Giữ hồn Then bên nếp nhà sàn

Chị Đào Thị Thoa (người đầu tiên từ phải sang) luôn là người bền bỉ “giữ nhịp” cho làn điệu Then tại xã Đức Lương.

Cây đàn Tính “sợi dây kết nối” giữa con người và thần linh được chế tác vô cùng tỉ mỉ. Bầu đàn phải chọn từ quả bầu khô tròn trịa, mặt đàn bằng gỗ ngô đồng mỏng mảnh chỉ 3mm để âm thanh vang vọng. Hát Then mang chiều sâu tâm linh thâm trầm. Đó là bản sắc không thể pha trộn của núi rừng Việt Bắc.

Then vẫn chảy giữa đại ngàn chủ yếu bằng lối truyền khẩu. Thiếu ký âm, thiếu giáo trình, làn điệu cổ như sợi dây mong manh trước cơn lốc mưu sinh của giới trẻ nhưng tại câu lạc bộ (CLB) Hát then, đàn tính xã Đức Lương, chị Thoa đang nỗ lực cùng hơn 20 thành viên, từ cụ già 70 tuổi đến những người trẻ ngoài 30, cùng giữ nhịp đàn Tính mỗi sớm chiều.

Để “tiếp sức” cho các nghệ nhân, tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Nghị quyết 43/2025/NQ-HĐND. Mức ưu tiên hỗ trợ các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian gắn với loại hình đã được ghi danh hoặc thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều kiện là câu lạc bộ có tổ chức rõ ràng, sinh hoạt thường xuyên, tối thiểu 20 thành viên và có nghệ nhân trực tiếp truyền dạy.

Một buổi sinh hoạt của CLB hát Then xã Đức Lương với sự góp mặt của các thành viên nhiều độ tuổi khác nhau đang cùng tập luyện.

Theo đó, mỗi xã được hỗ trợ tối đa 300 triệu đồng, mỗi phường 200 triệu đồng để đầu tư trang thiết bị; đồng thời hỗ trợ 30 triệu đồng/năm cho mỗi câu lạc bộ duy trì hoạt động. Chính sách triển khai giai đoạn 2026-2030, nhằm giữ chân lực lượng tham gia và duy trì không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Đây chính là động lực để những người như chị Thoa vững tâm hơn. Dưới nếp nhà sàn, tiếng đàn Tính vẫn bền bỉ ngân vang, đợi chờ những bàn tay trẻ tìm về để tiếp nối mạch nguồn văn hóa thiêng liêng.

Kim Tuyến