Giữ vững tuyến y tế cơ sở ở biên giới Lai Châu

Trong quá trình chuyển giao và phân cấp mạnh mẽ ấy, bài toán “giữ người” ở tuyến y tế cơ sở nổi lên như một yếu tố then chốt, gắn với trách nhiệm nghề nghiệp và sự tận tụy của những cán bộ y tế bám trụ vùng cao, biên giới.

Phát huy vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cộng đồng

Hiện nay, Lai Châu có 38 đơn vị hành chính cấp xã (36 xã và 2 phường), trong đó có 11 xã biên giới, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng còn hạn chế, sinh kế chưa bền vững, việc tiếp cận và thụ hưởng chính sách bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm xã hội (BHXH) còn hạn chế, đòi hỏi phải có những giải pháp căn cơ để đưa chính sách đến với người dân vùng sâu, vùng xa.

Khám sàng lọc bệnh về mắt cho người dân ở Trạm y tế thị trấn Sìn Hồ (nay là Trạm Y tế xã Sìn Hồ).

Với chức năng chính là chăm sóc sức khỏe ban đầu toàn diện cho cộng đồng, bao gồm: Phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh, cấp cứu ban đầu; phục hồi chức năng; sức khỏe bà mẹ và trẻ em; người cao tuổi; an toàn thực phẩm; thuốc, vắc xin, thiết bị y tế cơ bản; dân số; bảo hiểm y tế; bảo trợ xã hội và các dịch vụ y tế khác theo quy định của pháp luật. Việc chuyển chức năng y tế dự phòng từ ngày 1/1/2026 không chỉ giúp đưa hoạt động phòng, chống dịch bệnh, quản lý sức khỏe cộng đồng đến gần hơn với người dân mà còn phát huy được vai trò “tuyến chăm sóc đầu tiên”, giảm gánh nặng cho tuyến trên và bảo đảm an sinh xã hội.

Trong giai đoạn 2020 – 2025, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Lai Châu, công tác y tế cơ sở tại các xã, đặc biệt là vùng biên giới, đã có những thành tựu đáng ghi nhận. Được sự quan tâm của các cấp, mạng lưới Trạm Y tế xã được đầu tư xây dựng kiên cố khang trang, sạch sẽ, trang thiết bị y tế ngày càng đáp ứng tốt nhu cầu của nhân dân; phục vụ hiệu quả hơn công tác khám, chữa bệnh tại chỗ. Đồng thời, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ngay từ cơ sở.

Chị Lù Thị Thon, ở bản Noong Hẻo (xã Pu Sam Cáp) chia sẻ khi đưa bố chồng đến kiểm tra sức khỏe tại Trạm Y tế Pu Sam Cáp: Các cán bộ y tế ở đây thăm khám cẩn thận, giải thích rõ ràng, dặn dò tỉ mỉ. Trước kia, bệnh của bố thường phải đi bệnh viện huyện, tỉnh để kiểm tra, đường đi lại xa, vất vả. Nay nhiều bệnh thông thường được khám, theo dõi ngay tại Trạm nên chúng tôi cũng yên tâm hơn.

Sự đổi thay này đã thể hiện được vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc đưa chủ trương đi vào thực tiễn đời sống. Việc “phòng bệnh từ sớm, từ xa” là một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe ban đầu ở tuyến cơ sở. Bởi đây là tuyến gần dân nhất, nắm rõ tình hình sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở các xã vùng cao, biên giới.

Vừa ngăn chặn được nguy cơ dịch bệnh ngay từ cộng đồng, vừa giảm chi phí điều trị và gánh nặng cho người dân khi việc khám chữa bệnh ở tuyến trên còn nhiều trở ngại về khoảng cách, thời gian và kinh phí. Đồng thời, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về y tế dự phòng bằng những việc làm hàng ngày: truyền thông sức khỏe cho bà con, tiêm chủng… Có thể thấy, các Trạm y tế không chỉ thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình mà còn góp phần đảm bảo an sinh xã hội ở địa phương.

