Gian nan hồi sinh 'lá phổi' đầm Thị Nại

Trước đây, đầm sinh thái Thị Nại rộng hơn 5.000ha, nhưng nay màu xanh đang dần “teo tóp”. Hiện, quần thể rừng ngập mặn ở các xã, phường: Tuy Phước, Tuy Phước Đông, Ngô Mây, Quy Nhơn Đông (tỉnh Gia Lai) được xem như “lá phổi xanh” của vùng đầm này.

Nhiều mảng xanh ở đầm Thị Nại đang "hồi sinh"

Theo chân các ông Trương Xuân Đưa (đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai) và Trần Mỹ Thắng (bảo vệ rừng Cồn Chim), chúng tôi có cuộc ghi nhận thực tế thiệt hại và quá trình phục hồi rừng ngập mặn đầm Thị Nại. Quan sát tổng thể, nhiều khu vực rừng cây đang phục hồi, nhưng một số vị trí rừng chết khô từng đám, chưa có dấu hiệu hồi sinh.

Ông Trần Mỹ Thắng, bảo vệ rừng Cồn Chim, đưa đò giúp chúng tôi ra "lá phổi xanh" đầm Thị Nại

Những người giữ rừng đang kiểm tra quá trình phục hồi rừng sau thiên tai

Ông Trương Xuân Đưa có hơn 20 năm gắn bó với công tác nghiên cứu, trồng và bảo vệ rừng ngập mặn Thị Nại nên hiểu thấu những khó khăn, gian nan trong quá trình gầy dựng lên những mảng xanh ở vùng này.

Ông Trương Xuân Đưa (áo trắng) cùng ông Trần Mỹ Thắng

Nhiều cây rừng ngập mặn cổ thụ bị triều cường cuốn đổ, chết khô

Theo ông Trương Xuân Đưa, từ năm 2006, Tổ chức ACTMANG (Nhật Bản) hỗ trợ phát triển 32,7ha rừng đước, đặt nền móng trồng rừng tập trung ở đầm Thị Nại. Về sau, nhóm ông Đưa nghiên cứu, nhân giống thêm nhiều loài, mở rộng diện tích rừng trồng tập trung lên hơn 80ha.

Khi rừng hình thành, người dân ven đầm đến nhặt trái về trồng tạo vành đai xanh ven bờ bao bảo vệ ao đìa. Qua đó, hình thành vành đai rừng ngập mặn hàng ngàn hécta quanh không gian sinh kế ven đầm.

Sau hơn 20 năm gầy dựng, nhiều cổ thụ cao lớn hình thành trong rừng ngập mặn Cồn Chim

Hàng ngày, người dân đổ đến khu rừng ngập mặn Cồn Chim để lặn mò ngao, ốc mưu sinh

Tuy nhiên, đợt thiên tai cuối năm 2025, nhất là bão kèm triều cường tháng 11-2025, đã tàn phá nặng nề các cánh rừng. “Sau bão, chúng tôi sững người vì bao công sức hàng chục năm gần như bị xóa sổ. Không chỉ rừng cây, hạ tầng Khu sinh thái Cồn Chim - Thị Nại cũng hư hại nặng. Sau thiên tai, chúng tôi không biết bắt đầu phục hồi từ đâu vì hầu hết diện tích rừng đều thiệt hại”, ông Trương Xuân Đưa nhớ lại.

Hình ảnh sau cơn bão dữ cuối năm 2025, đến nay rừng cây đã "hồi sinh" màu xanh

Ở xóm Cồn Chim, ông Phạm Đình Lương (59 tuổi) vẫn ám ảnh về đợt bão biển cuối năm 2025. “Bão vào, sóng cao 4-6m, như sóng thần, cuốn trôi tài sản, nhà cửa ven đầm Thị Nại. Nếu không có rừng ngập mặn, xóm Cồn Chim chắc bị xóa sổ. Rất mong các ngành, các cấp quan tâm phục hồi, trồng lại rừng để người dân yên tâm sinh sống”, ông Lương nói.

Theo ông Trương Xuân Đưa, giai đoạn đầu năm 2026, đơn vị đã tổ chức kiểm tra, đo đạc. Kết quả, trên 50% diện tích rừng ngập mặn trồng tập trung ở đầm Thị Nại (44ha) bị thiệt hại do thiên tai.

Một khu vực rừng ngập mặn đoạn thuộc thôn Diêm Vân (xã Tuy Phước, Gia Lai) bị chết hàng loạt

Khu vực rừng ở Cồn Chim chết khô không thể hồi phục được

Ông Huỳnh Việt Hùng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai cho biết, đơn vị đã báo Sở NN-MT để tham mưu UBND tỉnh xin chủ trương trồng rừng, phục hồi các diện tích rừng ngập mặn bị thiệt hại ở đầm Thị Nại.

Qua theo dõi khả năng sinh trưởng và sức chống chịu thiên tai, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai ưu tiên phát triển cây dừa nước trên đầm Thị Nại. Trước mắt, đơn vị triển khai ươm tạo 4.000 cây dừa nước để phục hồi rừng ngập mặn. Dự kiến đầu năm 2027, cây giống đủ điều kiện để triển khai trồng…

Cây rừng ngập mặn chết khô, không thể phục hồi được tại cánh rừng ở thôn Diêm Vân

Ông Trần Hữu Khánh (79 tuổi, ở thôn Diêm Vân) đang bảo vệ gần 1ha rừng ngập mặn còn sống sót sau thiên tai

Ông Trần Hữu Khánh bên cây rừng ngập mặn cổ thụ đang phục hồi

Hệ sinh thái đa tầng trong cánh rừng ngập mặn ở khu sinh thái Cồn Chim đang dần hồi sinh

Cư dân vạn đầm đang mưu sinh ven tán rừng ngập mặn

Thu gom, dọn dẹp lại những con đường tuần tra, bảo vệ rừng ngập mặn

Những mầm non cây dừa nước được ươm tạo chuẩn bị gầy lại rừng mới

Chuẩn bị cây giống mới để trồng dặm, phục hồi rừng ngập mặn

Những mảng xanh rừng ngập mặn đầm Thị Nại đang "liền sẹo"

Rừng sinh thái Cồn Chim trước đây là nơi trú ngụ của hàng ngàn chim trời và đang là "mỏ vàng" du lịch cộng đồng

NGỌC OAI