Giữ hồn Việt nơi đất khách: Từ tiếng trống lân đến khát vọng giáo dục xuyên biên giới

Kéo dài từ ngày 16 đến 24/4/2026, hành trình lưu diễn xuyên quốc gia qua Lào và Thái Lan của Liên đoàn Lân sư rồng Việt Nam cùng Hệ thống Giáo dục IVS không chỉ dừng lại ở những màn biểu diễn nghệ thuật rực rỡ. Đằng sau tiếng trống lân rộn ràng ở Vientiane hay những bài quyền Vovinam mạnh mẽ giữa lòng Udon Thani, là nỗ lực bền bỉ nhằm nối lại "sợi dây" văn hóa đang đứng trước nguy cơ đứt gãy của hàng triệu kiều bào xa xứ.

Đội tuyển Lân sư rồng Trường IVS biểu diễn tại lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Tổng lãnh sự quán nước CHXHCN Việt Nam tại Khon Kaen - Thái Lan.

Đánh thức ký ức, khơi dậy cội nguồn

Cộng đồng người Việt tại Thái Lan và Lào hiện có quy mô lên tới hàng trăm ngàn người. Trải qua dòng chảy thời gian, nhiều gia đình đã bước sang thế hệ thứ ba, thứ tư. Ở độ tuổi này, khi các em nhỏ sinh ra và lớn lên hòa nhập hoàn toàn vào môi trường bản địa, việc gìn giữ tiếng Việt và nếp sống truyền thống trở thành một bài toán đầy trăn trở. Nếu không có những lực kéo đủ mạnh, sự mai một văn hóa trong tâm thức người trẻ là điều khó tránh khỏi.

Chính trong bối cảnh đó, chuyến lưu diễn xuyên biên giới tại Lào và Thái Lan của Liên đoàn Lân sư rồng Việt Nam phối hợp cùng Hệ thống Giáo dục IVS mang một ý nghĩa đặc biệt.

Chiều ngày 18/4, tại không gian thanh tịnh của Chùa Phật Tích (Viêng Chăn, Lào), nhịp trống lân dồn dập vang lên đã làm bừng sáng ánh mắt của hàng trăm kiều bào. Có những cụ già rơm rớm nước mắt khi được nghe lại âm thanh quen thuộc của hội làng ngày xưa, và cũng có những đứa trẻ rụt rè đưa tay chạm vào đầu con lân với sự tò mò, háo hức.

Tiếng trống lân rộn rã đánh thức ký ức quê hương tại chùa Phật Tích (Viêng Chăn, Lào).

Thượng tọa Thích Minh Quang, trụ trì Chùa Phật Tích chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên bà con kiều bào được xem trực tiếp múa lân sư rồng và võ thuật truyền thống ngay tại chùa. Tôi thấy rõ niềm vui của các em nhỏ. Điều đó cho thấy văn hóa Việt vẫn luôn hiện hữu, chỉ cần có cơ hội là sẽ lan tỏa mạnh mẽ. Chúng tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều chương trình như vậy để thế hệ trẻ hiểu và gắn bó hơn với cội nguồn”.

Tiếp nối hành trình, ngày 19/4, đoàn di chuyển sang Thái Lan, mang theo khí thế hào hùng đến phố người Việt (Vietnam Town) và Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Udon Thani. Những đòn thế Vovinam dứt khoát không chỉ là màn trình diễn võ thuật, mà còn truyền tải tinh thần thượng võ, tự tôn dân tộc đến bà con kiều bào.

Màn biểu diễn đầy nội lực tại không gian Hội người Việt Nam (Udon Thani, Thái Lan).

Đoàn dâng hương tưởng nhớ Bác trong niềm xúc động nơi đất khách.

Hướng về nguồn cội: Múa lân mừng ngày giỗ Tổ Hùng Vương tại chùa Khánh An.

