Gian lận học thuật bằng AI sẽ bị xử lý nghiêm từ ngày 15.8

Gian lận học thuật bằng AI sẽ bị xử lý nghiêm từ ngày 15.8 (Ảnh minh họa)

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT ngày 30.6.2026, quy định cụ thể về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Đây là hành lang pháp lý cho việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như AI, đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt về đạo đức và trách nhiệm trong môi trường số.

Theo đó, các hành vi như sao chép, đạo văn, giả mạo dữ liệu, nhờ người khác làm thay nhiệm vụ học tập hay không công bố đầy đủ việc sử dụng AI khi có yêu cầu cũng bị liệt vào danh sách các vi phạm. 

Thực tế cho thấy, AI đem lại nhiều lợi ích vượt trội giúp hỗ trợ giảng dạy và nghiên cứu hiệu quả hơn, nhưng cũng còn nhiều hạn chế trong khâu minh bạch và quản lý khi đưa vào áp dụng trong trường lớp. Vậy sinh viên cần làm gì để sử dụng Ai mà không vô tình vi phạm liêm chính học thuật?

Theo tinh thần của Thông tư, công nghệ và AI chỉ được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của người học. Điều này có nghĩa sinh viên vẫn có thể sử dụng AI để tìm kiếm thông tin, tổng hợp tài liệu, phân tích dữ liệu hay lên ý tưởng cho bài viết. Tuy nhiên, mọi sản phẩm học thuật cuối cùng vẫn phải do chính sinh viên thực hiện và chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác.

Quy định mới đặc biệt nhấn mạnh hành vi sử dụng AI để "gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học" là vi phạm. Nếu sinh viên nhờ AI "làm bài hộ", viết toàn bộ luận văn, báo cáo hay tạo dữ liệu, hình ảnh không có thật, đều được xác định là hành vi bị cấm.

Bên cạnh đó, việc không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng AI khi có yêu cầu cũng bị coi là vi phạm.

Để sử dụng AI an toàn, sinh viên cần tuân thủ các nguyên tắc sau: Thứ nhất, luôn xác định AI là công cụ tham khảo, không phải người thay thế mình làm bài. Thứ hai, cần ghi chú và trích dẫn nguồn khi sử dụng thông tin do AI cung cấp, tương tự như khi sử dụng bất kỳ tài liệu tham khảo nào. Thứ ba, nếu giảng viên hoặc cơ sở giáo dục yêu cầu, phải công khai minh bạch về việc đã sử dụng công cụ AI nào và phạm vi sử dụng.

Bên cạnh đó, các trường sẽ ban hành quy định nội bộ và bộ quy tắc ứng xử cụ thể về sử dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu, vì vậy sinh viên cần nắm rõ nội quy của trường mình.

Với quy định mới này, Bộ Giáo dục và Đào tạo kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giáo dục vừa hiện đại, vừa minh bạch và có trách nhiệm. Các cơ sở giáo dục cần nhanh chóng nắm bắt và thực thi các quy định này ngay khi Thông tư có hiệu lực từ giữa tháng 8 tới đây.

Động thái này của Bộ Giáo dục và Đào tạo phù hợp với xu hướng quản lý AI trên thế giới, khi nhiều quốc gia và tổ chức giáo dục cũng đã bắt đầu đưa ra các quy định tương tự nhằm bảo vệ tính liêm chính trong học thuật. Đây được xem là bước đi cần thiết để Việt Nam bắt kịp và thích ứng an toàn, bền vững với cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra.

THẢO LINH