Gỡ 'nút thắt' về vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Động lực mới cho dòng vốn bền vững

Tại diễn đàn, đại diện lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh và các tổ chức quốc tế đã cùng đặt ra một câu hỏi lớn: làm thế nào để khơi thông các nguồn lực tài chính mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa – khu vực chiếm hơn 90% số doanh nghiệp tại Việt Nam nhưng vẫn gặp nhiều rào cản tiếp cận vốn.

Ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong chiến lược phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, thành phố tiếp tục xác định vai trò trung tâm kinh tế và tài chính lớn của cả nước, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Lộc Hà – Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh.

TP. Hồ Chí Minh luôn chú trọng nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư, khuyến khích các mô hình kinh doanh hiệu quả, bền vững nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm tăng trưởng dài hạn. Bên cạnh các nguồn vốn truyền thống, những mô hình tài chính mới như đầu tư tác động đang mở ra cơ hội kết nối nguồn lực quốc tế với các doanh nghiệp có định hướng phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bao trùm, đầu tư tác động - kết hợp hiệu quả tài chính với giá trị xã hội và môi trường, đang trở thành xu hướng ngày càng quan trọng.

Tại TP. Hồ Chí Minh, các lĩnh vực như kinh tế xanh, năng lượng sạch, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh mẽ, cùng với việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ các mô hình kinh doanh mới. Những định hướng này, theo ông Hà, đang mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho các nhà đầu tư và tổ chức tài chính đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam phát triển các giải pháp sáng tạo, hiệu quả và có khả năng lan tỏa.

Ở góc độ quốc tế, ông Jim Nickel - Đại sứ Canada tại Việt Nam cũng cho rằng đầu tư tác động đang trở thành một trong những công cụ quan trọng để kết nối khu vực công, khu vực tư nhân và các tổ chức phát triển nhằm giải quyết các thách thức toàn cầu.

Ông Jim Nickel cho biết: "Các chương trình hỗ trợ quốc tế của Canada luôn đồng hành cùng đối tác ở cả khu vực công và tư nhân nhằm kiến tạo các cơ hội hợp tác kinh tế, mang lại tác động bền vững về mặt xã hội và môi trường. Định hướng tiếp cận này hoàn toàn phù hợp với Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Canada, cũng như sứ mệnh thúc đẩy thịnh vượng kinh tế của Chính phủ chúng tôi".

Theo Đại sứ Canada, việc đầu tư vào doanh nghiệp tạo tác động xã hội, đặc biệt là các đơn vị do phụ nữ làm chủ hoặc hướng tới phụ nữ, sẽ giúp kết nối các doanh nghiệp quy mô nhỏ vào chuỗi giá trị toàn cầu và mở ra những thị trường mới, từ đó mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Tài chính hỗn hợp trở thành đòn bẩy kết nối doanh nghiệp với vốn toàn cầu

Thực tế cho thấy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với khoảng trống tài chính rất lớn.

Theo các phân tích được ông Jim Nickel dẫn lại, khoảng 62% nhu cầu vốn của SME tại Việt Nam vẫn chưa được đáp ứng, tương đương khoảng trống tài chính lên tới 24 tỷ USD.

Ông Nickel cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ các yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp và hạn chế về năng lực của doanh nghiệp.

“Những rào cản này thường xuất phát từ các yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp và những hạn chế về năng lực, qua đó nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải có những giải pháp đổi mới sáng tạo nhằm khơi thông nguồn vốn cho tăng trưởng” - ông nói.

Để giải quyết bài toán này, Canada đang triển khai nhiều sáng kiến hợp tác với Việt Nam, trong đó có Dự án Sẵn sàng cho Đầu tư Tác động tại Việt Nam (IIRV).

Theo ông Nickel, dự án này giúp nâng cao năng lực của các doanh nghiệp tạo tác động xã hội (SIB), giúp họ sẵn sàng tiếp nhận vốn đầu tư tư nhân.

“Tính đến nay, dự án đã huy động được 17,5 triệu đô la Canada vốn tư nhân cho các doanh nghiệp Việt Nam, hỗ trợ sự phát triển và nâng cao tính bền vững của các doanh nghiệp này. Các doanh nghiệp tham gia dự án đã ghi nhận những cải thiện đáng kể về năng lực quản trị và đo lường tác động, mặc dù vẫn cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa để đưa các doanh nghiệp từ giai đoạn sẵn sàng tiến tới việc chốt thành công các thương vụ đầu tư” - ông Nickel cho biết.

Tuy nhiên, theo ông Nickel, thách thức lớn hiện nay là làm thế nào để mở rộng quy mô dòng vốn tư nhân.

“Trong bối cảnh hiện nay, khi sự bất định ngày càng gia tăng và nguồn vốn ODA trở nên hạn hẹp, chúng ta cần phải hướng về tương lai: làm thế nào để cùng nhau mở rộng dòng vốn tư nhân từ con số hàng triệu đô la như hiện nay lên con số hàng trăm triệu đô la nhằm đáp ứng các khát vọng phát triển của Việt Nam?” - ông Nickel đặt vấn đề.

Tài chính hỗn hợp không chỉ là một công cụ tài chính đơn thuần mà còn là cơ chế kết nối doanh nghiệp Việt Nam với dòng vốn toàn cầu. Ảnh minh họa.

Ở góc độ các tổ chức tài chính phát triển, ông Michael Smart - Giám đốc và Trưởng đại diện khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của FinDev Canada, cho rằng tài chính hỗn hợp và các cơ chế chia sẻ rủi ro đang đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Ông Michael Smart cho biết, Việt Nam là một trong những thị trường ưu tiên của FinDev Canada, với nhiều cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực tài chính, nông nghiệp và hạ tầng bền vững. Trong các khoản đầu tư, FinDev Canada đặc biệt coi trọng khả năng của các ngân hàng trong việc tiếp nhận nguồn vốn quốc tế và phân bổ nguồn vốn đó vào những lĩnh vực tạo tác động lớn như khí hậu, bình đẳng giới và nông nghiệp, đồng thời bảo đảm vừa mang lại tác động phát triển tích cực vừa duy trì tính bền vững tài chính.

Ông Smart cũng cho rằng hệ thống ngân hàng Việt Nam có lợi thế trong vai trò trung gian tài chính nhờ năng lực quản trị tốt, khả năng tiếp nhận vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế và triển khai nguồn vốn đó vào những lĩnh vực phát triển mà các định chế tài chính phát triển quốc tế (DFIs) ưu tiên.

Ông Michael Smart cũng nhấn mạnh về các công cụ tài chính như blended finance (tài chính kết hợp) và các cơ chế bảo lãnh rủi ro, đây là những công cụ có vai trò rất quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro đầu tư và thu hút thêm nguồn vốn tư nhân vào Việt Nam. Các mô hình tài chính kết hợp và các giải pháp tài chính sáng tạo giúp chứng minh rằng đầu tư tạo tác động xã hội và lợi nhuận tài chính có thể song hành với nhau.

Lạc Nguyên