Những người “ở lại” với tuyến y tế cơ sở

Lai Châu là tỉnh biên giới, địa hình bị chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn nhưng đội ngũ cán bộ y tế cơ sở vẫn bền bỉ bám trụ, trở thành điểm đến chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đồng bào các dân tộc. Sự gắn bó ấy, không chỉ thể hiện qua thời gian công tác mà còn được minh chức bằng những kỷ niệm gắn bó với vùng cao, với nhân dân. Nhớ lại những ngày đầu mới đến Sìn Hồ nhận công tác, nữ hộ sinh Ngô Phú Gia chia sẻ: Mười lăm năm gắn bó với nghề, không kể hết được những khó khăn. Chừng ấy năm, chị đã quá quen với những ca đỡ đẻ đêm khuya ở trong thời tiết khắc nghiệt, có khi là ở bệnh viện, có khi ở nhà dân, ở bản nhưng có lẽ “nghề chọn người” cho nên với chị, sự an toàn của người mẹ, tiếng khóc chào đời của em bé là động lực để tiếp tục vượt qua mọi khó khăn.

Nữ hộ sinh Ngô Phú Gia (Bệnh viện Đa khoa Sìn Hồ) đang hướng dẫn sản phụ chăm sóc sức khỏe cho em bé.

Câu chuyện của nữ hộ sinh Ngô Phú Gia cũng là hình ảnh chung của nhiều cán bộ y tế đang ngày đêm công tác ở các xã biên giới Lai Châu. Trong điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, nhân lực mỏng, họ cùng lúc thực hiện nhiều vai trò khác nhau: vừa khám, chữa bệnh, vừa tuyên truyền phòng, chống dịch; vừa vận động bà con xóa bỏ hủ tục, thay đổi thói quen sinh hoạt lạc hậu, vừa kiên trì xây dựng niềm tin của người dân với tuyến y tế cơ sở. Dù vậy, vẫn có không ít cán bộ y tế đã lựa chọn gắn bó lâu dài với vùng biên, coi trạm xá là nhà, coi đồng bào như người thân, gia đình.

Anh Phan Quốc Đạt, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Pa Tần chia sẻ câu chuyện của mình: Gần mười năm công tác ở tuyến y tế cơ sở, từ Trạm Y tế xã Ma Quai (của huyện Sìn Hồ cũ) đến Nậm Ban (của huyện Nậm Nhùn) và giờ là Trạm Y tế xã Pa Tần, tôi đã quen với những con đường quanh co, mùa đông rét mướt, sương mù dạy đặc còn mùa mưa thì sạt lở, luc quét... Mỗi lần tôi đi công tác và bản, hành trang mang theo không chỉ là túi thuốc, sổ khám bệnh, mà còn là những nội dung tuyên truyền về chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước, kiến thức về chăm sóc sức khỏe… đó là sự chuẩn bị tinh thần để gây dựng niềm tin với bà con nơi bản xa.

Tôi hỏi anh vì sao lại chọn gắn bó lâu dài với vùng cao, trong khi điều kiện làm việc còn nhiều khó khăn. Anh cười hiền: bởi ở đây, tôi thấy rõ nhất giá trị của nghề y. Mỗi ca cấp cứu kịp thời, mỗi em bé chào đời an toàn, mỗi lần bà con chủ động đến Trạm để khám, phòng bệnh, đều cho tôi cảm giác mình đang làm được điều có ích, cụ thể và thiết thực.

Công việc của cán bộ y tế ở tuyến cơ sở đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại nhiều hơn cả chuyên môn. Có khi phải nói đi nói lại nhiều lần, phải vừa làm cán bộ y tế, vừa là “người con của bản” thì bà con mới nghe, mới tin. Có lẽ, sự gắn bó đời thường ấy khiến anh Đạt cũng nhiều đồng nghiệp khác chọn “ở lại” sau khi hoàn thành quá trình học tập nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề.

Từ thực tiễn cho thấy, sự nỗ lực và gắn bó của đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, từng bước giảm tải cho tuyến trên, đồng thời giữ vững “lá chắn” y tế nơi phên dậu Tổ quốc. Ở đây, mỗi ca trực, mỗi lần đi bản không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm chính trị, là sự dấn thân thầm lặng vì cuộc sống bình yên của nhân dân vùng biên giới.

Giữ vững tuyến y tế cơ sở không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là định hướng lâu dài, bởi đầu tư cho con người, cơ chế và điều kiện làm việc ở y tế cơ sở chính là đầu tư cho niềm tin của nhân dân, nền tảng quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững vùng cao, biên giới. Và ở Lai Châu, niềm tin ấy đang được bồi đắp từng ngày bằng sự tận tụy, kiên trì và tinh thần gắn bó lâu dài của những cán bộ y tế nơi biên cương.

Châm Võ