Giữ màu xanh đại ngàn bằng sinh kế bền vững

Mô hình bảo vệ, phát triển rừng kết hợp trồng cây ăn quả của gia đình bà Nguyễn Thị Dung (xã Vân Du) cho hiệu quả kinh tế cao.

Với diện tích được giao quản lý, sử dụng 8.560ha rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn các huyện trước đây (Thạch Thành, Bá Thước, Hà Trung, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy và Vĩnh Lộc); trong đó có hơn 2.000ha rừng thông có nguy cơ cháy cao vì dưới tán rừng thông là lau, lách, lá thông khô tạo thành thảm vật liệu rất dễ bắt lửa, luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy lớn. Hiện nay tình hình thời tiết diễn biến phức tạp, các đợt nắng nóng kéo dài, gió Tây - Nam khô nóng hoạt động mạnh khiến nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao.

Trước thực trạng đó, BQLRPH Thạch Thành đã chủ động xây dựng và triển khai phương án quản lý, bảo vệ rừng (BVR), phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) phù hợp với từng địa bàn. Tăng cường công tác tuyên truyền qua nhiều hình thức, giúp người dân nâng cao nhận thức, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, không xâm lấn đất rừng, không khai thác, vận chuyển, mua bán lâm sản trái phép và sử dụng lửa an toàn trong sản xuất, sinh hoạt.

6 tháng đầu năm, ban đã tổ chức 9 buổi tuyên truyền với 950 lượt người tham gia. Ngoài ra, ban phối hợp với các hạt kiểm lâm, các ngành chức năng, chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền lưu động; kiểm tra các khu vực trọng điểm; kiểm soát chặt chẽ người ra vào rừng; chủ động xử lý các nguy cơ có thể dẫn đến cháy rừng. Phương châm “4 tại chỗ” được thực hiện nghiêm túc. Nhiều trang thiết bị, dụng cụ phục vụ PCCCR được đầu tư bổ sung như: máy thổi gió, dao phát, bàn dập lửa. Bố trí lực lượng trực gác 24/24 giờ trong các đợt nắng nóng cao điểm.

Cùng với giải pháp hành chính, đơn vị còn thực hiện các giải pháp kỹ thuật trong công tác phòng cháy như: làm đường băng cản lửa, đốt trước vật liệu cháy. 6 tháng đầu năm, đơn vị đã xây dựng, tu sửa 12km đường băng cản lửa; phát dọn thực bì, giảm vật liệu cháy dưới tán rừng thông trên diện tích hơn 720ha. Phối hợp xử lý, đốt vật liệu cháy có kiểm soát tại các khu nghĩa địa giáp ranh với rừng thông, dọc các tuyến đường giao thông, các khu vực giáp khu dân cư trên 20ha.

BQLRPH Thạch Thành đặc biệt chú trọng công tác phát triển rừng bền vững trên cơ sở phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2021-2030, đã được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt. Chủ động xây dựng kế hoạch bảo vệ, phát triển rừng hiệu quả để tạo thêm việc làm, tăng thu nhập. Một trong những giải pháp mang lại hiệu quả rõ nét là thực hiện giao khoán rừng và đất lâm nghiệp cho người dân theo quy định của Nhà nước. Toàn bộ diện tích rừng do đơn vị quản lý đã được giao khoán cho 580 hộ dân tham gia bảo vệ, chăm sóc và phát triển rừng. Thông qua hình thức này, người dân vừa có thêm việc làm, tăng thu nhập, vừa nâng cao trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng.

Hằng năm BQLRPH Thạch Thành tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ nhận khoán, chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ sang phát triển rừng gỗ lớn, trồng cây đa tác dụng và mở rộng diện tích trồng keo nuôi cấy mô, keo hom. Đây là hướng đi được đánh giá có nhiều ưu điểm về năng suất, chất lượng gỗ và hiệu quả kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng rừng.

Đồng chí Mai Văn Đảm, Giám đốc BQLRPH Thạch Thành, cho biết: “Đơn vị luôn xác định quản lý, bảo vệ và phát triển rừng là nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh việc hoàn thiện hồ sơ, bản đồ hiện trạng rừng gắn với quy hoạch 3 loại rừng, ban chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng trong quản lý, BVR; thường xuyên rà soát, xác định ranh giới, cắm mốc tại các vị trí trọng điểm nhằm hạn chế tranh chấp, vi phạm các quy định về quản lý tài nguyên rừng”.

Tại các địa bàn được giao quản lý, cán bộ các trạm BVR thường xuyên bám sát cơ sở, tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia BVR. Đồng thời, hướng dẫn phát triển các mô hình sản xuất nông - lâm kết hợp, trồng cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm dưới tán rừng, khai thác lâm sản ngoài gỗ đúng quy định.

Nhờ sự đồng hành của đơn vị, nhiều hộ nhận khoán đã mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế rừng. Đến nay đã có nhiều mô hình nông - lâm kết hợp, tạo việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Tiêu biểu như các mô hình của gia đình ông Nguyễn Văn Thanh ở xã Thành Vinh; bà Nguyễn Thị Dung, ông Thạch Văn Tuấn ở xã Vân Du; ông Hoàng Văn Mạnh ở xã Ngọc Trạo... Đây là những điển hình minh chứng cho hiệu quả của việc gắn BVR với phát triển sinh kế bền vững.

Năm 2025 và hơn 6 tháng đầu năm 2026, BQLRPH Thạch Thành đã hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ cây giống để các hộ nhận khoán trồng mới và trồng lại 50ha rừng, toàn bộ diện tích trên được quy hoạch là rừng gỗ lớn. Diện tích rừng hiện có được quản lý, bảo vệ an toàn; các diện tích rừng trồng mới sinh trưởng và phát triển tốt; không để xảy ra cháy rừng. Tỷ lệ che phủ rừng trên diện tích đơn vị quản lý hiện nay đạt khoảng 74,5%; an ninh rừng cơ bản được giữ vững; nhiều diện tích rừng tự nhiên nghèo kiệt đang từng bước được phục hồi.

Những kết quả đạt được không chỉ góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, giữ gìn môi trường sinh thái, ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn tạo động lực phát triển kinh tế lâm nghiệp, nâng cao đời sống người dân. Qua đó khẳng định hiệu quả của chủ trương gắn BVR với phát triển rừng bền vững, đưa rừng thực sự trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bài và ảnh: Thu Hòa