Giờ Trái đất 2026: Từ biểu tượng tắt đèn đến lời kêu gọi 'bật' chuyển đổi toàn cầu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành thách thức hiện hữu, nhân loại đang bước vào một giai đoạn khó khăn hơn của “cuộc chiến” bảo vệ hành tinh. Khi Trái đất nóng lên với tốc độ chưa từng có, các sáng kiến toàn cầu như Giờ Trái đất không còn dừng lại ở ý nghĩa biểu tượng, mà đang chuyển mình thành lời kêu gọi hành động mạnh mẽ, thực chất và mang tính hệ thống hơn.

Đài Tưởng niệm chiến tranh ở New Delhi (Ấn Độ) trước (ảnh trái) và sau (ảnh phải) thời điểm tắt đèn hưởng ứng Giờ Trái Đất, ngày 27/3/2021. Ảnh: AFP/TTXVN

Những chỉ báo “đỏ” từ khoa học

Báo cáo “Tình trạng khí hậu toàn cầu năm 2025” của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố tháng 3/2026 cho thấy hệ thống khí hậu Trái đất đang ở trạng thái “mất cân bằng nghiêm trọng chưa từng có trong lịch sử quan sát”. Giai đoạn 2015 - 2025 ghi nhận 11 năm nóng nhất từng được đo đạc, với nhiệt độ trung bình năm 2025 cao hơn khoảng 1,43 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Một chỉ số đáng chú ý là sự mất cân bằng năng lượng của Trái đất - khi lượng năng lượng hấp thụ lớn hơn lượng phát ra - đã gia tăng nhanh trong hai thập kỷ qua. Khoảng 90% phần nhiệt dư thừa được đại dương hấp thụ, đẩy nhiệt độ nước biển liên tục lập kỷ lục mới.

Hệ quả là chuỗi phản ứng dây chuyền ngày càng rõ nét: băng tan nhanh, mực nước biển dâng, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, mưa lớn, bão nhiệt đới gia tăng cả về tần suất lẫn cường độ. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo: “Mọi chỉ số khí hậu đều đang phát tín hiệu báo động đỏ”.

Biến đổi khí hậu, vì thế, không còn là vấn đề môi trường đơn thuần, mà đã lan sang các lĩnh vực kinh tế, an ninh lương thực và y tế. Các cú sốc khí hậu trong năm 2025 đã gây thiệt hại hàng tỷ USD, làm gián đoạn sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người.

Giờ Trái đất: Từ một giờ tắt đèn đến phong trào toàn cầu

Nhà hát opera Sydney ở Australia trước (ảnh trên) và sau (ảnh dưới) thời điểm tắt đèn hưởng ứng Giờ Trái Đất, ngày 27/3/2021. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong bối cảnh đó, Giờ Trái đất - sáng kiến do Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên khởi xướng năm 2007 tại Sydney, Australia - đã phát triển thành một trong những chiến dịch môi trường có sức lan tỏa lớn nhất thế giới.

Từ một hoạt động mang tính địa phương, sự kiện nhanh chóng mở rộng ra quy mô toàn cầu, thu hút hơn 7.000 thành phố tại trên 170 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia. Nhiều công trình biểu tượng như Tháp Eiffel, Tòa nhà Empire State hay Đấu trường La Mã đồng loạt tắt đèn trong một giờ như một cam kết biểu trưng cho bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, ý nghĩa cốt lõi của Giờ Trái đất không nằm ở lượng điện tiết kiệm trong 60 phút, mà ở thông điệp mà nó truyền tải: biến đổi khí hậu là thách thức chung của toàn nhân loại và đòi hỏi sự tham gia của mọi cá nhân.

Sức mạnh của chiến dịch nằm ở khả năng kết nối cộng đồng toàn cầu. Khi hàng triệu người cùng hành động trong một thời điểm, thông điệp “cùng chung một hành tinh” được lan tỏa mạnh mẽ, góp phần đưa vấn đề khí hậu trở thành ưu tiên trong chương trình nghị sự của nhiều quốc gia.

