Giao thông xanh: Mảnh ghép còn thiếu để Phú Quốc vươn tầm quốc tế

Tại Hội thảo quốc tế “APEC 2027 – Nâng tầm phát triển văn hóa – du lịch Phú Quốc”, PGS.TS Mai Quang Vinh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực – Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế xanh trở thành xu thế toàn cầu, chuyển đổi xanh sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các điểm đến trong tương lai. Với những lợi thế về tài nguyên biển đảo, hạ tầng hiện đại và thương hiệu du lịch quốc tế, Phú Quốc có đủ điều kiện để trở thành hình mẫu đô thị biển đảo xanh của Việt Nam.

PGS.TS Mai Quang Vinh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực – Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, PGS.TS Mai Quang Vinh đề xuất triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: phát triển hạ tầng xanh, năng lượng xanh, bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy du lịch xanh, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với xây dựng mô hình đảo thông minh. Theo ông, đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của Phú Quốc trong giai đoạn hậu APEC 2027.

APEC 2027 đang tạo động lực mạnh mẽ để Phú Quốc bước vào giai đoạn phát triển mới. Hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị và du lịch quy mô lớn đang được triển khai nhằm đưa đảo ngọc trở thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, để đạt chuẩn của một điểm đến quốc tế, điều quyết định không chỉ nằm ở những công trình hàng tỷ USD mà còn ở chất lượng trải nghiệm của du khách trong từng hành trình di chuyển.

Thực tế cho thấy, phần lớn các điểm tham quan tại Phú Quốc có khoảng cách chỉ từ 1-5 km. Đây là những quãng đường phù hợp với phương tiện giao thông xanh nhưng hiện nay du khách chủ yếu phải lựa chọn taxi, xe máy thuê hoặc đi bộ. Taxi có chi phí cao, xe máy không phù hợp với nhiều khách quốc tế và gia đình có trẻ nhỏ, trong khi xe buýt lại thiếu tính linh hoạt. Chính khoảng trống này khiến trải nghiệm du lịch chưa thật sự trọn vẹn.

Trong bối cảnh lượng khách đến Phú Quốc đã lên tới khoảng 8-8,3 triệu lượt mỗi năm, cao gấp hàng chục lần dân số thường trú, nhu cầu về một phương tiện di chuyển ngắn, thuận tiện và thân thiện với môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là xu hướng của ngành du lịch thế giới khi du khách ngày càng ưu tiên những trải nghiệm xanh và bền vững.

Đề xuất xây dựng hệ thống xe đạp điện công cộng vì vậy không đơn thuần là bổ sung thêm một phương tiện giao thông. Quan trọng hơn, đây là cách thay đổi phương thức trải nghiệm điểm đến. Du khách có thể chủ động di chuyển giữa khách sạn, bãi biển, chợ đêm, khu vui chơi hay các điểm tham quan chỉ bằng vài thao tác trên ứng dụng điện thoại, quét mã QR và thanh toán điện tử. Toàn bộ quá trình chỉ mất chưa đến một phút để bắt đầu hành trình.

Đề xuất xây dựng hệ thống xe đạp điện công cộng tại Phú Quốc.

Điều đáng chú ý là mô hình này đã được nhiều điểm đến nổi tiếng trên thế giới áp dụng thành công như Sentosa (Singapore), Jeju (Hàn Quốc), Barcelona (Tây Ban Nha) hay Amsterdam (Hà Lan). Điểm chung của các mô hình là giảm phát thải, tăng khả năng kết nối giữa các điểm du lịch và góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến xanh trong mắt du khách. Giao thông xanh vì thế không còn là xu hướng mà đã trở thành một phần của sản phẩm du lịch hiện đại.

Nếu được triển khai tại Phú Quốc, lợi ích sẽ không chỉ dừng ở việc giảm áp lực giao thông. Hệ thống xe đạp điện công cộng còn tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp du lịch gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách; khách sạn, resort có thêm tiện ích phục vụ khách; chính quyền xây dựng hình ảnh đô thị xanh, thông minh và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý du lịch.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều thị trường du lịch quốc tế ngày càng coi trọng các tiêu chí ESG và phát triển bền vững, một hệ thống giao thông không phát thải sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh mới của Phú Quốc. Không chỉ góp phần giảm khí thải CO₂, giảm tiếng ồn và bảo vệ cảnh quan, mô hình này còn lan tỏa lối sống xanh tới cộng đồng và du khách.

Theo đề xuất, giai đoạn đầu có thể triển khai khoảng 500 xe với 50-100 điểm đỗ tại các khu vực tập trung đông khách như Dương Đông, Bãi Trường, Sunset Town, Grand World, Bãi Sao và Bãi Khem. Sau thời gian thí điểm từ 3-6 tháng, hệ thống sẽ mở rộng lên 1.000-2.000 xe, phủ kín các khu du lịch trọng điểm trên đảo.

Nhìn rộng hơn, APEC 2027 không chỉ là bài kiểm tra về năng lực tổ chức sự kiện quốc tế mà còn là cơ hội để Phú Quốc giới thiệu mô hình phát triển mới: tăng trưởng đi đôi với bảo vệ môi trường. Những trải nghiệm nhỏ như một chuyến xe đạp điện giữa hàng dừa ven biển hay hành trình khám phá thành phố không khói bụi có thể tạo nên ấn tượng sâu sắc hơn nhiều công trình quy mô lớn.

Một điểm đến quốc tế không chỉ được đánh giá bằng những khu nghỉ dưỡng sang trọng hay sân bay hiện đại, mà còn bằng cảm giác thuận tiện, văn minh và thân thiện mà du khách cảm nhận trong từng hành trình. Nếu được triển khai đồng bộ, giao thông xanh sẽ trở thành mảnh ghép quan trọng giúp Phú Quốc hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị biển đảo xanh, thông minh và bền vững của Việt Nam cũng như khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Thanh Xuân