Xác lập rõ vai trò kiến tạo trong giai đoạn mới

Ở góc độ lý luận và thực tiễn, TS. Thang Văn Phúc, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nguyên Tổng Thư ký Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ cho rằng, yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải chuyển đổi căn bản tư duy công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Theo ông, điểm cốt lõi là chuyển từ tư duy “quản lý, cai trị” sang thực hiện sứ mệnh phục vụ nhân dân, phục vụ doanh nghiệp và phục vụ phát triển. Đây là sự thay đổi mang tính bản chất, phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi này không phải là mới, mà đã được đặt nền móng và triển khai trong gần 30 năm qua, từ Cương lĩnh năm 1991 của Đảng, các nghị quyết Trung ương về cải cách hành chính đến quá trình hoàn thiện thể chế gắn với Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013. Trên nền tảng đó, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021-2030 tiếp tục xác định rõ mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, trong đó, cán bộ, công chức thực sự là công bộc của nhân dân.

TS. Thang Văn Phúc trao đổi tại chương trình. Ảnh: Duy Khánh

Tuy nhiên, theo TS. Thang Văn Phúc, quá trình cải cách vẫn còn những giai đoạn chưa đồng đều, đòi hỏi phải tăng tốc mạnh mẽ hơn trong bối cảnh hiện nay. Nếu không tạo được bước chuyển về bản chất của nền công vụ, sẽ khó triển khai hiệu quả các định hướng lớn của Trung ương, đặc biệt là tinh thần Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Đối với Hà Nội, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” ngay sau Đại hội lần thứ XIV được đánh giá là kịp thời, tạo thêm động lực thúc đẩy cải cách. Cùng với đó, thành phố đã có quá trình triển khai quyết liệt, từng bước tạo chuyển biến rõ nét cả về nhận thức và hành động.

Theo TS. Thang Văn Phúc, một điểm đáng chú ý là tư duy quản lý đã chuyển từ “quản lý đơn thuần” sang “quản lý để phát triển”. Để hiện thực hóa điều này, cần dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là chuyển đổi số. Thực tế cho thấy, các hoạt động công vụ hiện nay đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ từ cấp thành phố đến cơ sở, góp phần hình thành nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp.

“Tôi cảm nhận được một không khí mới trong thực thi công vụ, với những giá trị mới, phù hợp với yêu cầu phát triển. Hà Nội có cơ hội trở thành địa phương đi đầu trong hành trình chuyển đổi này”, ông Thang Văn Phúc chia sẻ.

Ở góc độ triển khai, ông Bùi Dương - Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội cho biết, cải cách hành chính đã tạo ra sự thay đổi rõ nét trong phương thức làm việc và cách phục vụ người dân. Tại Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 - đơn vị đầu tiên vận hành mô hình trung tâm phục vụ hành chính công một cấp, đội ngũ cán bộ, công chức đã chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ giấy sang môi trường số, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả.

Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến tại Hà Nội duy trì ở mức rất cao, tiệm cận 100%. Việc đầu tư hạ tầng, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử đã góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Thành phố Hà Nội đang xây dựng nền công vụ liêm chính, kỷ cương, chuyên nghiệp, gắn với quản trị hiện đại, vận hành hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Ảnh: Văn Thắng

Cùng với đó, phương thức “phi địa giới” được triển khai, cho phép người dân thực hiện thủ tục tại bất kỳ điểm nào thuận tiện, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ. Các mô hình chủ động như “xe lưu động” cũng được đẩy mạnh, đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân, nhất là tại khu vực còn khó khăn.

Để đáp ứng yêu cầu mới, theo ông Bùi Dương, việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức đang được triển khai đồng bộ, tập trung vào đạo đức công vụ, năng lực chuyên môn, kỹ năng số và kỷ luật hành chính. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu của nền hành chính hiện đại.

Có thể thấy, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, kiến tạo phát triển, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Hiền Chi