Hà Nội chủ động xử lý úng ngập trên địa bàn

Đẩy nhanh các dự án khẩn cấp

Những năm gần đây, do biến đổi khí hậu (BĐKH), thời tiết cực đoan, mưa lớn bất thường diễn ra thường xuyên gây úng ngập, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, tài sản, đời sống của người dân (nhất là tại các đô thị), trong đó có Thủ đô Hà Nội. Kết quả rà soát, đánh giá, xác định các nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu, khớp nối hệ thống thoát nước chưa đồng bộ... công suất các công trình đầu mối đạt khoảng 20%; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch năm 2013.

Nhân viên Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội ứng trực tiêu thoát nước trên địa bàn Thủ đô. Ảnh do đơn vị cung cấp

Đồng chí Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp, thoát nước, Sở Xây dựng TP Hà Nội cho hay: “Do ảnh hưởng của BĐKH nên hiện nay, lượng mưa thay đổi rất lớn so với 20 năm trước đây, xuất hiện nhiều cơn mưa trên 100mm/giờ. Có những trận mưa cực đoan vượt trên 200% công suất thiết kế của hệ thống thoát nước. Đặc biệt, trong trận mưa do ảnh hưởng hoàn lưu bão số 5 năm 2025, trên địa bàn TP Hà Nội đã có 220 điểm úng ngập”.

Từ thực trạng đó, Thành ủy, HĐND, UBND TP Hà Nội xác định úng ngập là một trong 5 điểm nghẽn được chỉ đạo giải quyết với quyết tâm chính trị rất cao của toàn hệ thống. Theo đó, Hà Nội chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong giai đoạn trước mắt triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp (bao gồm 5 dự án về hệ thống và 5 dự án hồ điều hòa) để đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026. Mục tiêu các dự án khẩn cấp là từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, tăng cường kết nối với hệ thống hiện có, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và góp phần giảm số điểm úng ngập, diện ngập, độ sâu cũng như thời gian ngập so với những trận mưa có cường độ tương đương các năm trước đây.

Cùng với việc triển khai các dự án khẩn cấp, công tác duy tu, duy trì vận hành hệ thống thoát nước đô thị; công tác phối hợp vận hành hệ thống thoát nước đô thị và nông thôn, chuyển đổi 21 mương tiêu nông nghiệp trong khu vực phát triển đô thị phục vụ tiêu thoát nước đô thị đã được triển khai thực hiện, hoàn thành trước ngày 30-4-2026.

Nhiều điểm ngập đã được kiểm soát

Về hiệu quả chống úng ngập khi đưa vào vận hành các dự án thoát nước, Sở Xây dựng TP Hà Nội cho biết: Qua theo dõi, đánh giá những trận mưa vừa qua, trong đó ghi nhận một số khu vực lượng mưa trên 100mm/giờ, nhiều điểm ngập đã được kiểm soát tốt hơn, năng lực vận hành của hệ thống được cải thiện rõ hơn. Ghi nhận khu vực Võ Chí Công, Ressco, Ecohome, Mỹ Đình ngập nhẹ khoảng 15-20cm và nước rút ngay trong khoảng 30 phút khi hết mưa. Các điểm úng ngập khu vực đại lộ Thăng Long, ngoại giao đoàn, Tây Hồ Tây, Ciputra, An Khánh... khả năng tiêu thoát nước được cải thiện; không phát sinh ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn. Trên địa bàn thành phố không xuất hiện điểm ngập sâu và thời gian ngập kéo dài ảnh hưởng lớn đến giao thông qua các điểm ngập (theo số liệu thống kê các năm trước đây, với trận mưa có cường độ từ 70 đến 100mm/giờ sẽ xuất hiện 71 điểm úng ngập cục bộ, trong đó có khoảng 40 điểm trên các tuyến đường phố chính ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông).

Theo đồng chí Lê Văn Du, với các đô thị hiện đại trên thế giới (như Thượng Hải, Seoul, London, New York...), những trận mưa có cường độ 100mm/giờ cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ úng ngập. Các giải pháp hiện nay là giúp giảm thiệt hại và rút ngắn thời gian ngập.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp

Để chủ động ứng phó mưa bão, xử lý úng ngập trên địa bàn thành phố trong giai đoạn cao điểm của mùa mưa bão năm 2026, UBND TP Hà Nội đã chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng tập trung triển khai Quyết định số 2280/QĐ-UBND nhằm bảo đảm thoát nước, giảm ảnh hưởng do mưa bão gây ra. Trong đó có những giải pháp chi tiết ứng phó với từng điểm úng ngập, nhằm phát huy hiệu quả cao nhất của các dự án mới đầu tư với hệ thống hiện có, giảm úng ngập trên địa bàn thành phố, như: Bảo dưỡng trạm bơm, nạo vét, duy tu, duy trì hệ thống cống, kênh, mương, sông, hồ điều hòa; bố trí 100% lực lượng ứng trực tại các điểm ngập trọng yếu, cập nhật kịch bản vận hành hạ mực nước đệm hệ thống trước, trong và sau mưa. Phối hợp hoàn thiện quy trình vận hành các dự án khẩn cấp, đánh giá sau mỗi trận mưa, kịp thời điều chỉnh phương án vận hành để phát huy tối đa năng lực thoát nước chống úng ngập của các dự án với hệ thống thoát nước hiện trạng. Triển khai phương án tổ chức phân luồng, bảo đảm giao thông ứng với những kịch bản mưa bão gây ngập trên địa bàn TP gồm 4 phương án ứng với các vị trí ngập (dưới 10cm; từ 10 đến 20cm; từ 20 đến 30cm; trên 30cm) tại những điểm xuất hiện úng ngập trước đây; tổ chức diễn tập ứng với phương án đề ra.

Cùng với việc triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt nêu trên, chính quyền TP Hà Nội tập trung chỉ đạo thực hiện những giải pháp trung hạn và dài hạn. Theo đó, thành phố đẩy nhanh thực hiện 12 dự án thoát nước theo quy hoạch; ưu tiên những công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm, kênh dẫn có tác động lớn đến các lưu vực Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ, Long Biên, Bắc sông Hồng, Hà Đông và phía Tây thành phố, nhất là trục tiêu thoát nước các tuyến sông (sông Nhuệ, sông Cầu Bây và sông Đáy); các giải pháp lâu dài, xuyên suốt gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm sẽ được nghiên cứu triển khai thực hiện trong đồ án Quy hoạch cao độ nền thoát nước Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Trong đó nhấn mạnh giải pháp kiểm soát chặt quy hoạch cao độ nền, hồ điều hòa và hệ thống thoát nước của các dự án phát triển đô thị, giải pháp tiêu thoát nước mặt với mưa vượt khả năng của hệ thống. Từng bước áp dụng mô hình “thành phố bọt biển”, theo hướng không chỉ tiêu thoát nước mưa mà còn giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa... trong những dự án mới triển khai trên địa bàn thành phố.

ANH VIỆT