Gìn giữ giá trị gia đình trong kỷ nguyên phát triển mới

Gia đình luôn được Đảng và Nhà nước xác định là tế bào của xã hội, là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người và gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp phát triển văn hóa, con người.

Với chủ đề "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng", chuỗi hoạt động kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam năm 2026 diễn ra tại Hà Nội, Bắc Ninh và Khánh Hòa từ ngày 25 đến 29/6 là sự kiện có ý nghĩa thiết thực hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), góp phần lan tỏa các giá trị nhân văn của gia đình, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của gia đình trong sự nghiệp phát triển bền vững đất nước.

Nhân dịp này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với ông Khuất Văn Quý, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) về những điểm mới của chuỗi sự kiện năm nay, cũng như định hướng xây dựng gia đình Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Gia đình là tế bào của xã hội, là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người và gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

Phóng viên: Ngày hội Gia đình Việt Nam năm 2026 được tổ chức với chủ đề "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng". Ông có thể chia sẻ ý nghĩa của chủ đề này cũng như thông điệp mà Ban tổ chức muốn gửi gắm trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới?

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý: Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa ra nhiều thông điệp ý nghĩa như: “Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng”, “Gắn kết gia đình, vun đắp yêu thương”, “Giữ gìn và phát huy giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới”, hay “Nói không với bạo lực gia đình”. Đây đều là những thông điệp thể hiện vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của gia đình đối với sự phát triển của mỗi cá nhân và của toàn xã hội.

Chủ đề “Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng” mang ý nghĩa xuyên suốt và có giá trị lâu dài đối với công tác gia đình. Thông điệp này khẳng định vai trò cốt lõi của gia đình đối với sự phát triển của xã hội và đất nước. Gia đình hạnh phúc sẽ tạo nên những công dân tốt; những công dân tốt sẽ góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp và từ đó hình thành một quốc gia phát triển, thịnh vượng.

Gia đình không chỉ là nơi sinh thành, nuôi dưỡng con người mà còn là môi trường đầu tiên giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách và bồi đắp tinh thần yêu nước. Đồng thời, gia đình cũng là điểm tựa cho phát triển kinh tế, là nguồn lực quan trọng tạo nên sức mạnh nội sinh của quốc gia. Vì thế, thông điệp “Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng” không chỉ hướng tới việc xây dựng những mái ấm bình yên, mà còn gửi gắm khát vọng về một đất nước giàu mạnh, nhân văn và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Phóng viên: Năm 2026 cũng là năm đầu tiên triển khai nhiều chủ trương, chính sách mới sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Trong bối cảnh đó, các hoạt động kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam có những điểm mới, điểm nhấn gì, thưa ông?

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý:

Kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001-28/6/2026) năm nay được tổ chức theo hướng đổi mới cả về nội dung và phương thức truyền thông, lấy người dân làm trung tâm và tăng cường tính tương tác, trải nghiệm.

Nếu như trước đây các hoạt động chủ yếu tập trung vào tuyên truyền trực tiếp thì năm nay chúng tôi chú trọng hơn đến việc kết hợp giữa giáo dục, trải nghiệm văn hóa và ứng dụng công nghệ số nhằm đưa các giá trị gia đình đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Một điểm nhấn quan trọng là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tôn vinh các cá nhân tiêu biểu trong công tác gia đình, phát động cuộc thi viết về “Bữa cơ gia đình ấm áp, yêu thương” và tổng kết, trao giải các tác phẩm xuất sắc. Đồng thời sự kiện năm nay có sự tham gia của nhiều địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và các nghệ nhân, câu lạc bộ gia đình văn hóa trên cả nước. Không gian Ngày hội được thiết kế theo hướng mở, tái hiện những nét đẹp truyền thống của gia đình Việt Nam, đồng thời giới thiệu các mô hình gia đình tiêu biểu, những sáng kiến về giáo dục kỹ năng sống, chăm sóc trẻ em, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình và xây dựng môi trường sống an toàn.

Thông qua các hoạt động triển lãm, giao lưu, hội thảo, diễn đàn và trải nghiệm văn hóa, Ban tổ chức mong muốn tạo nên một chuỗi các hoạt động để mọi gia đình - nơi các giá trị truyền thống được gìn giữ và tiếp tục được bồi đắp trong đời sống hiện đại.

Phóng viên:Theo ông, chuỗi hoạt động này sẽ góp phần tạo ra những chuyển biến như thế nào trong công tác xây dựng gia đình Việt Nam thời gian tới?

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý:

Điều chúng tôi kỳ vọng lớn nhất không chỉ nằm ở quy mô hay số lượng người tham gia mà là sự chuyển biến về nhận thức và hành động trong toàn xã hội.

Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030 đặt mục tiêu xây dựng gia đình thực sự là tổ ấm của mỗi người, là tế bào lành mạnh của xã hội và là môi trường quan trọng hình thành, giáo dục nhân cách con người Việt Nam.

Thông qua chuỗi các hoạt động chúng tôi mong muốn mỗi gia đình sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc xây dựng nếp sống văn hóa, gìn giữ các giá trị đạo đức, ứng xử văn minh, bình đẳng, yêu thương và chia sẻ giữa các thế hệ.

