Giảm ùn tắc giao thông: Từ xử lý điểm nóng đến giải pháp căn cơ

Quan trọng hơn, Hà Nội đang từng bước chuyển từ tư duy xử lý các điểm ùn tắc riêng lẻ sang giải quyết đồng bộ theo trục tuyến, khu vực và đầu tư hạ tầng chiến lược. Đây được xem là nền tảng để thành phố hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 cơ bản xử lý dứt điểm các điểm ùn tắc kéo dài.

Ùn tắc giao thông đang là một trong những "điểm nghẽn" được Hà Nội tập trung giải quyết. Ảnh: Phạm Hùng

Gỡ dần những điểm nghẽn giao thông

Qua rà soát của các cơ quan chức năng, 51 điểm ùn tắc hiện nay chủ yếu tập trung trong khu vực nội thành. Trong đó, 16 điểm liên quan đến các rào chắn phục vụ thi công công trình, dự án; 35 điểm còn lại xuất phát từ thực tế lưu lượng phương tiện đã vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng giao thông hiện hữu.

Thay vì chỉ tập trung giải quyết tình huống khi ùn tắc xảy ra, Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận chủ động hơn: rà soát nguyên nhân cụ thể tại từng khu vực để đưa ra giải pháp phù hợp.

Ở những nơi ùn tắc do tổ chức giao thông chưa hợp lý, ngành chức năng điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu, phân làn, bổ sung biển báo, tổ chức lại hướng lưu thông. Tại các vị trí bị ảnh hưởng bởi công trường thi công, các đơn vị được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, thu gọn rào chắn và hoàn trả mặt đường ngay khi đủ điều kiện.

Cùng với đó, lực lượng chức năng tăng cường xử lý các hành vi trực tiếp làm giảm năng lực thông hành của tuyến đường như dừng đỗ sai quy định, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, đón trả khách không đúng nơi quy định hoặc trông giữ phương tiện trái phép.

Kết quả cho thấy nhiều giải pháp tuy không đòi hỏi nguồn vốn lớn nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt. Chỉ tính riêng công tác tổ chức giao thông, Sở Xây dựng đã điều chỉnh tại 89 vị trí, ban hành 36 thông báo điều chỉnh giao thông trên các tuyến đường và nút giao trọng điểm.

Dự án cải tạo hạ tầng khẩn cấp đã giúp khu vực Pháp Vân - Bến xe Nước Ngầm - ngõ 15 Ngọc Hồi thông thoáng. Ảnh: Tuấn Lương

Đặc biệt, hai dự án hạ tầng khẩn cấp tại khu vực Pháp Vân - Bến xe Nước Ngầm - ngõ 15 Ngọc Hồi và nút giao Quốc lộ 2 - đường dẫn cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm tại các cửa ngõ phía Nam và phía Bắc thành phố.

Việc xử lý được 17/51 điểm ùn tắc trong những tháng đầu năm tương đương giảm khoảng 33% số điểm nóng đã được xác định. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh Hà Nội vẫn đang cùng lúc triển khai hàng chục dự án hạ tầng giao thông với hơn 70 vị trí rào chắn trên toàn địa bàn.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn không nằm ở con số 17 điểm được xử lý mà ở sự thay đổi trong tư duy điều hành giao thông.

Phát biểu tại hội nghị đánh giá tình hình ùn tắc giao thông trên địa bàn ngay từ những tháng đầu năm 2026, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội đã yêu cầu chuyển cách làm từ xử lý từng điểm sang tổ chức giao thông theo trục, tuyến và khu vực; tăng cường phân luồng từ xa để hạn chế ùn tắc dây chuyền. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, bởi thực tế cho thấy ùn tắc tại Hà Nội hiếm khi chỉ xuất hiện ở một nút giao đơn lẻ. Khi lưu lượng phương tiện vượt ngưỡng tại một vị trí, áp lực sẽ nhanh chóng lan sang các tuyến đường lân cận, tạo thành chuỗi ùn tắc liên hoàn.

Từ chữa điểm nóng đến xử lý tận gốc

Kết quả xử lý được 17 điểm ùn tắc trong những tháng đầu năm là tín hiệu tích cực, nhưng các cơ quan chuyên môn cho rằng đây mới chỉ là bước đầu. Theo ông Phạm Huy Khang, Phó trưởng Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông (Sở Xây dựng Hà Nội), tốc độ phát triển hạ tầng giao thông của Thủ đô hiện chỉ đạt khoảng 0,35% mỗi năm, thấp hơn nhiều so với tốc độ gia tăng phương tiện và nhu cầu đi lại. Sự chênh lệch kéo dài nhiều năm chính là nguyên nhân sâu xa khiến ùn tắc giao thông luôn là thách thức đối với Hà Nội.

