Giữ chân lao động ngay từ đầu năm: Chìa khóa ổn định thị trường 2026

Những tháng đầu năm 2026, thị trường lao động khởi sắc khi nhu cầu tuyển dụng tăng trở lại, song sự phục hồi diễn ra không đồng đều và đi kèm yêu cầu ngày càng cao về trình độ, kỹ năng. Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực gay gắt, bài toán giữ chân người lao động ngay từ đầu năm trở nên cấp thiết.

Quý I/2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM ghi nhận hơn 13.000 nhu cầu tuyển dụng, song nhiều doanh nghiệp không còn tuyển ồ ạt mà chuyển sang tuyển chọn có chọn lọc, ưu tiên “đúng người, đúng kỹ năng, đúng thời điểm”. Thị trường lao động vì vậy bước vào giai đoạn sàng lọc rõ nét.

Thị trường lao động đầu năm 2026 khởi sắc nhưng cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt (Ảnh minh họa)

Cũng trong thời gian này, tại Hà Nội, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hà Nội cho biết, nhu cầu tuyển dụng đầu năm 2026 tăng mạnh, chủ yếu ở lĩnh vực thương mại, dịch vụ và một phần sản xuất, trong đó lao động có trình độ chuyên môn ngày càng chiếm ưu thế. Thực tế cho thấy, thị trường không thiếu lao động, mà thiếu nhân lực đáp ứng yêu cầu, khiến lao động chất lượng cao trở thành tâm điểm cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, bài toán không chỉ dừng lại ở tuyển dụng, mà là làm thế nào để giữ chân người lao động, đặc biệt là nhóm nhân lực có kỹ năng và trình độ cao, thông qua môi trường làm việc ổn định, chính sách đãi ngộ phù hợp và cơ hội phát triển lâu dài.

Sau Tết, giữ người quan trọng không kém tuyển người

Theo ông Vũ Quang Thành, thị trường lao động Việt Nam năm 2026 sẽ bước vào giai đoạn chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, chịu tác động trực tiếp từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao của Chính phủ, với GDP phấn đấu đạt mức 2 con số.

“Áp lực tăng trưởng đột phá buộc doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược nhân sự, từ mở rộng số lượng sang tối ưu hiệu suất dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghệ, trong bối cảnh đó, giữ chân người lao động không chỉ là bài toán nhân sự, mà trở thành yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp”, ông Thành nhận định.

Để ổn định lực lượng lao động sau giai đoạn nhiều biến động, các doanh nghiệp không thể tiếp tục duy trì trạng thái cầm chừng mà cần chủ động mở rộng sản xuất - kinh doanh, song song với việc xây dựng môi trường làm việc bền vững. Ưu tiên hàng đầu là khôi phục sự an toàn tâm lý cho người lao động.

“Sau các đợt cắt giảm hoặc tái cấu trúc, niềm tin của nhân viên thường suy giảm. Doanh nghiệp cần minh bạch về tình hình hoạt động và định hướng phát triển để biến lo lắng thành sự đồng thuận”, ông Thành nói.

Giữ chân người lao động ngay từ những tháng đầu năm đòi hỏi doanh nghiệp phải kết hợp hài hòa giữa chính sách lương thưởng, phúc lợi, môi trường làm việc tích cực và cơ hội phát triển rõ ràng (Ảnh minh họa)

Từ những lý do đó, chiến lược giữ chân người lao động cần được triển khai ngay từ đầu năm, đặc biệt trong giai đoạn sau Tết - thời điểm nhạy cảm khi nhiều lao động cân nhắc thay đổi công việc. Lương thưởng cạnh tranh vẫn quan trọng, nhưng không còn là yếu tố duy nhất. Người lao động ngày càng quan tâm đến mô hình làm việc linh hoạt, sự quan tâm thực chất đến sức khỏe tinh thần, cũng như lộ trình thăng tiến rõ ràng. Đặc biệt, đầu tư cho đào tạo và chuyển đổi kỹ năng được xem là “chất keo” gắn kết hiệu quả nhất. Khi doanh nghiệp chủ động trang bị cho người lao động năng lực mới để thích ứng với công nghệ và quy trình hiện đại, họ sẽ nhìn thấy tương lai của mình trong sự phát triển chung của tổ chức. Một văn hóa trao quyền và ghi nhận xứng đáng sẽ giúp nhân viên chuyển từ tâm thế làm thuê sang gắn bó lâu dài.

