Giữ 'lá chắn xanh' nơi đầu sóng

Những cây dương liễu được trồng mới dọc tuyến ven biển Phong Quảng

Mầm xanh đã trở lại

Con đường dẫn về tổ dân phố An Lộc, phường Phong Quảng những ngày nắng chan tràn gió biển. Từ xa, đã thấp thoáng màu xanh của những hàng keo lưỡi liềm, dương liễu trải dài trên các triền cát, khác hẳn sự trơ trọi, khô khan của hơn một năm trước.

Khu vực này, những gốc keo lưỡi liềm, dương liễu từng bị cưa ngang, nằm trơ trọi giữa cát trắng sau vụ chặt phá rừng phòng hộ, khiến dư luận không khỏi bàng hoàng. Những khoảng trống loang lổ giữa rừng từng khiến nhiều người không khỏi lo lắng về nguy cơ cát bay, cát nhảy, nước biển xâm thực và những hệ lụy lâu dài đối với cư dân vùng ven biển.

Trở lại hôm nay, trên chính những gốc cây từng bị đốn hạ, những chồi non đã vươn lên mạnh mẽ. Xen giữa những hàng cây trưởng thành là lớp cây tái sinh xanh mướt, phủ kín những khoảng trống ngày nào.

Ông Trần Anh Vinh, người dân tổ dân phố An Lộc phấn khởi: “Từ sau vụ việc đó đến nay, màu xanh đã bắt đầu trở lại. Những nơi từng bị chặt phá nay dần được phủ kín bởi cây non và mầm xanh của những cây dương liễu, keo lưỡi liềm. Người dân sống dọc tuyến biển ai cũng vui vì rừng tiếp tục che chắn cát bay, cát nhảy và góp phần bảo vệ môi trường sống cho mình”.

Với người dân ven biển, rừng phòng hộ là “lớp áo giáp thiên nhiên” gắn bó với bao thế hệ, âm thầm chắn giữ gió to, bão biển để giữ đất, giữ cát, bảo vệ những mái nhà nằm sâu trong làng mạc.

Bảo vệ vành đai xanh

Ngồi trước hiên nhà nhìn ra biển, ông Lê Chiêng, người đã gắn bó gần trọn cuộc đời với vùng cát An Lộc vẫn nhớ như in những ngày cả làng phải di dời vì biển xâm thực. Trong câu chuyện của ông Chiêng, trước đây người dân sống sát mép biển. Mỗi mùa mưa bão, sóng lớn liên tục khoét sâu vào đất liền, đe dọa từng nếp nhà dân. Chính quyền sau đó đã di dời người dân lên các đồi cát cao hơn để ổn định cuộc sống.

Mầm xanh

“Từ khi có những cánh rừng dương liễu, keo lưỡi liềm, cuộc sống người dân ven biển yên tâm hơn rất nhiều. Cây giữ cát, chắn gió, hạn chế nước biển xâm thực. Mỗi mùa mưa bão nhìn rừng đứng vững phía trước, bà con cũng thấy vững lòng hơn”, ông Chiêng nói.

Những lời kể của ông Chiêng ngắn gọn, nhưng thấm đẫm trong đó bao giá trị đặc biệt của rừng phòng hộ mà không dễ để đong đếm bằng những con số. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều năm qua, các chương trình trồng rừng ven biển luôn được ưu tiên tại khu vực này. Trên vùng đất cát nghèo dinh dưỡng, cây keo lưỡi liềm và dương liễu là những loài cây hiếm hoi có thể thích nghi, tạo thành những vành đai xanh chống cát bay, cát nhảy và giảm sức tàn phá của bão.

Để có được những cánh rừng hôm nay là thành quả của hàng chục năm gây trồng, chăm sóc với biết bao công sức của lực lượng kiểm lâm, chính quyền và người dân địa phương. Bởi vậy, vụ chặt phá hơn 3ha rừng phòng hộ xảy ra trước đây đã để lại nỗi tiếc nuối và bài học lớn.

Trong vụ việc chặt hạ 3,1416ha rừng ven biển ở An Lộc có tổng cộng 1.461 cây keo lưỡi liềm bị đốn hạ; trong đó, phần lớn là diện tích rừng phòng hộ được trồng từ năm 2008 theo Dự án trồng rừng phòng hộ vùng cát (Dự án 661). Đó không chỉ là những thân cây bị cắt bỏ. Đó là sự mất mát của một vành đai xanh đã mất hàng chục năm mới hình thành; là nguy cơ đối với môi trường sinh thái ven biển và sự bình yên của hàng trăm hộ dân sống phía sau cánh rừng.

Sau vụ việc, các cơ quan chức năng cùng chính quyền địa phương đã rà soát toàn diện công tác quản lý rừng, đánh giá lại những bất cập trong quy hoạch, quản lý và bảo vệ diện tích rừng phòng hộ. Những bài học rút ra không chỉ dừng lại ở việc xử lý vụ việc, mà còn được chuyển hóa thành các giải pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn. Từ đó đến nay, việc quản lý rừng ven biển được siết chặt hơn. Công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên được tăng cường, nhất là tại các khu vực trọng yếu. Quan trọng hơn, nhận thức của người dân về vai trò của rừng cũng có nhiều thay đổi. Những cánh rừng giờ đây được nhìn nhận như tài sản chung của cộng đồng chứ không đơn thuần là diện tích cây trồng.

Giữ rừng cho mai sau

Bảo vệ rừng trồng, rừng phòng hộ ven biển hiện được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt của các đơn vị liên quan và trong chiến lược phát triển bền vững của Phong Quảng.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ trồng rừng đạt từ 9 - 10%, tiếp tục mở rộng diện tích cây xanh nhằm tăng độ che phủ, hạn chế cát bay, cát nhảy và giảm thiểu tình trạng nước biển xâm thực. Không chỉ trồng mới, địa phương còn chủ động mua lại những diện tích keo lưỡi liềm, dương liễu nhiều năm tuổi của người dân để tiếp tục quản lý, bảo vệ lâu dài.

Ông Hoàng Văn Bình, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Phong Quảng khẳng định: Quan điểm của địa phương là tăng cường sự phối hợp với các đơn vị, giữ bằng được diện tích rừng phòng hộ hiện có. Hơn hết, đây là tài sản chung của cộng đồng, có ý nghĩa đặc biệt đối với môi trường sinh thái cũng như đời sống người dân vùng ven biển.

Muốn vậy, cần đổi mới cách tuyên truyền, vận động người dân không chặt phá, lấn chiếm đất rừng, để họ nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng. Các lực lượng chức năng thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi xâm hại rừng. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được địa phương và đơn vị chức năng xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

Với nỗ lực này, Phong Quảng thường xuyên rà soát những khu vực có nguy cơ cao, xây dựng phương án ứng phó, chuẩn bị lực lượng, phương tiện sẵn sàng xử lý khi có tình huống xảy ra; đồng thời, tăng cường tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phòng ngừa cháy rừng. Trồng được rừng đã khó, bảo vệ rừng để phát triển bền vững còn khó hơn. Muốn làm được điều đó phải có sự chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân.

Chiều muộn, khi nắng bắt đầu dịu xuống, sắc xanh của rừng keo lưỡi liềm, của dương liễu sẫm dần. Nhìn về phía xa ấy, lại vững một niềm tin thật gần: Phía sau mỗi cánh rừng lại là sự bình yên của bao nếp nhà, là sinh kế ngày càng bền vững của người dân vùng đất ven biển Phong Quảng.

Phong Anh