Giữa đại ngàn Pù Luông, người dân 'ươm' sinh kế từ rau sạch

Bà Hà Thị Son tỉ mỉ nhổ cỏ, chăm sóc rau theo hướng canh tác an toàn. Ảnh: Nguyễn Thuấn.

Sáng sớm ở xã Pù Luông, khi mây còn lững lờ trôi ngang sườn núi, bà Hà Thị Son, thôn Bầm, đã có mặt ngoài vườn rau. Những luống cải mèo, luống hành lá xanh non, phủ một màu tươi mát giữa không gian núi rừng. Bà nhẹ tay nhổ cỏ, kiểm tra từng gốc rau, công việc đã trở nên quen thuộc suốt nhiều năm qua.

Ít ai nghĩ rằng trên mảnh đất này, trước kia gia đình bà chủ yếu trồng ngô, sắn, đây là những loại cây phụ thuộc nhiều vào thời tiết, thu nhập bấp bênh. “Ngày đó làm nhiều mà chẳng được bao nhiêu, năm được năm mất”, bà Son nhớ lại.

Sự thay đổi bắt đầu từ năm 2018, khi Hợp tác xã rau an toàn Thành Lâm được thành lập, cũng là lúc Pù Luông bắt đầu đón những dòng khách du lịch đầu tiên. Nhận thấy nhu cầu thực phẩm sạch tăng lên tại các homestay, nhà hàng, chính quyền địa phương đã vận động người dân liên kết sản xuất, chuyển sang trồng rau theo hướng an toàn.

TỪ NHỮNG LUỐNG RAU NHỎ

Những ngày đầu, hợp tác xã chỉ có 10 hộ dân tham gia, với diện tích canh tác khoảng 5.000m2. Không nhà lưới, không hệ thống tưới tiêu hiện đại, người dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm canh tác truyền thống, kết hợp với hướng dẫn kỹ thuật cơ bản.

Các loại rau được lựa chọn đều là giống bản địa, dễ trồng, phù hợp với khí hậu mát mẻ của Pù Luông như cải mèo, cải tím. Rau trồng theo hình thức luân canh, thu hoạch xoay vòng, vừa đảm bảo nguồn cung đều đặn, vừa giữ được độ màu mỡ của đất.

Những mẻ rau đầu tiên được đưa vào các nhà hàng, homestay trong khu vực. Không cần quảng bá rầm rộ, chính chất lượng sản phẩm đã tạo nên sự tin tưởng. Rau sạch, không hóa chất, giữ được hương vị tự nhiên, dần trở thành lựa chọn ưu tiên của các cơ sở lưu trú.

Chị Ngân Thị Hương thu hoạch rau sạch sau khi áp dụng mô hình canh tác không hóa chất. Ảnh: Nguyễn Thuấn.

Chị Ngân Thị Hương, một thành viên của hợp tác xã, kể rằng gia đình chị từng có 500m2 trồng ngô nhưng hiệu quả thấp. “Chuyển sang trồng rau, ban đầu cũng lo vì chưa quen. Nhưng được hướng dẫn cách làm đất, dùng phân hữu cơ, không dùng thuốc hóa học, rau dễ bán hơn hẳn”, chị chia sẻ. Giờ đây, diện tích nhỏ ấy lại mang về nguồn thu đều đặn, không còn cảnh “được mùa mất giá” như trước.

ĐẾN SINH KẾ GẮN VỚI DU LỊCH

Những năm gần đây, Pù Luông dần trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Sự phát triển của các homestay, khu nghỉ dưỡng sinh thái kéo theo nhu cầu lớn về thực phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng.

Với hợp tác xã rau an toàn Thành Lâm, đó chính là “đầu ra” ổn định mà không phải mô hình nông nghiệp nào cũng có được. Rau sau khi thu hoạch được cung cấp trực tiếp cho các cơ sở dịch vụ, giảm khâu trung gian, đảm bảo độ tươi và giá trị sản phẩm.

Sau hơn 6 năm hoạt động, mỗi năm hợp tác xã cung ứng ra thị trường trên 7 tấn rau các loại. Tổng thu nhập mang lại cho 10 hộ thành viên đạt hơn 100 triệu đồng mỗi năm.

Với riêng gia đình bà Hà Thị Son, 1.000m2 rau sạch cho sản lượng khoảng 2 tấn mỗi năm, mang về gần 50 triệu đồng. “So với trước đây thì ổn định hơn nhiều, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết”, bà nói.

Không chỉ mang lại thu nhập, mô hình còn tạo việc làm cho nhiều lao động tại chỗ, đặc biệt là phụ nữ trung niên – những người khó tìm việc làm ổn định. Họ có thể làm việc ngay tại vườn nhà, vừa chăm sóc gia đình, vừa có thêm thu nhập.

Du khách nước ngoài trải nghiệm thu hoạch rau sạch cùng người dân Pù Luông .Ảnh: Nguyễn Thuấn.

Theo ông Hà Văn Hưởng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Pù Luông, mô hình trồng rau an toàn là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. “Điều quan trọng là mô hình đã thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ nhỏ lẻ sang liên kết, từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa”, ông cho biết.

Tuy vậy, câu chuyện phát triển vẫn còn những trăn trở. Địa hình đồi núi dốc khiến quỹ đất canh tác hạn chế, manh mún. Hạ tầng như đường nội đồng, hệ thống tưới tiêu chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc mở rộng sản xuất.

Trước thực tế đó, địa phương không đặt mục tiêu mở rộng diện tích bằng mọi giá, mà tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc canh tác theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường, xây dựng thương hiệu rau sạch gắn với du lịch Pù Luông được xác định là hướng đi lâu dài.

Nguyễn Thuấn