Ở chiều ngược lại, giữ chân người lao động cũng gắn liền với sự chủ động của chính người lao động trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường năm 2026. Theo ông Vũ Quang Thành, năng lực làm việc với các công cụ AI sẽ trở thành yêu cầu cấp thiết. “Thay vì lo sợ bị thay thế, người lao động cần biết cách sử dụng AI tạo sinh và tư duy dữ liệu để gia tăng hiệu suất, coi công nghệ là trợ lý chứ không phải đối thủ”.

Bên cạnh đó, sự chuẩn bị về hồ sơ số và pháp lý cũng ngày càng quan trọng khi Luật Việc làm (sửa đổi) có hiệu lực và các cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông. Người lao động cần đảm bảo tính minh bạch về quá trình làm việc, bằng cấp, cũng như nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội. Đồng thời, “tư duy xanh” đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh mới. Hiểu biết về ESG (môi trường - xã hội và quản trị) và phát triển bền vững giúp người lao động mở rộng cơ hội việc làm khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Cuối cùng, khả năng thích ứng và tinh thần học tập suốt đời sẽ quyết định sự bền vững của mỗi sự nghiệp.

Giữ chân lao động sau Tết: chìa khóa cho một thị trường bền vững

Nhìn rộng hơn, TS. Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội cho rằng, năm 2026 sẽ ghi nhận mức tăng rất mạnh về nhu cầu việc làm. Việt Nam vừa trải qua năm 2025 với nhiều biến động lớn, đặc biệt là thiên tai, bão lũ, khiến khu vực nông nghiệp, nông thôn chịu nhiều tổn thương.

“Điều này sẽ tạo ra làn sóng dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang khu vực dịch vụ trong năm 2026. Cùng với tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, các ngành dịch vụ và lĩnh vực kinh tế mũi nhọn sẽ đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực. Nếu không chuẩn bị từ sớm, thị trường rất dễ rơi vào nghịch lý thiếu lao động nhưng vẫn thừa lao động không có tay nghề”, ông Bùi Sỹ Lợi cảnh báo.

TS. Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội

Từ thực tế đó, ông Lợi cho rằng, cả doanh nghiệp và người lao động đều phải chủ động chuẩn bị ngay từ đầu năm. Với doanh nghiệp, nhiệm vụ không chỉ là thu hút mà còn giữ chân người lao động. Muốn người lao động quay lại làm việc sau Tết, doanh nghiệp phải bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách, tiền lương, tiền thưởng và an sinh xã hội. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động dự báo nhu cầu nhân lực, tuyển dụng kịp thời, đào tạo bổ sung và đào tạo lại để có nguồn nhân lực đủ mạnh cho cả năm.

“Với người lao động, yêu cầu đặt ra ngày càng khắt khe hơn. Nếu không chủ động nâng cao kỹ năng, kỷ luật lao động và tinh thần trách nhiệm, người lao động rất dễ bị loại khỏi thị trường. Trong bối cảnh quan hệ lao động linh hoạt, không còn “việc làm suốt đời”, chỉ những người có tay nghề, sức khỏe và khả năng thích ứng mới có thể đứng vững và chủ động dịch chuyển khi cần thiết”, TS. Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.

Tựu trung, các chuyên gia cho rằng, giữ chân người lao động ngay từ những tháng đầu năm đòi hỏi doanh nghiệp phải kết hợp hài hòa giữa chính sách lương thưởng, phúc lợi, môi trường làm việc tích cực và cơ hội phát triển rõ ràng. Đặc biệt sau Tết, quyết định gắn bó của người lao động không chỉ phụ thuộc vào thu nhập, mà còn ở cảm giác được tôn trọng, được ghi nhận và nhìn thấy tương lai của mình trong doanh nghiệp. Khi mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động được xây dựng trên nền tảng chia sẻ và đồng hành, đó sẽ là chìa khóa để thị trường lao động phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Chung Thủy/VOV.VN