Gian nan nghề lấy mật ong rừng

Mật ong rừng sau khi khai thác sẽ được lọc lấy thành phẩm nguyên chất.

Ông Trần Văn Quyền (33 tuổi, thôn Phú Trường) cho biết, mùa khai thác mật ong rừng tự nhiên ở Tam Mỹ bắt đầu từ tháng 3 dương lịch, rộ nhất là vào tháng 4, 5 và 7. Người đi lấy mật phải băng rừng hàng chục ki-lô-mét. Khi phát hiện tổ ong thì dùng củi khô quấn chặt làm đuốc, bên ngoài bó lá tươi rồi đốt lên để hun khói xua ong. Sau đó, người lấy mật mặc đồ bảo hộ kín người và bắt đầu các công đoạn khai thác mật. “Nghề này vất vả, mạo hiểm nhưng cũng rất thú vị và cho thu nhập khá”, ông Quyền chia sẻ.

Khai thác được mật ong rừng không hề dễ. Theo ông Trần Văn Quyền, có nhiều cách để tìm ra nơi ong rừng làm tổ. Người đi rừng thường quan sát nơi ong hút mật hoa, lần theo hướng bay để tìm tổ, hoặc chờ ong “bắt nước” ở các hố nước rồi lần theo dấu vết.Thường thì một tổ ong diều (loại ong phổ biến tại địa phương) khai thác được từ 5-7 lít mật, có tổ đóng trên những cây chò lớn thì thu được khoảng 20 lít. Người khai thác lấy cục mật trong sáp về, sau khi vắt lọc thu được mật ong thành phẩm nguyên chất, bán ra thị trường với giá khoảng 600 nghìn/lít. Ngoài mật, người khai thác còn thu được ong non là loại thức ăn ngon, bổ và sáp ong dùng để ngâm rượu.

Khu vực miền núi xã Tam Mỹ có nhiều vùng ong mật sinh sống và làm tổ như Núi Đá Bàn, Vườn Chè, Đầu Sông, Núi Chúa, Dốc Đá, Hố Cây Sơn, Trại Tre… Hiện có khoảng 200-300 người dân xã Tam Mỹ và các xã lân cận như Núi Thành, Đức Phú… tham gia khai thác mật ong. Những năm trước, nhiều người khai thác mật ong đạt sản lượng cao như ông Hồ Bá Tiến (thôn Phú Trường) từng khai thác được 600 lít mật, thu về khoảng 300 triệu đồng; một số hộ khác đạt trên 200 lít/năm, thu hơn 100 triệu đồng/người mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến nay, nguồn mật ong tự nhiên giảm, song người dân vẫn tiếp tục bám rừng khai thác.

Ông Dương Công Lai, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Tam Mỹ cho biết, người dân địa phương vẫn bám rừng khai thác mật ong tự nhiên. Vào mùa mưa, việc khai thác tạm dừng, nhưng người dân vẫn dự trữ mật để bán ra thị trường.Trong khi đó, ông Đỗ Thanh Tùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đức Phú nhận định, mật ong rừng từ lâu được biết đến với nhiều công dụng tốt cho sức khỏe như tăng sức đề kháng, làm đẹp da, chữa bệnh đau dạ dày, trị thiếu máu, điều trị ngộ độc, viêm gan, giúp giảm cân an toàn... Tam Mỹ với những cánh rừng bạt ngàn, đa dạng sinh học cùng hàng trăm loại hoa rừng là nguồn thức ăn dồi dào cho ong mật. Bao đời nay, người dân các thôn Phú Trường, Phú Tứ, Phú Tân, Phú Thọ…(xã Tam Mỹ) được xem là “bậc thầy” về nghề săn mật ong rừng. Bởi họ có thể dễ dàng lấy được tổ ong rừng nằm trên những cây cao chót vót hay những núi đá dựng đứng.

Ước tính mỗi năm, người dân Tam Mỹ và khu vực lân cận khai thác khoảng 3.000 lít mật ong rừng, thu về hơn 1 tỷ đồng. Đây là nguồn thu đáng kể đối với người dân vùng rừng. Chính quyền địa phương khuyến cáo khai thác mật ong rừng bằng các biện pháp thân thiện, không làm ảnh hưởng đến đàn ong, gây hại đến rừng tự nhiên để duy trì đàn ong cho mùa tiếp theo và đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy rừng khi lấy mật.

Văn Phin