Giới chức Mỹ, Đan Mạch và Greenland đẩy mạnh tiếp xúc

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, ngày 14/1, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã có cuộc hội đàm kéo dài khoảng 1 giờ với Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen và quan chức phụ trách ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt tại Nhà Trắng. Cuộc gặp diễn ra sau các cuộc tiếp xúc cấp thấp hơn giữa 3 bên trong tuần trước.

Ông Rasmussen cho biết một nhóm công tác cấp cao sẽ được thành lập và dự kiến sẽ họp trong vài tuần tới nhằm tìm ra một giải pháp chung về các vấn đề an ninh, song vẫn phải tôn trọng các “lằn ranh đỏ” của Đan Mạch. Ông nhấn mạnh rằng các yêu cầu về việc Mỹ sở hữu vùng lãnh thổ rộng lớn, bán tự trị này là “hoàn toàn không thể chấp nhận”.

Cùng ngày, quan chức ngoại giao Đan Mạch và Greenland, cùng Đại sứ Đan Mạch tại Mỹ, dự kiến sẽ gặp các Thượng nghị sĩ thuộc Nhóm Nghị sĩ Bắc Cực của Quốc hội Mỹ. Ngoài ra, một phái đoàn nghị sĩ lưỡng đảng Mỹ cũng sẽ tới Copenhagen vào cuối tuần này để tiếp xúc với các quan chức Đan Mạch và Greenland.

Các hoạt động ngoại giao diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump gia tăng áp lực khi cho rằng NATO nên giúp Mỹ “sở hữu” Greenland, đồng thời tuyên bố bất kỳ giải pháp nào không đặt hòn đảo này dưới sự kiểm soát của Mỹ đều "không thể chấp nhận được".

Greenland được đánh giá có vị trí chiến lược quan trọng tại Bắc Cực, nằm trên “Con đường tơ lụa Bắc Cực” - tuyến hàng hải mới giúp rút ngắn khoảng 40% thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu. Hòn đảo này cũng sở hữu trữ lượng đất hiếm ước tính khoảng 1,5 triệu tấn, đứng thứ 8 thế giới, với các mỏ lớn như Kvanefjeld và Tanbreez, chứa các nguyên tố quan trọng cho xe điện, tuabin gió và công nghiệp quốc phòng. Bên cạnh đó, Greenland hiện là nơi đặt hệ thống radar cảnh báo sớm phòng thủ tên lửa (BMEWS) và căn cứ không gian Pituffik của Mỹ (trước đây là căn cứ không quân Thule), có vai trò then chốt trong giám sát các vụ phóng tên lửa qua Bắc Cực.

Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên tại Greenland gặp nhiều thách thức do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, địa chất phức tạp và các rủi ro môi trường, trong đó có nguy cơ phát thải phóng xạ urani, ảnh hưởng tới du lịch và sinh kế của người dân địa phương.

Trong khi đó, căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Đức và Pháp ngày 14/1 thông báo sẽ điều binh sĩ tới Greenland theo lời mời của Đan Mạch. Bộ Quốc phòng Đức cho biết một đội trinh sát gồm 13 binh sĩ sẽ được triển khai tới thủ phủ Nuuk từ ngày 15/1 nhằm khảo sát khả năng đóng góp quân sự hỗ trợ Đan Mạch bảo đảm an ninh khu vực. Pháp, quốc gia duy nhất trong Liên minh châu Âu sở hữu vũ khí hạt nhân, cũng xác nhận sẽ tham gia sứ mệnh này, cùng với Thụy Điển và các nước châu Âu khác.
Cùng ngày, Phó Thủ hiến Greenland Mute Egede cho biết NATO sẽ tăng cường triển khai binh sĩ tới hòn đảo này trong thời gian tới, với các hoạt động chủ yếu mang tính huấn luyện.

Về phía Greenland và Đan Mạch, các quan chức hai bên tiếp tục bác bỏ mạnh mẽ tuyên bố của Tổng thống Trump. Bà Motzfeldt khẳng định Greenland “không muốn bị sở hữu, bị cai trị hay trở thành một phần của Mỹ” và nhấn mạnh vùng lãnh thổ này lựa chọn duy trì vị thế là một phần của Vương quốc Đan Mạch.

Theo NBC News, các học giả và cựu quan chức Mỹ ước tính chi phí để Mỹ mua Greenland có thể lên tới 700 tỷ USD, tương đương hơn 1/2 ngân sách quốc phòng thường niên của Mỹ, làm dấy lên lo ngại tại châu Âu và trong Quốc hội Mỹ. Mới đây, 2 thượng nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng đã giới thiệu dự luật cấm Lầu Năm Góc sử dụng ngân sách để kiểm soát lãnh thổ có chủ quyền của một quốc gia thành viên NATO nếu không được sự đồng ý của quốc gia đó hoặc Hội đồng Bắc Đại Tây Dương.

Ngọc Quang - Linh Tô (TTXVN)