Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa bị chậm: Hàng xuất khẩu Việt Nam có thể chịu thêm những chi phí nào?

Theo Tạp chí Công Thương, từ ngày 1-8-2026, việc cấp một số mẫu C/O được chuyển sang cơ quan cấp tại địa phương theo Thông tư số 26/2026/TT-BCT.

Sau thời điểm này, lượng hồ sơ tại các Sở Công Thương tăng mạnh do doanh nghiệp chuyển từ các Phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực thuộc Cục Xuất nhập khẩu sang cơ quan cấp C/O tại địa phương.

Giấy chứng nhận nguồn gốc bị chậm có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp xuất khẩu. Ảnh: Phương Vi

Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đã tổ chức cuộc họp ngày 17-8 để xử lý những vướng mắc phát sinh. Theo cơ quan này, trong giai đoạn chuyển tiếp trước ngày 1-8, khoảng 80% tổng số bộ C/O vẫn được thương nhân đăng ký tại các Phòng Quản lý xuất nhập khẩu thuộc Cục Xuất nhập khẩu. Khi chuyển sang cơ chế mới, một số địa phương phải tiếp nhận lượng hồ sơ tăng đột biến, trong khi nhân lực và quy trình phối hợp vẫn cần được hoàn thiện.

Nếu C/O bị chậm, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những khoản chi phí không nhỏ.

Thứ nhất là chi phí lưu kho, lưu bãi và lưu container. Nếu chứng từ chưa hoàn tất khiến hàng chưa thể thông quan hoặc chưa được nhận đúng tiến độ, doanh nghiệp có nguy cơ phải trả thêm các khoản phí liên quan đến việc lưu giữ hàng hóa tại cảng, kho hoặc container.

Thứ hai là chi phí tài chính do chậm thanh toán. Với nhiều đơn hàng xuất khẩu, bộ chứng từ phải được hoàn thiện trong thời hạn nhất định để bên mua làm thủ tục nhập khẩu và thanh toán. C/O chậm có thể khiến dòng tiền về doanh nghiệp bị kéo dài, đặc biệt với những hợp đồng có quy định chặt về thời hạn xuất trình chứng từ. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cảnh báo tình trạng này có thể dẫn tới chậm thanh toán và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng.

Thứ ba là nguy cơ phát sinh tiền phạt hoặc bồi thường do giao hàng, giao chứng từ không đúng hạn. Thời báo Tài chính Việt Nam dẫn phản ánh của các hiệp hội ngành hàng cho biết chậm C/O có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị phạt do chậm tiến độ giao hàng hoặc giao chứng từ.

Thứ tư là nguy cơ ảnh hưởng ưu đãi thuế quan. Với những thị trường và hiệp định yêu cầu C/O để chứng minh xuất xứ nhằm hưởng thuế suất ưu đãi, việc chứng từ chưa kịp hoàn thiện có thể khiến bên nhập khẩu phải tạm nộp thuế theo mức thông thường, sau đó thực hiện thủ tục hoàn thuế nếu đủ điều kiện. Điều này làm tăng áp lực dòng tiền và chi phí xử lý cho cả doanh nghiệp xuất khẩu lẫn đối tác nhập khẩu.

Không chỉ là các khoản chi phí trực tiếp, việc C/O chậm còn có thể làm xáo trộn kế hoạch phân phối của khách hàng quốc tế, ảnh hưởng tiến độ giao hàng và uy tín của doanh nghiệp Việt Nam. Với các ngành có đơn hàng liên tục và thời hạn giao chứng từ ngắn như thủy sản, da giày, may mặc, tác động này càng đáng lưu ý.

Để tháo gỡ, Cục Xuất nhập khẩu cho biết đang phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát quy trình, hạ tầng kỹ thuật, hướng dẫn nghiệp vụ và hỗ trợ đào tạo nhân sự cho các địa phương. Bộ Công Thương cũng yêu cầu các tổ chức cấp C/O tập trung xử lý những hồ sơ còn tồn đọng, nhằm đưa hoạt động cấp C/O trở lại thông suốt.

Trong thời gian chờ hệ thống ổn định, doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý xác định đúng cơ quan cấp C/O, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và theo dõi sát tiến độ xử lý để hạn chế nguy cơ phát sinh chi phí ngoài dự kiến.

PHƯƠNG VI