Gỡ các 'điểm nghẽn' để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, tốc độ phát triển kinh tế số khoảng 20%/năm, cao gấp 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP- cho thấy vai trò của kinh tế số như một công cụ bình ổn và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước bối cảnh suy thoái toàn cầu.

Cùng với đó, tốc độ Internet di động của Việt Nam tiếp tục duy trì trong nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới, xếp hạng 13/139 quốc gia. Mạng 5G tiếp tục được đẩy mạnh triển khai trên toàn quốc; Tốc độ Internet cố định của Việt Nam đứng thứ 11 thế giới. Hiện Việt Nam có khoảng 170 trường đại học và hơn 500 cơ sở dạy nghề đào tạo công nghệ thông tin và các lĩnh vực liên quan, với hơn 80 nghìn sinh viên tốt nghiệp mỗi năm.

Ảnh minh họa: KT

Công nghiệp công nghệ số Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, là nền tảng cho sự phát triển của kinh tế số. Việt Nam có khoảng 80.000 doanh nghiệp công nghệ số, doanh thu tháng 10/2025 đạt khoảng 20 tỷ USD, tăng 50% so cùng kỳ 2024. Các doanh nghiệp này đang tạo ra các sản phẩm phần cứng, nền tảng số, dịch vụ số phục vụ chuyển đổi số quốc gia, kinh tế số và mở rộng thị trường quốc tế...

Phát triển kinh tế số không chỉ là xu hướng tất yếu của thời đại mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tư nhân Việt Nam bứt phá, vươn lên mạnh mẽ và trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Điều này trước tiên đến từ cam kết mạnh mẽ của Chính phủ về thúc đẩy kinh tế số. Chiến lược dữ liệu quốc gia 2024 – 2030 của Chính phủ đã thể hiện rõ ưu tiên của Nhà nước đối với hạ tầng số, dữ liệu số, an toàn thông tin, chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Đây là cơ hội vàng để doanh nghiệp tận dụng chính sách, chương trình hỗ trợ và các nền tảng dùng chung do Nhà nước triển khai.

Mặc dù vậy, theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, thách thức trong thời đại kinh tế số vẫn còn rất lớn, do nguồn lực cho phát triển còn hạn chế và nhiều rào cản trong quá trình triển khai.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, bà Đỗ Lan Hương, Giám đốc Công ty TNHH Schum, cho biết: "Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi số khó khăn về nhân sự, về tài chính để áp dụng chuyển đổi; trong những giai đoạn đầu thực hiện chuyển đổi số thì sẽ có nhiều cái rào cản- ví dụ như làm lộ thông tin, hoặc một số rào cản khó khăn về việc triển khai những kỹ thuật… Do đó mong muốn được sự hỗ trợ từ kỹ thuật từ các chuyên gia, kinh phí… đây là những điều thiếu thốn trong tất cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa".

Hiện nước ta có đến hơn 90% là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nên các khó khăn chính trong phát triển kinh tế số của nhiều doanh nghiệp đang gặp phải đó là: chưa có chiến lược chuyển đổi số; thiếu nhân lực số; thể chế về dữ liệu, giao dịch điện tử; hạn chế tiếp cận vốn cho đổi mới sáng tạo… Vì thế, để doanh nghiệp phát triển mạnh trong nền kinh tế số, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt về dữ liệu, an ninh mạng, thương mại số. Tăng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuyển đổi số: tư vấn, đào tạo, ưu đãi tài chính, nền tảng dùng chung, dữ liệu chi phí đầu vào đầu ra cho doanh nghiệp; Đẩy mạnh hạ tầng số quốc gia.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho rằng, muốn tiến trình chuyển đổi số quốc gia đạt hiệu quả cao hơn cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức trung gian và cộng đồng doanh nhân. Cần đẩy mạnh hơn nữa mô hình hợp tác công - tư trong các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số diện rộng. Tăng cường hoạt động truyền thông, đào tạo và phổ cập kiến thức chuyển đổi số cho cộng đồng các doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhưng lại gặp nhiều rào cản khi tiếp cận công nghệ, từ hạn chế về thời gian, kỹ năng đến nhận thức về lợi ích chuyển đổi số.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê nêu rõ: "Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế số, đồng thời đã xuất hiện nhiều doanh nghiệp đủ năng lực cung cấp các giải pháp chuyển đổi số, chúng tôi mong muốn tiếp tục được đồng hành cùng quá trình này. Thời gian qua, các hoạt động phối hợp bước đầu đã mang lại những kết quả tích cực. Trong thời gian tới, chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm các giải pháp đồng hành cụ thể, thiết thực để cùng Nhà nước tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuyển đổi số một cách hiệu quả".

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực chuyển đổi số, do kinh tế số và công nghệ số là lĩnh vực mới, vì vậy nhiều chính sách cần được thiết kế theo hướng đột phá, có thử nghiệm, cho phép triển khai thí điểm trước khi từng bước luật hóa khi mô hình đã chứng minh hiệu quả trong thực tiễn nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Phú Tiến, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế số và xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cần phát triển các nền tảng số quy mô quốc gia do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ, qua đó tạo không gian phát triển cho các hoạt động kinh tế – xã hội và mở ra cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu vào chuỗi giá trị số theo hướng liên ngành, liên vùng. Song song với đó, dữ liệu số cần được xác định là nguồn tài nguyên, yếu tố sản xuất quan trọng, được pháp lý hóa, bảo vệ và chia sẻ hợp lý để doanh nghiệp có thể khai thác, tạo ra giá trị mới về kinh tế số.

Để doanh nghiệp yên tâm đầu tư và đổi mới, bảo đảm an toàn, an ninh mạng là yêu cầu bắt buộc, đi kèm với việc nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ dữ liệu cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, phát triển nguồn nhân lực số và kỹ năng số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thông qua các chương trình đào tạo, hợp tác “3 nhà” nhằm giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thích ứng với môi trường kinh tế số.

Ông Nguyễn Phú Tiến nêu ý kiến: "Nhà nước tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp công nghệ số “Make in Vietnam”, hỗ trợ doanh nghiệp làm chủ công nghệ, nhất là các công nghệ chiến lược, đồng thời triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số. Khi Chính phủ số phát triển, vận hành dựa trên dữ liệu thời gian thực và ra quyết định thông minh, sẽ tạo lực kéo quan trọng để kinh tế số và doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới".

Phát triển kinh tế số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là dư địa tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới. Do đó, để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia sâu hơn vào kinh tế số, cần sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức trung gian. Hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, bảo đảm an toàn an ninh mạng và nâng cao năng lực số cho doanh nghiệp sẽ là những trụ cột then chốt, tạo nền tảng để kinh tế số phát triển bền vững và bao trùm trong thời gian tới.

Nguyễn Hằng/VOV1