Giới tinh hoa AI rời OpenAI, Google, Meta để lập startup, hút vốn khủng

Trong bối cảnh chi tiêu cho AI tăng vọt, những công ty khởi nghiệp (startup) mới này đã huy động được hàng trăm triệu USD chỉ vài tháng sau khi thành lập.

Hôm 27/4, David Silver, cựu nhà nghiên cứu Google DeepMind, thông báo đã huy động được vòng vốn hạt giống kỷ lục 1,1 tỉ USD cho startup Ineffable Intelligence mới thành lập được vài tháng.

Tim Rocktäschel, cựu nhân viên khác của Google DeepMind, đang huy động tới 1 tỉ USD cho startup Recursive Superintelligence của mình.

Do Yann LeCun sáng lập, AMI Labs đã thông báo huy động được 1 tỉ USD vào tháng 3. Điều này diễn ra vài tháng sau khi Yann LeCun, chuyên gia được mệnh danh là “cha đẻ AI”, tuyên bố rời khỏi vị trí giám đốc khoa học AI của Meta. AMI Labs đang phát triển các mô hình AI có thể học hỏi từ dữ liệu thực tế liên tục.

Trong năm qua, các cựu nhân viên OpenAI, Google DeepMind, Anthropic và xAI đã huy động được hàng trăm triệu USD từ nhà đầu tư cho những dự án mới thành lập vài tháng, gồm cả các phòng thí nghiệm AI Periodic Labs, Ricursive Intelligence và Humans&.

Nhiều startup trong số này đã tuyển dụng ồ ạt từ các công ty cũ và các gã khổng lồ AI, khi nhà đầu tư cung cấp cho họ nguồn vốn cần thiết để thu hút nhà nghiên cứu hàng đầu.

Cuộc đua AI giữa các hãng lớn đã tạo cơ hội cho những công ty nhỏ hơn, linh hoạt hơn, theo Elise Stern - Giám đốc điều hành tại quỹ đầu tư mạo hiểm Eurazeo (Pháp). Eurazeo có rót vốn vào AMI Labs.

Bà Elise Stern nhận định: “Khi tham gia cuộc đua khốc liệt, các công ty thường phải thu hẹp trọng tâm vào những mục tiêu cấp bách nhất. Điều này vô tình tạo ra những khoảng trống, khiến nhiều hướng nghiên cứu như kiến trúc mới, tác tử AI, khả năng giải thích hay các mô hình AI chuyên biệt bị giảm mức độ ưu tiên. Không phải vì chúng không quan trọng, mà vì không mang lại lợi thế ngay lập tức trong cuộc đua trước mắt”.

Một số nhà nghiên cứu AI hàng đầu rời Meta, Google, OpenAI để lập startup AI và huy động được vốn khủng - Ảnh: SV

“Giới tinh hoa AI sở hữu góc nhìn độc đáo”

Nhà đầu tư đang đổ xô rót vốn vào các phòng thí nghiệm AI được thành lập bởi một số nhà nghiên cứu hàng đầu từng làm tại các hãng công nghệ lớn.

Đến nay trong năm 2026, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã rót 18,8 tỉ USD vào các startup AI được thành lập từ đầu 2025, theo Dealroom. Con số này đang trên đà vượt qua mức 27,9 tỉ USD mà các startup thành lập từ đầu năm 2024 đã huy động được trong 2025.

Dealroom là nền tảng dữ liệu toàn cầu về startup, đầu tư mạo hiểm và hệ sinh thái công nghệ.

Theo Elise Stern, những nhà sáng lập từng làm việc tại các phòng thí nghiệm AI tiên phong sở hữu góc nhìn độc đáo. “Họ biết điều gì hiệu quả ở quy mô lớn và biết chính xác những gì đang bị bỏ phí trong nội bộ”, bà nói.

Việc tập trung ngày càng nhiều vào các mục tiêu thương mại, khi các phòng thí nghiệm AI lớn tìm cách chứng minh cho mức định giá khổng lồ, đã hạn chế sự tự do của giới tinh hoa, theo Alexander Joël-Carbonell, đối tác tại HV Capital - công ty củng đầu tư vào AMI Labs.

