Gian lận thi cử tại Tuyên Quang và góc nhìn về sự liêm chính học đường

Những ngày qua, dư luận xã hội không khỏi rúng động trước những thông tin phản ánh về sai phạm nghiêm trọng tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, đặc biệt là sự can thiệp dẫn đến số lượng điểm tuyệt đối tăng bất thường. Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang quyết định khởi tố vụ án hình sự "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" như một lời khẳng định mạnh mẽ: Mọi hành vi gian lận, làm hoen ố hình ảnh người thầy và sự liêm chính học đường đều sẽ bị trừng trị nghiêm minh.

Là một người thầy nhiều năm gắn bó với bục giảng, nhìn vào những góc khuất vừa lộ diện, lòng tôi không khỏi trĩu nặng. Sự công bằng nếu bị bóp méo bởi quyền hạn và thủ đoạn, dù chỉ ở một vài phòng thi, cũng sẽ cướp đi cơ hội chính đáng của hàng ngàn thí sinh học thật, thi thật khác và để lại những hệ lụy khôn lường cho cả một thế hệ.

Mỗi sĩ tử bước vào trường thi đều mang theo kỳ vọng lớn lao của gia đình, mồ hôi của những đêm thức trắng và cả sự kiêu hãnh của tri thức thực chất. Thế nhưng, thật xót xa khi những hành vi "đi đường tắt" có tổ chức như vậy lại làm tổn thương nghiêm trọng đến nỗ lực tự thân của các em. Khi sự tiêu cực bị dung túng, chúng ta không chỉ làm mất đi tính khách quan của một kỳ thi quốc gia, mà đang làm lung lay niềm tin vào giá trị đạo đức của thế hệ trẻ. Chúng ta luôn dạy học trò về tri thức bản chất và sự phát triển bền vững, nhưng những mầm mống sai phạm nếu không bị phanh phui sẽ vô tình gieo vào đầu các em một bài học ngược tai hại: Thủ đoạn và đặc quyền quan trọng hơn năng lực.

Sự nghiêm túc, minh bạch trong phòng thi là nền tảng để bảo vệ sự công bằng và liêm chính trong giáo dục. Ảnh minh họa

Trước những bất cập đó, có học sinh đã nhắn tin hỏi tôi trong sự bế tắc về việc các em thấy bất công nhưng lại sợ bị trù dập, sợ rắc rối nên không dám lên tiếng. Các em thân mến, sự im lặng trước cái sai đôi khi chính là mảnh đất màu mỡ cho tiêu cực nảy mầm. Khi các em chọn cách im lặng và chấp nhận, các em đang vô tình nhường đi cơ hội chính đáng của chính mình và của các bạn khác. Đó không phải là sự bao dung mà là sự thỏa hiệp với bất công.

Tuy nhiên, đấu tranh không có nghĩa là ồn ào và tạo nên những làn sóng công kích cảm tính trên không gian mạng. Đã đến lúc các em cần hành động một cách văn minh, lý trí. Một dòng trạng thái than vãn hay một bình luận ẩn danh trên mạng xã hội không thể giải quyết được bản chất vấn đề, thậm chí dễ kéo theo những hệ lụy từ tin đồn thất thiệt.

Vì vậy, nếu phát hiện hoặc có các minh chứng về dấu hiệu bất thường ngoài phòng thi hay trên không gian mạng, các em cần tỉnh táo lưu lại các thông tin, tài liệu khách quan này. Hãy tin tưởng gửi ngay các dữ liệu đó đến đường dây nóng, cổng tiếp nhận thông tin phản ánh của cơ quan Công an hoặc Thanh tra Sở GD&ĐT địa phương, Thanh tra Bộ GD&ĐT để yêu cầu xác minh, xử lý; tuyệt đối không tự ý phát tán vô tội vạ trên mạng xã hội làm ảnh hưởng đến quá trình xác minh, xử lý vụ việc.

Việc cơ quan chức năng kịp thời vào cuộc, xử lý vụ việc bằng đúng con đường chính thống cho thấy pháp luật và dư luận chân chính sẽ luôn là điểm tựa vững chắc nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thí sinh và bảo vệ sự thật. Việc kiên quyết bài trừ gian lận, thượng tôn sự công bằng chính là điều kiện tiên quyết để năng lực thật sự được ghi nhận, hướng tới một môi trường giáo dục liêm chính và phát triển bền vững.

Ngô Xuân Quỳnh (Giáo viên Trường THPT Phan Đình Phùng, Hà Nội)