GRAMMY mở hạng mục mới cho nhạc châu Á: Cơ hội vàng hay rào cản mới với Kpop?

Việc giải thưởng GRAMMY lần thứ 69 chính thức công bố hạng mục "Màn trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất" được xem là một cột mốc đáng chú ý trong lịch sử của giải thưởng âm nhạc danh giá nhất thế giới. Sau nhiều năm chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nghệ sĩ châu Á trên thị trường quốc tế, đặc biệt là làn sóng Kpop, động thái này được kỳ vọng sẽ tạo thêm cơ hội để các nghệ sĩ phương Đông được ghi nhận tại sân chơi vốn lâu nay bị đánh giá là thiên vị thị trường Âu - Mỹ.

Tuy nhiên, ngay khi những quy định đầu tiên của hạng mục mới được công bố, tranh cãi đã nhanh chóng nổ ra. Thay vì mở rộng cánh cửa cho tất cả các sản phẩm âm nhạc đến từ châu Á, GRAMMY lại đưa ra yêu cầu về việc sử dụng đáng kể ngôn ngữ bản địa trong ca khúc dự thi. Điều này vô tình khiến nhiều bản hit Kpop đình đám bằng tiếng Anh bị loại khỏi cuộc đua.

Khi những bản hit lớn nhất của BTS không đủ điều kiện

Theo quy định mới, các sản phẩm muốn tham gia tranh giải ở hạng mục "Màn trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất" phải thể hiện rõ bản sắc ngôn ngữ địa phương. Đây được xem là nỗ lực của Viện Hàn lâm Ghi âm nhằm tôn vinh sự đa dạng văn hóa và ngôn ngữ của khu vực châu Á.

Tuy nhiên, yêu cầu này lại đi ngược với xu hướng toàn cầu hóa mà Kpop đang theo đuổi trong nhiều năm qua. Không ít nhóm nhạc Hàn Quốc đã lựa chọn phát hành các ca khúc hoàn toàn bằng tiếng Anh để tiếp cận thị trường quốc tế, đặc biệt là Mỹ.

Những ví dụ tiêu biểu chính là các bản hit toàn cầu của BTS như Dynamite hay Butter. Dù từng tạo nên cơn sốt trên các bảng xếp hạng quốc tế và đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Kpop đến gần hơn với công chúng toàn cầu, các ca khúc này lại không đáp ứng tiêu chí ngôn ngữ của hạng mục mới. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều sản phẩm mang tính bước ngoặt trong lịch sử Kpop có thể không bao giờ được ghi nhận tại chính hạng mục được tạo ra để tôn vinh âm nhạc châu Á.

Nếu các ca khúc tiếng Anh gặp bất lợi thì những nghệ sĩ vẫn trung thành với tiếng mẹ đẻ lại đang có cơ hội lớn. Các nhóm nhạc như SEVENTEEN, aespa hay LE SSERAFIM được đánh giá là những ứng viên sáng giá nhờ tiếp tục phát hành nhiều sản phẩm sử dụng tiếng Hàn trong giai đoạn đủ điều kiện.

Đặc biệt, thời gian xét giải cho kỳ GRAMMY 2027 bao gồm các sản phẩm phát hành từ ngày 31/8/2025 đến ngày 28/8/2026. Điều này mở ra cơ hội cho các dự án mới của BTS nếu nhóm tiếp tục đưa tiếng Hàn vào các sản phẩm âm nhạc sau khi hoàn tất các hoạt động tái hợp.

Trong khi đó, những dự án được xây dựng hoàn toàn theo định hướng phương Tây lại gặp khó khăn. Điển hình là KATSEYE - nhóm nhạc được thành lập nhằm chinh phục thị trường quốc tế với các sản phẩm chủ yếu bằng tiếng Anh. Theo quy định hiện tại, nhóm gần như không có cơ hội góp mặt ở hạng mục mới.

Các sản phẩm solo gần đây của Lisa cũng rơi vào tình huống tương tự khi tập trung mạnh vào thị trường quốc tế và sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính.

Giữa những tranh cãi về tiêu chí ngôn ngữ, ca khúc APT nổi lên như một ứng cử viên đáng chú ý.

Dù là sản phẩm hợp tác giữa Rosé và Bruno Mars, bài hát vẫn chứa nhiều yếu tố văn hóa Hàn Quốc. Ngay từ tên gọi, APT đã lấy cảm hứng từ một trò chơi uống rượu phổ biến tại Hàn Quốc, đồng thời ca khúc cũng sử dụng nhiều từ ngữ tiếng Hàn trong phần lời.

Nhờ đó, sản phẩm này được cho là vẫn có khả năng đáp ứng các yêu cầu mà GRAMMY đặt ra, trở thành ví dụ điển hình cho mô hình kết hợp giữa tính quốc tế và bản sắc địa phương.

Vinh danh âm nhạc châu Á hay vô tình tạo ra sự phân biệt?

Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, không ít chuyên gia và người hâm mộ bày tỏ sự lo ngại về cách GRAMMY xây dựng hạng mục mới.

Một trong những vấn đề lớn nhất là việc gom toàn bộ nền âm nhạc châu Á vào chung một hạng mục. Châu Á là khu vực rộng lớn với nhiều thị trường âm nhạc phát triển mạnh như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan hay Ấn Độ. Việc chỉ có một giải thưởng duy nhất khiến nhiều người cho rằng sự đa dạng của khu vực chưa được phản ánh đầy đủ.

Ngoài ra, một số ý kiến còn lo ngại rằng hạng mục mới có thể trở thành "chiếc hộp riêng" dành cho nghệ sĩ châu Á. Thay vì cạnh tranh trực tiếp ở các hạng mục lớn như "Bản thu âm của năm", "Ca khúc của năm" hay "Album của năm", các nghệ sĩ có thể bị mặc định xếp vào nhóm đề cử châu Á và ít cơ hội xuất hiện ở những hạng mục quan trọng hơn.

Nếu điều đó xảy ra, giải thưởng vốn được kỳ vọng là bước tiến cho sự hội nhập văn hóa toàn cầu có thể lại vô tình tạo nên một ranh giới mới.

Dù vậy, không thể phủ nhận rằng việc GRAMMY lần đầu tiên dành riêng một hạng mục cho nhạc Pop châu Á là dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của khu vực này đối với ngành công nghiệp âm nhạc thế giới. Câu hỏi còn lại là liệu đây sẽ là cánh cửa mở ra nhiều cơ hội hơn cho các nghệ sĩ châu Á, hay chỉ là một "sân chơi riêng" khiến họ khó bước vào những hạng mục danh giá nhất của GRAMMY trong tương lai.

Hoài Thương