“Bên trong các phòng thí nghiệm nền tảng lớn, áp lực phải đạt hiệu suất chuẩn mực và duy trì chu kỳ phát hành nhanh chóng đã hạn chế không gian cho nghiên cứu khám phá thực sự, đặc biệt là bên ngoài lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn”, ông nói thêm.

Huy động vốn khủng

Ricursive Intelligence huy động được 335 triệu USD trong hai vòng gọi vốn vào tháng 12/2025 và tháng 1/2026, sau khi được thành lập vào tháng 9/2025.

Ricursive Intelligence đang xây dựng các công cụ AI để hỗ trợ thiết kế chip. Anna Goldie và Azalia Mirhoseini, hai nhà sáng lập Ricursive Intelligence, trước đây đều từng làm việc cho Anthropic cũng như Google DeepMind, nơi họ đóng góp vào dự án AlphaChip nhằm mục đích tự động hóa thiết kế chip.

Anna Goldie nói rằng khách hàng chip tiềm năng có nhiều khả năng coi một công ty mới là đối tác trung lập thay vì đối thủ cạnh tranh.

“Để các nhà sản xuất chip tin tưởng giao tài sản trí tuệ giá trị nhất cho chúng tôi, chúng tôi phải đóng vai trò như Thụy Sĩ. Đó là điều không thể nếu chúng tôi còn ở Google”, bà chia sẻ thêm.

Thụy Sĩ là quốc gia châu Âu, nổi tiếng với chính sách trung lập trong các xung đột quốc tế. Vì vậy, khi nói “đóng vai trò như Thụy Sĩ”, Anna Goldie muốn ám chỉ một bên đứng giữa, không thiên vị và được các bên khác tin tưởng.

Ricursive Intelligence cũng tìm đến các đồng nghiệp cũ. “Ricursive Intelligence đã tập hợp lại đội ngũ cốt lõi của AlphaChip, gồm cả việc tuyển dụng một số cộng tác viên cũ của chúng tôi”, Anna Goldie tiết lộ. Các thành viên khác tại Ricursive Intelligence trước đây từng làm việc cho Google, Anthropic, Nvidia, Apple và xAI.

Do các cựu nhân viên OpenAI và DeepMind thành lập, Periodic Labs đã huy động được 300 triệu USD vào tháng 9/2025, không lâu sau khi ra mắt. Startup này đang hướng tới việc phát triển các phòng thí nghiệm tự động.

Joël-Carbonell nói rằng ngày càng nhiều nhà nghiên cứu AI đang đặt câu hỏi liệu việc tiếp tục mở rộng mô hình ngôn ngữ lớn hiện tại có đủ để đạt tới cấp độ năng lực AI tiếp theo hay không.

AMI Labs cho biết: “AI đã đạt được những tiến bộ lớn trong việc tạo nội dung, nhưng vẫn còn gặp khó khăn với việc bám sát thực tế, hiểu quan hệ nhân quả và hành vi đáng tin cậy trong môi trường thực. Khi AI vượt ra khỏi màn hình và tiến vào ngành công nghiệp, robot, chăm sóc sức khỏe và các môi trường vật lý khác, những hạn chế đó ngày càng trở nên đáng quan tâm”.

Trong khi đó, startup Ineffable Intelligence sẽ tập trung vào học tăng cường, tức là các mô hình AI học hỏi từ kinh nghiệm thay vì dữ liệu của con người, trái ngược với nhiều mô hình hàng đầu được huấn luyện từ văn bản trên internet.

Đây cũng là cách tiếp cận mà Humans& sử dụng. Startup này được thành lập vào tháng 10.2025 bởi các cựu nhân viên Anthropic và xAI, đã huy động 480 triệu USD hồi tháng 1.

Google, Meta, Anthropic và OpenAI không phản hồi về câu chuyện trên.

Sơn Vân