Đồng thời, sự kiện cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, cộng đồng và toàn xã hội đối với công tác gia đình; thúc đẩy việc triển khai hiệu quả các chính sách về phòng, chống bạo lực gia đình, chăm sóc trẻ em, người cao tuổi, bình đẳng giới và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ngay từ mỗi gia đình.

Phóng viên: Theo ông, đâu là những thách thức nổi bật nhất đối với gia đình Việt Nam hiện nay? Thông qua chuỗ sự kiện sẽ góp phần nâng cao nhận thức về vấn đề này ra sao?

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý:

Gia đình Việt Nam đang đứng trước nhiều thay đổi sâu sắc do tác động của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Bên cạnh những cơ hội mới cũng xuất hiện không ít thách thức lớn cho gia đình Việt Nam trong việc duy trì sự gắn kết và gìn giữ các giá trị truyền thống. Đáng lo ngại là sự suy giảm tương tác trực tiếp giữa các thành viên trong gia đình và nguy cơ đứt gãy các chuẩn mực văn hóa ứng xử truyền thống. Dù sống chung một mái nhà nhưng các thành viên lại dành thời gian cho công nghệ nhiều hơn, dẫn đến sự chia sẻ, trò chuyện ít đi. Điều này có thể làm giảm sự kết nối tình cảm, ảnh hưởng đến việc xây dựng môi trường gia đình yêu thương, chia sẻ.

Bên cạnh đó, quá trình hội nhập và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cũng tác động đến nhận thức, lối sống, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc tiếp nhận các giá trị mới là cần thiết, nhưng nếu thiếu sự chọn lọc sẽ có nguy cơ làm phai nhạt một số giá trị truyền thống như tinh thần trách nhiệm, sự quan tâm giữa các thế hệ, sự gắn bó, sẻ chia giữa các thành viên trong gia đình.

Ngoài ra, các gia đình cũng đang phải chịu những áp lực lớn về kinh tế và mưu sinh. Nhiều gia đình phải dành phần lớn thời gian cho công việc để bảo đảm cuộc sống, dẫn đến việc cha mẹ ít có điều kiện chăm sóc, giáo dục, đồng hành cùng con cái. Khi sự quan tâm trong gia đình bị thu hẹp, trẻ em có thể thiếu sự định hướng cần thiết từ những người thân.

Bên cạnh đó, tình trạng ly hôn, ly thân, bạo lực gia đình, các tệ nạn xã hội và sự thay đổi về mô hình, cấu trúc gia đình… cũng là yếu tố thách thức của gia đình Việt. Gia đình nhiều thế hệ cùng chung sống đang giảm dần, thay vào đó, gia đình hạt nhân trở nên phổ biến hơn. Điều này khiến sự gắn kết giữa ông bà, cha mẹ và con cháu có nguy cơ bị hạn chế, việc truyền dạy các giá trị văn hóa, đạo đức trong gia đình cũng gặp nhiều khó khăn hơn.

Đây là những vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng một ngành hay một cấp mà cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội và mỗi gia đình.

Thông qua các chuỗi sự kiện kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam truyền tải các thông điệp tích cực về ứng xử trong gia đình, giáo dục đạo đức, kỹ năng làm cha mẹ, chăm sóc trẻ em và người cao tuổi; đồng thời giới thiệu những mô hình tốt, cách làm hay để các địa phương học tập, nhân rộng. Chúng tôi tin rằng việc lan tỏa những giá trị tích cực sẽ góp phần xây dựng môi trường gia đình an toàn, yêu thương và phát triển bền vững.

Phóng viên:Nhiều chuyên gia cho rằng đầu tư cho gia đình chính là đầu tư cho tương lai quốc gia. Quan điểm của ông về nhận định này như thế nào?

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý:

Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm đó. Gia đình là nơi con người được sinh ra, nuôi dưỡng, giáo dục và hình thành nhân cách. Mọi giá trị về lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm, tinh thần nhân ái, ý thức chấp hành pháp luật hay khát vọng cống hiến đều bắt đầu từ gia đình.

Đầu tư cho gia đình chính là đầu tư cho tương lai quốc gia.

Đầu tư cho gia đình không chỉ là đầu tư về điều kiện vật chất mà còn là đầu tư cho giáo dục, văn hóa, môi trường sống, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng giới và sự phát triển toàn diện của mỗi thành viên. Đó cũng chính là đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, cho sự ổn định xã hội và năng lực cạnh tranh của quốc gia trong tương lai.

Trong các văn bản và bài phát biểu tại các hội nghị, lãnh đạo Đảng, Nhà nước đều đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, phát huy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Muốn thực hiện được mục tiêu đó, gia đình phải thực sự trở thành nơi nuôi dưỡng các giá trị tốt đẹp, là điểm tựa tinh thần của mỗi người và là nền tảng vững chắc của xã hội.

Đó cũng chính là mục tiêu lâu dài mà Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng tới thông qua chuỗi sự kiện kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam cũng như các chương trình, chính sách về công tác gia đình trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Xin Trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Thảo