Thực tế đó cho thấy việc xử lý ùn tắc không thể chỉ trông chờ vào các biện pháp điều tiết hay xử lý vi phạm. Bài toán căn cơ nằm ở việc nâng cao năng lực hạ tầng, phát triển vận tải hành khách công cộng và tổ chức lại không gian đô thị theo hướng giảm áp lực cho khu vực trung tâm.

Lực lượng CSGT điều tiết, hướng dẫn, bảo đảm an toàn giao thông tại khu vực thi công rào chắn. Ảnh: Phạm Công

Hiện nay, Hà Nội đang đồng thời triển khai hàng chục dự án hạ tầng giao thông với hơn 70 vị trí rào chắn phục vụ thi công. Trong ngắn hạn, điều này có thể gây ảnh hưởng nhất định đến việc đi lại của người dân. Tuy nhiên, đây là những dự án cần thiết để tạo dư địa phát triển hạ tầng trong tương lai.

Để giảm thiểu tác động trong quá trình thi công, các lực lượng chức năng đã xây dựng phương án phân luồng, điều tiết giao thông theo từng khu vực. Hệ thống biển báo, chỉ dẫn được bổ sung; các đơn vị thi công được yêu cầu bố trí lực lượng phối hợp điều tiết giao thông trong giờ cao điểm, đồng thời bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn giao thông tại công trường.

Song song với các giải pháp hạ tầng, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và điều hành giao thông. Hệ thống gần 1.900 camera AI đã được đưa vào khai thác, góp phần hỗ trợ giám sát lưu lượng phương tiện, phát hiện sự cố, xử lý vi phạm và xây dựng các phương án tổ chức giao thông phù hợp với tình hình thực tế.

Hướng tới mục tiêu năm 2030

Thành phố Hà Nội đang đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản xử lý dứt điểm các điểm ùn tắc giao thông kéo dài, không để xảy ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng kéo dài trên 30 phút.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang triển khai đồng thời các giải pháp ngắn hạn và dài hạn. Trước mắt là tiếp tục rà soát, xử lý các điểm ùn tắc còn lại; hoàn thiện hệ thống tổ chức giao thông; tăng cường ứng dụng công nghệ và nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành giao thông.

Nếu các giải pháp tổ chức giao thông, điều chỉnh hạ tầng và ứng dụng công nghệ đang giúp Hà Nội từng bước kéo giảm các điểm ùn tắc trước mắt thì lời giải căn cơ vẫn nằm ở đầu tư hạ tầng chiến lược.

Thành phố Hà Nội đang tăng tốc thi công 7 dự án cầu vượt sông Hồng. Ảnh: Tạ Hải

Khi các tuyến đường vành đai được khép kín, các cây cầu vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi được hoàn thành, mạng lưới đường sắt đô thị tiếp tục mở rộng và hệ thống giao thông thông minh được triển khai đồng bộ, khả năng kết nối giữa các khu vực của Thủ đô sẽ được nâng lên đáng kể. Không chỉ giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô, những công trình này còn tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển đô thị, phân bố lại dân cư và các hoạt động kinh tế - xã hội.

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị, tạo "xương sống" vận tải công cộng góp phần giảm ùn tắc một cách căn cơ. Ảnh: Phạm Hùng

Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị, mở mới từ 20 đến 24 tuyến xe buýt xanh, nâng tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng lên 30-35% nhu cầu đi lại. Đây được xem là những giải pháp nền tảng để giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân - nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng áp lực lên hệ thống giao thông đô thị.

Việc xử lý được 17 điểm ùn tắc trong những tháng đầu năm cho thấy Hà Nội đang đi đúng hướng. Nhưng với một đô thị lớn như Hà Nội, chống ùn tắc là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và đồng bộ trong cả quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển giao thông công cộng và quản lý đô thị. Đó cũng là nền tảng để thành phố hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 cơ bản xử lý dứt điểm các điểm ùn tắc kéo dài, xây dựng hệ thống giao thông văn minh, hiện đại và bền vững.

Tuấn Lương