Giấy phép lái xe hết hạn: Thực trạng và các giải pháp hạn chế vi phạm

CSGT kiểm tra giấy tờ của người điều khiển phương tiện. Ảnh minh họa.

Giấy phép lái xe hết hạn

Gần đây, tại Quảng Trị, một chủ phương tiện bị xử phạt 29 triệu đồng vì giao ô tô cho người có GPLX hết hạn. Người trực tiếp điều khiển phương tiện trong vụ việc này cũng bị xử phạt 9 triệu đồng do sử dụng bằng lái quá hạn và 7 triệu đồng do vi phạm nồng độ cồn. Đây là ví dụ cho thấy việc sử dụng GPLX hết hạn vẫn tồn tại và cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường xử lý.

Tình trạng này xuất hiện ở nhiều nhóm đối tượng khác nhau, từ người dân tại khu vực nông thôn đến các đô thị lớn, từ tài xế hành nghề đến người chỉ thỉnh thoảng sử dụng phương tiện. Trong số đó, có người vi phạm do thiếu chú ý hoặc không nắm rõ quy định, nhưng cũng có trường hợp cố tình không thực hiện nghĩa vụ gia hạn.

Việc sử dụng GPLX hết hạn là hành vi vi phạm quy định và người điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc áp dụng các biện pháp bổ sung như tước quyền sử dụng GPLX. Nếu phát sinh va chạm hoặc tai nạn giao thông, tình trạng này có thể làm phát sinh thêm các rủi ro pháp lý, gây phức tạp cho quá trình giải quyết trách nhiệm, bồi thường hoặc các tranh chấp liên quan.

Ở góc độ quản lý xã hội, tình trạng GPLX hết hạn vẫn được sử dụng làm phát sinh các thách thức trong công tác kiểm soát giao thông. Việc để lọt các trường hợp này khiến công tác giám sát gặp khó khăn và tạo áp lực lên lực lượng chức năng trong việc duy trì trật tự, an toàn giao thông.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Trước hết, đó là sự chủ quan của người dân, không theo dõi thời hạn GPLX hoặc cho rằng việc gia hạn mất nhiều thời gian. Ngoài ra, ý thức pháp luật của một bộ phận người tham gia giao thông còn hạn chế, vẫn còn tâm lý xem nhẹ quy định về giấy tờ hợp lệ.

Bên cạnh đó, chưa có hệ thống tự động thông báo đến người dân về thời điểm sắp hết hạn của giấy tờ. Việc gia hạn GPLX tại một số địa phương còn khó khăn, đặc biệt đối với các trường hợp người lao động xa quê, tài xế đường dài. Công tác kiểm tra chủ yếu dựa vào đợt cao điểm, khiến nhiều trường hợp chỉ bị phát hiện sau khi đã xảy ra tai nạn. Sự thiếu hụt nguồn lực cùng việc chưa tích hợp dữ liệu GPLX vào hệ thống giám sát tự động cũng khiến cho hành vi sử dụng GPLX hết hạn ít khi bị phát hiện nếu không có kiểm tra trực tiếp.

Trường hợp xảy ra tai nạn, tài xế bị coi là không đủ điều kiện hợp pháp điều khiển phương tiện sẽ kéo theo rất nhiều rắc rối pháp lý và thiệt hại kèm theo. Ảnh minh họa.

Siết chặt quản lý - Chủ động phòng ngừa

Để ngăn chặn tình trạng sử dụng GPLX hết hạn kéo dài và tiềm ẩn nhiều nguy cơ như hiện nay, cần có những giải pháp đồng bộ, kết hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng thực thi pháp luật và chính người dân.

Theo đó, cơ quan quản lý cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật giao thông. Đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông qua báo chí, mạng xã hội, truyền hình, phát thanh để nâng cao nhận thức người dân về thời hạn của GPLX và hậu quả pháp lý khi sử dụng bằng lái hết hạn.

Triển khai ứng dụng quản lý GPLX cá nhân, cho phép người dân tra cứu, cập nhật, gia hạn trực tuyến và nhận thông tin liên quan nhanh chóng, tiện lợi. Đơn giản hóa và số hóa quy trình gia hạn GPLX. Rút ngắn thủ tục, mở rộng các điểm tiếp nhận hồ sơ tại cấp xã/phường, kết hợp dịch vụ công trực tuyến để người dân thuận tiện đi lại.

Áp dụng hồ sơ điện tử, xác thực qua CCCD gắn chip, hạn chế giấy tờ thủ công và rút ngắn thời gian xử lý. Tăng cường kiểm tra đột xuất trên các tuyến quốc lộ, bến xe, điểm tập kết xe tải, đặc biệt là trong các đợt cao điểm dịp lễ Tết, du lịch. Xử phạt nghiêm khắc và công khai, để tạo sức răn đe trong cộng đồng.

Hiện nay, ứng dụng VNeTraffic sẽ tự động gia hạn GPLX khi có giấy khám sức khỏe điện tử của cá nhân. Trước một tháng hết hạn, ứng dụng sẽ gửi thông báo tới người có giấy phép lái xe về việc phải đi khám sức khỏe để gia hạn. Hệ thống sẽ từ chối trường hợp cá nhân chưa chấp hành quyết định xử phạt, không đảm bảo sức khỏe.

Việc sử dụng GPLX hợp lệ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc đảm bảo an toàn cho bản thân và cộng đồng. Chủ động theo dõi thời hạn GPLX, thực hiện gia hạn đúng quy định và cập nhật thông tin liên quan là cách để người dân góp phần duy trì trật tự giao thông.

Việc kết hợp giữa siết chặt kiểm soát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và nâng cao ý thức người dân sẽ tạo nền tảng để hạn chế vi phạm liên quan đến GPLX hết hạn. Đây cũng là cơ sở hướng tới một môi trường giao thông an toàn, kỷ luật và vận hành hiệu quả hơn.

Vũ Đậu