Góc nhìn văn hóa: Từ Kazan nhìn về Tổ quốc - Khi văn hóa làm nên vị thế

Thủ tướng Lê Minh Hưng kết thúc chuyến tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Khi đối ngoại mang theo chiều sâu văn hóa Việt Nam

Giữa thành phố Kazan bên dòng Volga hiền hòa, nơi những lá cờ ASEAN và Liên bang Nga tung bay trước hội trường Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga, hình ảnh Việt Nam xuất hiện với một phong thái quen thuộc: điềm tĩnh, trách nhiệm và chân thành. Đó không phải là điều ngẫu nhiên. Đằng sau mỗi bước đi đối ngoại hôm nay là cả một chiều sâu văn hóa đã được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử.

Có những chuyến công du được ghi nhớ bằng những văn kiện hợp tác, những dự án đầu tư hay những con số tăng trưởng thương mại. Nhưng cũng có những chuyến đi để lại dư âm bởi cách một quốc gia hiện diện trước thế giới. Chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Liên bang Nga là một trong những chuyến đi như thế.

Nhìn vào lịch trình làm việc dày đặc của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam tại Kazan, người ta thấy những cuộc gặp với Tổng thống Vladimir Putin, các nhà lãnh đạo ASEAN, các doanh nghiệp lớn của Nga và cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại xứ sở bạch dương. Nhưng phía sau những cuộc gặp ấy không chỉ là câu chuyện về hợp tác kinh tế, thương mại hay đầu tư. Đó còn là câu chuyện về cách Việt Nam lựa chọn vị trí của mình trong thế giới hôm nay.

Lịch sử dân tộc Việt Nam chưa bao giờ là lịch sử của sự khép kín. Từ những đoàn thuyền giao thương trên biển Đông nhiều thế kỷ trước đến những diễn đàn quốc tế hiện đại hôm nay, người Việt luôn tìm cách kết nối với thế giới. Nhưng kết nối không có nghĩa là hòa tan. Hội nhập không đồng nghĩa với đánh mất mình. Đó là điều đã trở thành một phần bản sắc của dân tộc.

Bởi vậy, khi Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế, đó không chỉ là một thông điệp chính trị. Đó còn là sự tiếp nối của một truyền thống văn hóa đã ăn sâu trong tâm thức người Việt: tôn trọng bạn bè, coi trọng hòa hiếu nhưng luôn giữ vững lợi ích quốc gia và lòng tự trọng dân tộc.

Trong một thế giới đang chứng kiến nhiều biến động địa chính trị, cạnh tranh chiến lược và những bất ổn khó lường, Việt Nam tiếp tục lựa chọn đối thoại thay cho đối đầu, hợp tác thay cho chia rẽ và cùng phát triển thay vì theo đuổi lợi ích đơn thuần. Đó không chỉ là cách ứng xử của một quốc gia có trách nhiệm mà còn là biểu hiện của một nền văn hóa luôn đề cao sự hài hòa, nhân văn và bền vững.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chính khách, học giả quốc tế tiếp tục nhắc đến Việt Nam như một cầu nối giữa Nga với ASEAN. Một cây cầu chỉ có thể bền vững khi được xây bằng lòng tin. Và lòng tin ấy không hình thành trong một ngày. Nó được tạo dựng bằng sự nhất quán trong đường lối đối ngoại, bằng trách nhiệm với cộng đồng quốc tế và bằng cách Việt Nam luôn giữ chữ tín với bạn bè của mình.

Nơi nào có người Việt, nơi đó có hình bóng Tổ quốc

Trong rất nhiều hình ảnh của chuyến công tác lần này, cuộc gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam tại Nga có lẽ là hình ảnh để lại nhiều cảm xúc nhất.

Ở nước Nga hôm nay có những người Việt đã gắn bó với xứ sở bạch dương từ thời còn là những chàng trai, cô gái đôi mươi. Họ sang đây học tập, lao động rồi lập nghiệp, dựng xây gia đình và nuôi dưỡng những thế hệ mới. Có những mái đầu nay đã bạc trắng nhưng trong ký ức vẫn nguyên vẹn hình ảnh quê hương. Có những đứa trẻ sinh ra trên đất Nga nhưng vẫn được cha mẹ dạy nói tiếng Việt, dạy chào ông bà bằng tiếng Việt và dạy yêu một đất nước mà các em chưa sống đủ lâu để hiểu hết.

Người Việt có một điều rất đặc biệt. Đi đến đâu cũng mang theo quê hương. Mang theo tiếng nói, phong tục, ký ức và cả những nỗi nhớ. Trong những căn hộ giữa mùa đông nước Nga, trong những cửa hàng nhỏ của người Việt, trong những cuộc gặp gỡ cộng đồng, quê hương vẫn hiện diện theo một cách rất riêng.

Bởi thế, khi Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh mỗi người Việt Nam ở nước ngoài phải là một đại sứ của dân tộc, đó không chỉ là lời động viên dành cho bà con kiều bào. Đó còn là sự khẳng định về sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa.

Một quốc gia có thể giàu lên nhờ kinh tế. Một quốc gia có thể mạnh lên nhờ khoa học công nghệ. Nhưng một quốc gia chỉ có thể được nhớ lâu bằng những giá trị văn hóa mà mình để lại trong lòng người khác.

Nhìn từ Kazan, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ là một hoạt động đối ngoại thành công. Đó còn là lời khẳng định về bản lĩnh của Việt Nam trong một thế giới đầy biến động. Bản lĩnh của một dân tộc biết mở rộng vòng tay với thế giới nhưng vẫn giữ chặt cội nguồn của mình; biết tiếp nhận những giá trị tiến bộ của nhân loại nhưng không đánh mất bản sắc; biết kết nối lợi ích nhưng luôn đặt lòng tự trọng dân tộc ở vị trí trung tâm.

Có thể rồi những con số về thương mại, đầu tư hay những dự án hợp tác sẽ tiếp tục được cập nhật theo thời gian. Nhưng điều còn ở lại sau mỗi chuyến công du của lãnh đạo đất nước chính là hình ảnh một Việt Nam bản lĩnh, nhân văn và đáng tin cậy trong mắt bạn bè quốc tế. Từ Kazan nhìn về Tổ quốc, điều đọng lại không phải là khoảng cách hàng nghìn cây số giữa Việt Nam và nước Nga. Điều đọng lại là niềm tin rằng, trong một thế giới đang đổi thay từng ngày, Việt Nam vẫn có thể đi xa bằng chính đôi chân của mình, bước vững bằng bản lĩnh của mình và được bạn bè tôn trọng bằng những giá trị văn hóa mà dân tộc đã gìn giữ suốt hàng nghìn năm lịch sử. Bởi suy cho cùng, sức mạnh làm nên vị thế của một quốc gia không chỉ nằm ở quy mô nền kinh tế, tiềm lực khoa học công nghệ hay những con số tăng trưởng, mà còn nằm ở bản lĩnh giữ mình trước mọi biến động, ở khả năng kết nối bằng lòng tin và ở chiều sâu văn hóa đã trở thành cốt cách của dân tộc. Đó chính là hành trang để Việt Nam tự tin bước vào tương lai và cũng là giá trị khiến bạn bè thế giới ngày càng hiểu hơn, tin hơn và tôn trọng Việt Nam hôm nay.

Nguyễn Tiến Dũng