Gỡ khó từ cơ chế thực hiện mục tiêu 60% trường có y tế chuyên trách

Học sinh Trường THPT Hoàng Diệu, phường Phú Lợi, TP Cần Thơ. Ảnh: Nguyên Việt.

Từ thực tế tại nhiều trường học ở Đồng bằng sông Cửu Long, các hiệu trưởng cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu này cần đồng bộ nhiều giải pháp, từ cơ chế tuyển dụng, chế độ đãi ngộ đến đầu tư cơ sở vật chất.

Thiếu không phải vì trường không cần

Y tế học đường từ lâu đã không còn là câu chuyện sơ cứu những vết trầy xước hay xử lý các trường hợp học sinh đau đầu, sốt nhẹ. Trong bối cảnh học sinh ngày càng đối mặt nhiều hơn với các vấn đề về sức khỏe thể chất, tâm lý và bệnh học đường, sự hiện diện của nhân viên y tế chuyên trách có vai trò rất quan trọng trong nhà trường.

Ông Cao Minh Hải, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hàm Giang A (xã Hàm Giang, tỉnh Vĩnh Long) cho biết, nhiều năm qua, trường không có nhân viên y tế chuyên trách. Để bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe học sinh, nhà trường phải ký hợp đồng với trạm y tế xã thực hiện khám sức khỏe định kỳ hằng năm.

Trẻ mầm non ở Cần Thơ được hướng dẫn rửa tay thường xuyên, phòng dịch bệnh học đường. Ảnh: Yến Phương.

Theo ông Hải, vì không có người phụ trách chuyên môn nên nhiều trường cũng không mạnh dạn đầu tư đầy đủ thuốc men, thiết bị y tế. Khi học sinh gặp vấn đề sức khỏe, giải pháp phổ biến vẫn là đưa sang trạm y tế gần nhất.

Tại Trường THPT Hoàng Diệu (phường Phú Lợi, TP Cần Thơ) với hơn 2.000 học sinh, tình hình có phần khả quan hơn khi trường vẫn bố trí được nhân viên y tế chuyên trách. Tuy nhiên, theo ông Phùng Kim Phú, Hiệu trưởng nhà trường, việc tuyển được người làm lâu dài lại là bài toán rất khó.

"Họ chỉ hưởng lương theo ngạch nhân viên, thấp hơn khá nhiều so với thu nhập khi làm tại các cơ sở y tế, đặc biệt là bệnh viện, phòng khám tư nhân. Có người trúng tuyển nhưng chỉ làm một thời gian rồi xin nghỉ", ông Phú chia sẻ.

Muốn giữ người phải có cơ chế đủ hấp dẫn

Theo các hiệu trưởng, để đạt mục tiêu đến năm 2030, 60% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập có nhân viên y tế chuyên trách, điều đầu tiên cần tháo gỡ chính là chính sách dành cho đội ngũ y tế trường học.

Ông Cao Minh Hải cho rằng, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị đã đề cập việc có phụ cấp đối với một số vị trí trong trường học. Nhân viên y tế được hưởng chế độ tương tự, đây sẽ là động lực quan trọng để thu hút người có chuyên môn vào làm việc.

Tuy nhiên, theo ông Hải, phụ cấp chỉ là một phần. Điều khó hơn là tìm được nguồn nhân lực.

Cô và trò tại Trường Mầm non Rạng Đông, phường Tân An, TP Cần Thơ. Ảnh: Nguyên Việt.

"Ví dụ tuyển bác sĩ hoặc y sĩ về trường học, liệu họ có sẵn sàng vào làm với mức thu nhập hiện nay không?", ông Hải đặt vấn đề.

Một giải pháp được vị hiệu trưởng này đề xuất là tận dụng nguồn nhân lực y tế đã nghỉ hưu nhưng còn đủ sức khỏe và mong muốn cống hiến. Tuy nhiên, để làm được điều đó cần có cơ chế tuyển dụng theo hợp đồng thời vụ và nguồn kinh phí chi trả rõ ràng.

Đồng quan điểm, ông Phùng Kim Phú cho rằng, muốn giữ chân nhân viên y tế không thể chỉ nói đến tiền lương.

Theo ông, trước hết cần quy định cụ thể tiêu chuẩn phòng y tế trường học, bảo đảm đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc men để nhân viên có điều kiện thực hiện chuyên môn.

Bên cạnh đó là chế độ tiền lương, phụ cấp đủ để họ yên tâm gắn bó lâu dài.

"Không thể yêu cầu nhân viên y tế làm việc chuyên nghiệp nếu điều kiện làm việc còn quá hạn chế", ông Phú nói.

Y tế học đường không chỉ chăm sóc sức khỏe ban đầu

Theo ông Phùng Kim Phú, nếu chỉ bố trí một nhân viên y tế cho trường có trên 500 học sinh thì rất dễ xảy ra quá tải, đặc biệt vào thời điểm giao mùa khi nhiều học sinh cùng mắc các bệnh thông thường. Áp lực này sẽ còn lớn hơn ở các trường bán trú, nội trú.

Về lâu dài, ông cho rằng vai trò của nhân viên y tế học đường cần được mở rộng hơn nhiều so với chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Các trường mầm non ở Cần Thơ chú trọng chăm sóc sức khỏe, đảm bảo môi trường học tập cho trẻ. Ảnh: Yến Phương.

"Không phải chờ học sinh bị bệnh mới can thiệp. Nhân viên y tế cần theo dõi những học sinh có dấu hiệu béo phì, cận thị, vấn đề tâm lý hay các bệnh lý nền để tư vấn, phối hợp với gia đình và giáo viên xử trí kịp thời", ông Phú phân tích.

Theo ông Phú, mỗi cơ sở giáo dục nên có tối thiểu hai nhân viên y tế để hỗ trợ lẫn nhau khi xử lý các tình huống phát sinh.

Trong khi đó, bà Bùi Thị Hạnh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Rạng Đông (phường Tân An, TP Cần Thơ), cho rằng với bậc học mầm non, vai trò của nhân viên y tế càng trở nên đặc biệt quan trọng.

Ngoài chăm sóc sức khỏe ban đầu, họ còn tham gia kiểm soát bữa ăn bán trú, theo dõi tình trạng dinh dưỡng, xử lý các vấn đề phát sinh trong ngày.

"Chỉ riêng việc mỗi sáng phụ huynh gửi thuốc nhờ cho con uống cũng đã khiến nhân viên y tế rất vất vả", bà Hạnh chia sẻ.

Theo bà Hạnh, ngoài lương và phụ cấp hiện có, cần nghiên cứu thêm chế độ phụ cấp và chế độ trực buổi trưa để nhân viên y tế yên tâm gắn bó với nghề.

Ông Phùng Kim Phú cho rằng, trong giai đoạn trước mắt, có thể nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa trường học với các trạm y tế, trung tâm y tế hoặc bệnh viện trên địa bàn. Theo đó, nhân viên y tế tại các đơn vị này có thể luân phiên trực tại trường theo khung giờ nhất định, vừa tận dụng nguồn nhân lực sẵn có, vừa đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe học sinh trong khi chờ hoàn thiện đội ngũ y tế học đường chuyên trách.

Nguyên Việt - Yến Phương