Chia sẻ về một thực tế nhiều trăn trở, ông Lương Xuân Hòa - Chủ tịch Hội người Việt tại Udon Thani cho biết: “Chúng tôi từng mở các lớp dạy tiếng Việt đơn thuần nhưng kém sức hút với thế hệ trẻ. Hôm nay, sự hào hứng của các em trước nghệ thuật lân sư rồng và võ thuật đã gợi mở cho cộng đồng một chiếc 'chìa khóa'. Nghệ thuật truyền thống và Vovinam sẽ là đường dẫn tự nhiên nhất để tập hợp các cháu, và thông qua đó, tiếng Việt cùng văn hóa Việt mới được tiếp thu một cách tự nguyện, bền vững”.

Từ biểu diễn nghệ thuật đến hệ sinh thái giáo dục văn hóa

Chiều ngày 22/4, điểm nhấn của hành trình khép lại bằng buổi biểu diễn trang trọng tại Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan). Lúc này, câu chuyện không chỉ gói gọn trong những tràng pháo tay, mà mở ra những định hướng hợp tác thiết thực để gìn giữ gốc rễ dân tộc.

Đội tuyển Lân sư rồng, Vovinam - Việt võ đạo trường IVS biểu diễn tại “Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Tổng lãnh sự quán nước CHXHCN Việt Nam tại Khỏn Kèn - Thái Lan”. Sự kết hợp giữa nghệ thuật lân sư rồng và tinh hoa võ thuật gây ấn tượng mạnh tại Khon Kaen.

Thầy Lưu Hải Bằng - đại diện đoàn lưu diễn nhận bằng tri ân từ Tổng lãnh sự Đinh Hoàng Linh.

Dưới góc nhìn văn hóa, NSND Trọng Trinh - Chủ tịch Liên đoàn Lân sư rồng Việt Nam - chia sẻ: “Cộng đồng kiều bào là một phần máu thịt của dân tộc. Để sợi dây gắn kết ấy mãi bền chặt, bản sắc văn hóa phải được trao truyền liên tục. Ở đây, lân sư rồng và Vovinam không đơn thuần là nghệ thuật hay võ thuật, mà chính là những 'nhịp cầu' quan trọng để đưa thế hệ trẻ gốc Việt tại Lào, Thái Lan đến gần hơn với tiếng mẹ đẻ và văn hóa cội nguồn”.

NSND Trọng Trinh chia sẻ niềm tự hào cùng kiều bào Udon Thani. Ông vừa được giao trọng trách Chủ tịch Liên đoàn Lân sư rồng Việt Nam.

Thực tế đòi hỏi những mô hình bài bản, biến văn hóa từ thứ "để xem" thành thứ "để học và sống". Nhận thức được điều này, Tiến sĩ Phạm Quang Long, đại diện Hệ thống Giáo dục IVS, khẳng định: “Giáo dục là con đường bền vững nhất. Chúng tôi không chỉ mang nghệ thuật đi giới thiệu, mà mong muốn cùng cộng đồng xây dựng những hệ sinh thái đào tạo cụ thể, giúp các em nhỏ kiều bào được thực học, thực trải nghiệm môi trường văn hóa Việt”.

Đội tuyển Vovinam - Việt võ đạo trường IVS biểu diễn tại khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại (Udon Thani).

Ngay sau hành trình lưu diễn, những “viên gạch” đầu tiên đã được đặt xuống. Hội người Việt tại Lào, Thái Lan và Hệ thống giáo dục IVS đã thống nhất triển khai chương trình học hè tại Việt Nam.

Dự kiến tháng 8/2026, 30 học sinh kiều bào đầu tiên sẽ về nước học tập tiếng Việt, võ thuật và nghệ thuật truyền thống. Đây là mảnh ghép quan trọng để chuyển hóa cảm xúc tự hào thành hành động gìn giữ lâu dài.

Điều lớn lao nhất mà hành trình này mang lại không nằm ở số lượng tiết mục, mà ở sự “kích hoạt” ý thức văn hóa từ bên trong cộng đồng. Khi niềm tự hào được đánh thức, khi thế hệ thứ ba, thứ tư chủ động tìm về cội nguồn qua từng thế võ, từng nhịp trống lân, văn hóa không còn là lăng kính để ngắm nhìn kỷ niệm, mà trở thành dòng chảy sống động, gắn kết hàng triệu trái tim người Việt trên khắp thế giới.

Phú Sơn