GRAMMY có đang thực sự công bằng với nghệ sĩ châu Á?

Trong nhiều năm qua, giải thưởng GRAMMY vẫn được xem là đỉnh cao danh giá mà bất kỳ nghệ sĩ nào cũng khao khát chinh phục. Tuy nhiên, đằng sau hào quang của giải thưởng âm nhạc uy tín nhất thế giới là một cuộc tranh luận chưa bao giờ hạ nhiệt: liệu GRAMMY có thực sự đối xử công bằng với các nghệ sĩ châu Á.

Cuộc tranh luận ấy một lần nữa bùng lên sau khi BTS tuyên bố sẽ không gửi các sản phẩm âm nhạc của mình để tham gia xét duyệt tại lễ trao giải GRAMMY lần thứ 69, dự kiến diễn ra vào năm 2027.

Thông tin này nhanh chóng gây xôn xao bởi chỉ ít lâu trước đó, BTS vừa có màn tái xuất đầy ấn tượng với album ARIRANG. Album đã bán hơn 3,9 triệu bản chỉ trong ngày đầu phát hành, trở thành một trong những màn comeback thành công nhất của nhóm. Với thành tích này, BTS được đánh giá là ứng cử viên sáng giá ở nhiều hạng mục quan trọng của GRAMMY. Thế nhưng thay vì tiếp tục theo đuổi chiếc kèn vàng danh giá, nhóm lại chủ động rút lui. Quyết định này không chỉ khiến người hâm mộ bất ngờ mà còn mở ra cuộc tranh luận rộng lớn hơn về cách GRAMMY nhìn nhận các nghệ sĩ châu Á.

BTS không muốn bị đánh giá dựa trên xuất xứ

Nguyên nhân dẫn đến quyết định của BTS được cho là xuất phát từ việc Recording Academy giới thiệu hạng mục mới mang tên Best Asian Pop Music Performance.

Thoạt nhìn, đây được xem là nỗ lực ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ của âm nhạc châu Á trên thị trường quốc tế. Khi ngày càng nhiều nghệ sĩ đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc hay Đông Nam Á tạo được sức ảnh hưởng toàn cầu, việc có một hạng mục riêng dường như là bước tiến hướng tới sự đa dạng.

Tuy nhiên, BTS lại nhìn nhận vấn đề theo một cách khác.

Trong tuyên bố của mình, nhóm khẳng định âm nhạc nên được đánh giá bằng giá trị nghệ thuật, sức sáng tạo và chất lượng của tác phẩm, thay vì bị phân chia theo khu vực địa lý hay ngôn ngữ. BTS mong muốn các ca khúc của mình được cạnh tranh bình đẳng ở những hạng mục chung, chứ không phải được xếp vào một "sân chơi" dành riêng cho nghệ sĩ châu Á. Thông điệp này nhanh chóng nhận được sự đồng tình từ nhiều người hâm mộ, những người cho rằng việc tạo ra một hạng mục riêng vô tình khiến các nghệ sĩ châu Á bị gắn với một "nhãn mác" thay vì được nhìn nhận như những nghệ sĩ toàn cầu.

GRAMMY có đang thiếu công bằng với nghệ sĩ châu Á?

Thực tế, đây không phải lần đầu tiên GRAMMY vấp phải những tranh cãi liên quan đến vấn đề đại diện của nghệ sĩ châu Á.

Trong gần một thập kỷ qua, làn sóng âm nhạc châu Á đã phát triển mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. BTS liên tục phá kỷ lục doanh số album, lưu diễn tại những sân vận động lớn nhất thế giới và sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo ở nhiều quốc gia. Bên cạnh đó, BLACKPINK, NewJeans cùng nhiều nghệ sĩ Nhật Bản và các nước châu Á khác cũng ghi dấu ấn trên các bảng xếp hạng quốc tế.

Tuy nhiên, thành công về mặt thương mại và sức ảnh hưởng toàn cầu dường như chưa phản ánh tương xứng tại GRAMMY.

Riêng BTS đã nhiều lần nhận được đề cử nhưng vẫn chưa một lần giành chiến thắng ở các hạng mục cạnh tranh. Điều này khiến không ít khán giả đặt câu hỏi liệu hệ thống chấm giải của GRAMMY đã theo kịp sự thay đổi của ngành công nghiệp âm nhạc hay chưa.

Dẫu vậy, cũng có nhiều ý kiến cho rằng việc BTS chưa chiến thắng không đồng nghĩa GRAMMY phân biệt đối xử. Theo lập luận này, kết quả của giải thưởng được quyết định thông qua quá trình bỏ phiếu của các thành viên Recording Academy, vì vậy không thể kết luận rằng các nghệ sĩ châu Á bị cố tình gạt ra bên lề.

Chính việc GRAMMY bổ sung hạng mục dành riêng cho nhạc pop châu Á đã tạo nên hai luồng quan điểm trái ngược. Những người ủng hộ cho rằng đây là bước tiến tích cực, giúp các nghệ sĩ châu Á có thêm cơ hội được vinh danh trên sân khấu GRAMMY, đồng thời phản ánh đúng sự phát triển mạnh mẽ của thị trường âm nhạc khu vực.

Ngược lại, nhiều người lại lo ngại hạng mục này sẽ vô tình tạo ra một "chiếc hộp" riêng, khiến nghệ sĩ châu Á không còn cạnh tranh trực tiếp với những nghệ sĩ đến từ Mỹ hay châu Âu ở các giải thưởng lớn. Câu hỏi được đặt ra là: đây là biểu hiện của sự cởi mở và đa dạng hay lại là một hình thức phân chia mới dưới danh nghĩa tôn vinh?

Sự phát triển của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến và mạng xã hội đã khiến khoảng cách giữa các thị trường gần như biến mất. Những ca khúc bằng tiếng Hàn, tiếng Nhật, tiếng Tây Ban Nha hay thậm chí tiếng Việt đều có thể trở thành hiện tượng toàn cầu nếu đủ sức lan tỏa.

Trong bối cảnh đó, nhiều người cho rằng các hệ thống giải thưởng cũng cần thay đổi để phản ánh đúng thực tế của ngành công nghiệp âm nhạc hiện đại. Khi một ca khúc có thể đạt hàng tỷ lượt nghe trên toàn thế giới, liệu ngôn ngữ hay xuất xứ của nghệ sĩ còn nên là yếu tố để phân loại? Hay điều duy nhất cần được đánh giá chính là giá trị nghệ thuật của tác phẩm?

Quyết định của BTS có thể tạo nên bước ngoặt

Việc BTS từ chối tham gia GRAMMY 2027 có lẽ sẽ không ngay lập tức thay đổi cách vận hành của giải thưởng âm nhạc lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, động thái này đã khiến một cuộc tranh luận vốn âm ỉ nhiều năm trở nên sôi động hơn bao giờ hết.

Đó không còn đơn thuần là câu chuyện về việc BTS có giành được một chiếc cúp GRAMMY hay không, mà là vấn đề về sự đại diện, tính bình đẳng và cách ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu nhìn nhận những nghệ sĩ đến từ bên ngoài phương Tây.

Trong thời đại mà âm nhạc đã trở thành ngôn ngữ chung của thế giới, câu hỏi được đặt ra là: liệu các giải thưởng quốc tế có còn nên phân chia nghệ sĩ theo khu vực địa lý và ngôn ngữ, hay đã đến lúc mọi tác phẩm được đánh giá trên cùng một thước đo về giá trị nghệ thuật?

Có lẽ, đây mới chính là cuộc tranh luận quan trọng nhất mà quyết định của BTS đã khơi lại.

Hoài Thương