Giữ vững 'trận địa niềm tin' trên không gian mạng - Kỳ 2: Cuộc chiến giữ niềm tin trên không gian mạng

Cán bộ Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh theo dõi, rà soát thông tin trên không gian mạng.

Truy vết

Khi nhiều người đã chìm trong giấc ngủ, tại Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh, những ca trực xuyên đêm vẫn âm thầm diễn ra. Trên các màn hình giám sát, hàng loạt tài khoản, video, đường link nghi vấn liên tục được rà soát, truy vết nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các thông tin sai sự thật trước khi lan rộng trong cộng đồng. Thực tế cho thấy, chỉ cần chậm vài giờ, một tin giả có thể tiếp cận hàng chục nghìn người, gây hoang mang dư luận và để lại nhiều hệ lụy khó khắc phục.

Đầu tháng 3/2025, thông tin “Việt Nam sẽ sáp nhập từ 34 tỉnh, thành xuống còn 16 địa phương” bất ngờ lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Chỉ trong thời gian ngắn, bài đăng đã thu hút hàng nghìn lượt chia sẻ và bình luận. Qua xác minh, cơ quan chức năng xác định người đăng tải đã chia sẻ lại thông tin chưa được kiểm chứng từ mạng xã hội và bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Đây chỉ là một trong rất nhiều trường hợp phát tán thông tin sai sự thật trên không gian mạng thời gian qua.

Theo thống kê của Công an tỉnh, từ đầu năm 2025 đến nay, lực lượng chức năng đã đấu tranh, vô hiệu hóa gần 500 bài đăng có nội dung tin giả, thông tin sai sự thật; làm việc với hơn 500 trường hợp vi phạm; xử phạt hành chính 41 trường hợp với tổng số tiền trên 244 triệu đồng. Đáng chú ý, các vụ việc liên quan đến tin giả hiện chiếm khoảng 70% tổng số vụ việc được phát hiện, xử lý trên không gian mạng.

Thượng tá Nguyễn Quang Hòa - Phó Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh cho biết, các đối tượng xấu đang triệt để lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, kích động dư luận. Vì vậy, việc phát hiện sớm, xử lý kịp thời là yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến xã hội.

Tuy nhiên, xử lý vi phạm chỉ là giải pháp cuối cùng. Trong môi trường số, tốc độ lan truyền của tin giả luôn nhanh hơn nhiều lần so với quá trình xác minh và đính chính. Do đó, cùng với công tác đấu tranh, ngăn chặn, việc xây dựng “sức đề kháng số” cho người dân đang được xác định là giải pháp căn cơ và lâu dài.

Đối tượng đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Từ thực tế đó, năm 2025, Công an tỉnh Phú Thọ đã tham mưu triển khai mô hình “Không gian số Phú Thọ văn minh, an toàn” và thành lập Câu lạc bộ “Niềm tin số Đất Tổ” với sự tham gia của các quản trị viên fanpage, hội nhóm cộng đồng và những người có ảnh hưởng tích cực trên mạng xã hội.

Thông qua các hoạt động sáng tạo nội dung, quảng bá hình ảnh quê hương, đất nước, các thành viên câu lạc bộ đã góp phần lan tỏa thông tin tích cực, tạo môi trường mạng lành mạnh hơn. Riêng trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ, hàng trăm video quảng bá văn hóa, du lịch được thực hiện, thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh cũng đang trở thành những “lá chắn mềm” trong công tác phòng chống tin giả.

Tại Trường THPT Chuyên Hùng Vương, mô hình “Lấy cái đẹp dẹp cái xấu” được triển khai hiệu quả thông qua các fanpage, nền tảng số của nhà trường, góp phần lan tỏa những câu chuyện đẹp, gương người tốt, việc tốt đến học sinh và cộng đồng.

Trong khi đó, Trường THPT Bến Tre triển khai mô hình “Dấu chân số”, tập trung trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, kỹ năng ứng xử văn minh trên mạng xã hội cho học sinh. Nhiều trường học khác như THPT Liên Bảo, THPT Vĩnh Yên còn tổ chức các phiên tòa giả định, sân khấu hóa tình huống pháp luật về an ninh mạng, giúp học sinh nhận thức rõ hơn hậu quả của những hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Phiên tòa giả định về an ninh mạng giúp học sinh nâng cao nhận thức pháp luật khi tham gia môi trường số.

Lan tỏa trách nhiệm từ mỗi người dùng internet

Không chỉ trong trường học, công tác tuyên truyền phòng chống tin giả còn được đẩy mạnh tại các khu dân cư, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Nội dung cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, giả mạo tài khoản, chiếm đoạt tài sản được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt thôn, tổ dân phố. Tại nhiều địa phương, lực lượng công an cơ sở trực tiếp đến từng hộ dân để hướng dẫn người dân, nhất là người cao tuổi, cách nhận diện thông tin sai sự thật và các thủ đoạn lừa đảo trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, cuộc chiến trên không gian mạng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhiều cơ hội mới nhưng cũng bị các đối tượng xấu lợi dụng để tạo ra các video, hình ảnh, nội dung giả mạo ngày càng tinh vi, khó nhận biết bằng mắt thường. Trong khi đó, không phải ai cũng có đủ kỹ năng để kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Chỉ một cú nhấp chuột thiếu thận trọng cũng có thể vô tình tiếp tay cho tin giả lan rộng.

Tin giả có thể bị bóc gỡ, tài khoản vi phạm có thể bị xử lý. Nhưng điều quan trọng nhất trong cuộc chiến bảo vệ không gian mạng hiện nay vẫn là giữ được niềm tin của người dân giữa vô vàn luồng thông tin thật - giả đan xen mỗi ngày. Bởi phía sau mỗi tin giả được lan truyền luôn bắt đầu từ một hành động chia sẻ thiếu kiểm chứng.

Ngược lại, mỗi lần người dùng biết dừng lại để xác minh nguồn tin trước khi đăng tải hay chia sẻ cũng là một lần góp phần bảo vệ sự thật, bảo vệ cộng đồng và bảo vệ chính mình. Giữ vững “trận địa niềm tin” trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân trong thời đại số hôm nay.

Thu Thủy - Kim Liên