Gỡ vướng thuế, hải quan cho doanh nghiệp trước ngày 31/8

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng làm việc với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực thuế và hải quan. Ảnh: VGP/Đức Tuân

Ngày 8/8, tại cuộc làm việc với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu xử lý dứt điểm những khó khăn trong lĩnh vực thuế, hải quan. Cuộc họp được tổ chức sau Hội nghị Thường trực Chính phủ gặp gỡ cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7.

Không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại dữ liệu Nhà nước đã có

Theo Phó Thủ tướng, thuế và hải quan tác động trực tiếp đến chi phí, dòng tiền và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và quản lý rủi ro.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng số thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 173.600 tỷ đồng. Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính về thuế giảm khoảng 51% so với năm 2024, tương đương 4.400 tỷ đồng.

Ngành hải quan cũng chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Hải Phòng.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng những kết quả này chưa phản ánh đầy đủ chất lượng thực thi. Việc phối hợp giữa cơ quan thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành ở một số nơi chưa liền mạch.

“Vấn đề trọng tâm không còn chỉ là ban hành thêm chính sách mà phải bảo đảm thực thi thống nhất và xử lý đến cùng tất cả vướng mắc”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đặt ra 4 yêu cầu đối với quá trình giải quyết vướng mắc thuế, hải quan.

Thứ nhất, các cơ quan phải áp dụng đúng pháp luật, đúng thẩm quyền và bảo đảm thống nhất. Trường hợp cùng một quy định nhưng có cách hiểu khác nhau, cơ quan có thẩm quyền phải sớm ban hành hướng dẫn, tránh để doanh nghiệp tự tìm cách xử lý hoặc phải hỏi nhiều nơi.

Thứ hai, một thông tin chỉ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp một lần. Các cơ quan nhà nước phải chủ động khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu, không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại những tài liệu đã có trong hệ thống.

Thứ ba, hoạt động quản lý cần dựa trên mức độ rủi ro, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt. Đây cũng là cơ sở để rút ngắn thời gian thông quan, hoàn thuế và giảm chi phí tuân thủ.

Thứ tư, mọi kiến nghị phải được phân công rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm và kết quả. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm phối hợp giải quyết đến cùng, không chuyển doanh nghiệp qua nhiều đầu mối.

Theo tổng hợp của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp có 53 kiến nghị thuộc 10 nhóm vấn đề. Qua rà soát, Bộ Tài chính xác định 15 kiến nghị liên quan trực tiếp đến thuế, hải quan và tiếp cận tín dụng thuộc phạm vi quản lý.

Các vướng mắc chủ yếu liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng, hóa đơn điện tử, chi phí được trừ, ưu đãi thuế, giao dịch liên kết, thủ tục thông quan, doanh nghiệp chế xuất, kho ngoại quan và kiểm tra chuyên ngành.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp với VCCI và các hiệp hội tiếp tục rà soát, phân loại kiến nghị thành 3 nhóm.

Nhóm thứ nhất gồm những vấn đề có thể xử lý ngay theo quy định hiện hành. Nhóm thứ hai là các nội dung cần hướng dẫn thống nhất. Nhóm còn lại liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung luật, nghị định hoặc thông tư.

Mỗi kiến nghị phải xác định cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, sản phẩm đầu ra và ngày hoàn thành.

Xử lý kiến nghị thuộc thẩm quyền trước ngày 31/8

Đối với các kiến nghị thuộc thẩm quyền, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương xử lý hoặc ban hành văn bản hướng dẫn trước ngày 31/8. Doanh nghiệp không được để trong tình trạng phải hỏi lại nhiều lần về cùng một vấn đề.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu xử lý dứt điểm những khó khăn trong lĩnh vực thuế, hải quan. Ảnh: VGP/Đức Tuân

Bộ Tài chính phải rà soát, thống nhất hướng dẫn với các nhóm nội dung được phản ánh nhiều như hoàn thuế giá trị gia tăng, hóa đơn điện tử, chi phí được trừ, ưu đãi thuế và giao dịch liên kết.

Các hồ sơ tồn đọng cũng phải được kiểm tra, phân loại và công khai. Cơ quan thuế cần nêu rõ hồ sơ đủ điều kiện giải quyết, hồ sơ phải bổ sung và lý do yêu cầu bổ sung.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu triển khai sớm việc hoàn thuế giá trị gia tăng tự động dựa trên quản lý rủi ro ngay trong năm 2026. Doanh nghiệp tuân thủ tốt cần được giải quyết hoàn thuế đúng hạn, giảm thời gian chờ và áp lực dòng tiền.

Trong lĩnh vực hải quan, cơ quan chức năng phải rà soát vướng mắc về thông quan, quản lý rủi ro, doanh nghiệp chế xuất, kho ngoại quan và kiểm tra chuyên ngành; đẩy nhanh thông quan tập trung và số hóa chứng từ.

Nguyên tắc không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại dữ liệu cơ quan nhà nước đã có phải được thực hiện trong toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ thuế, hải quan.

Với nội dung cần sửa luật, nghị định hoặc thông tư, cơ quan chức năng phải xác định rõ văn bản cần sửa, đơn vị chủ trì, cấp trình và tiến độ. Kết quả xử lý bước đầu phải được báo cáo Thủ tướng, Phó Thủ tướng trước ngày 31/8.

Người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để xảy ra đùn đẩy

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp theo cơ chế một cửa, một đầu mối và một thời hạn.

Trong ba ngày làm việc kể từ khi nhận đề nghị phối hợp của Bộ Tài chính, cơ quan liên quan phải cử đầu mối xử lý. Ý kiến phản hồi phải được gửi trong bảy ngày làm việc.

Nếu hết thời hạn nhưng vẫn còn quan điểm khác nhau, cơ quan chủ trì phải tổng hợp phương án, nêu rõ nội dung đã thống nhất, chưa thống nhất và báo cáo cấp có thẩm quyền trong năm ngày làm việc tiếp theo.

Cơ quan thuế, hải quan và chính quyền địa phương không được yêu cầu thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hoặc thủ tục ngoài quy định; phải công khai đầu mối tiếp nhận, tiến độ xử lý và lý do chậm.

Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc gây phiền hà cho doanh nghiệp. Những phản ánh lặp lại liên quan đến cùng một cán bộ, đơn vị hoặc thủ tục phải được kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý theo quy định.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, hải quan; khai báo trung thực, lưu giữ chứng từ và chuẩn hóa dữ liệu. Trường hợp bị yêu cầu hồ sơ ngoài quy định, xử lý chậm không có lý do hoặc có dấu hiệu gây phiền hà, doanh nghiệp cần phản ánh ngay tới cơ quan chức năng.

Văn phòng Chính phủ được giao phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện thông báo kết luận trong hai ngày làm việc, theo dõi tiến độ từng nhiệm vụ và báo cáo kết quả tại phiên họp Chính phủ thường kỳ hằng tháng.

Nhật Minh