Trong hai thập kỷ qua, phong trào này không chỉ nâng cao nhận thức mà còn góp phần thúc đẩy các chính sách môi trường, từ hạn chế nhựa dùng một lần đến thúc đẩy năng lượng tái tạo và bảo tồn hệ sinh thái tại nhiều khu vực trên thế giới.

Giờ Trái đất 2026: “Bật” chuyển dịch năng lượng

Cầu Tháp ở London, Anh tắt đèn hưởng ứng Giờ Trái Đất tối 22/3/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Năm 2026 đánh dấu 20 năm Giờ Trái đất ra đời, đồng thời cũng là thời điểm chiến dịch này bước sang một giai đoạn mới với thông điệp rõ ràng hơn: không chỉ “tắt” mà còn phải “bật”.

Nếu trước đây, hành động tắt đèn mang tính biểu tượng nhằm nâng cao nhận thức, thì nay trọng tâm được chuyển sang thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và thay đổi mô hình sản xuất – những lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong phát thải khí nhà kính.

Theo các phân tích gần đây, ngành năng lượng hiện chiếm khoảng 65% tổng phát thải toàn cầu, trong khi khu vực công nghiệp tiêu thụ gần một nửa lượng năng lượng. Điều này cho thấy các hành động tiết kiệm điện trong sinh hoạt chỉ giải quyết một phần nhỏ của bài toán phát thải.

Vì vậy, Giờ Trái đất 2026 nhấn mạnh các giải pháp mang tính hệ thống, trong đó có “điện hóa công nghiệp” - thay thế các công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng thiết bị chạy điện kết hợp với năng lượng tái tạo.

Các nghiên cứu cho thấy, trong những ngành như dệt may và chế biến gỗ, quá trình điện hóa có thể giúp giảm tới 80% phát thải khí nhà kính và tiết kiệm từ 30–50% năng lượng nếu được triển khai đồng bộ. Đây không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh các tiêu chuẩn “xanh” toàn cầu ngày càng khắt khe.

Sau hai thập kỷ, Giờ Trái đất đang đứng trước bước chuyển từ một chiến dịch nâng cao nhận thức sang thúc đẩy hành động thực chất ở mọi cấp độ.

Khu vực Tháp đôi Petronas ở Kuala Lumpur, Malaysia chìm trong bóng tối hưởng ứng Giờ Trái Đất tối 22/3/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Thực tế cho thấy, việc tắt đèn trong một giờ không thể tạo ra thay đổi đáng kể về lượng phát thải. Tuy nhiên, giá trị của chiến dịch nằm ở việc định hình hành vi dài hạn – từ lựa chọn tiêu dùng, thói quen sinh hoạt đến chiến lược sản xuất và chính sách phát triển.

Ở cấp độ cá nhân, những thay đổi nhỏ như tiết kiệm năng lượng, ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường hay thay đổi phương thức di chuyển có thể tạo ra tác động tích lũy nếu được duy trì rộng rãi.

Ở cấp độ doanh nghiệp, áp lực từ thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh nhanh hơn. Trong khi đó, các chính phủ giữ vai trò then chốt trong việc thiết lập khung chính sách, tạo động lực và điều kiện cho quá trình này.

Giữa lúc thế giới đang phải đối mặt với “khủng hoảng kép” hiện nay - vừa là biến đổi khí hậu, vừa là bất ổn kinh tế và địa chính trị – Giờ Trái đất 2026 mang ý nghĩa như một lời nhắc nhở rõ ràng, rằng thời gian cho hành động đang dần thu hẹp.

Thông điệp “60+” - hành động vượt ra ngoài 60 phút - vì thế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi biến đổi khí hậu đã trở thành thực tại, mọi hành động, dù nhỏ, nếu được duy trì và nhân rộng, đều có thể góp phần tạo nên sự thay đổi.

Diệu Linh (TTXVN)