Giám sát để kiến tạo

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong các hoạt động, đặc biệt là giám sát, phản biện. Ảnh: Đào Liên.

Thời gian qua, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã mang lại những bước tiến lớn về tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Song cũng đặt ra yêu cầu về cơ chế kiểm soát quyền lực phải thực chất hơn. Vai trò của MTTQ Việt Nam trong giám sát và phản biện xã hội trở thành lá chắn quan trọng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân và nâng cao chất lượng thực thi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại cơ sở.

Trước thực tế đó, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên đã đổi mới tư duy và phương pháp giám sát - “Giám sát để kiến tạo”, để tạo động lực cho đối tượng được giám sát thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của mình trước pháp luật, trước nhân dân. Chuyển đổi từ giám sát mang tính “sự vụ” sang giám sát theo “vấn đề”.

Thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ, báo cáo, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên đã chuyển sang giám sát thường xuyên, đột xuất, bước đầu thực hiện trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, có sự tham gia của các ngành chức năng chuyên môn như Công an tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Báo và phát thanh, truyền hình tỉnh để nâng cao chất lượng chuyên môn trong giám sát.

Đơn cử trong đầu năm 2026, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên đã tổ chức hội nghị triển khai nhiệm vụ của Đoàn giám sát việc thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và một số quy định về công tác bảo vệ môi trường. Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên Ngô Thị Kim Hoàn, hoạt động giám sát phải bám sát thực tiễn, đánh giá đúng thực trạng chấp hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 tại cơ sở; kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi gây ô nhiễm môi trường; đề xuất, kiến nghị giải pháp về công tác bảo vệ môi trường. Việc giám sát tập trung vào các nội dung về trách nhiệm quản lý nhà nước của các địa phương, quản lý chất thải sinh hoạt, kiểm tra các “điểm nóng” về môi trường; đối với các doanh nghiệp, cần chú trọng giám sát quy trình thu gom, xử lý chất thải, kết quả quan trắc môi trường định kỳ và phương án ứng phó khi xảy ra sự cố.

Bên cạnh giám sát, hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận các cấp đã được triển khai thực hiện thông qua các hình thức cơ bản, như tổ chức Hội nghị; gửi văn bản dự thảo đến các cơ quan liên quan, các chuyên gia để lấy ý kiến phản biện xã hội mang lại nhiều kết quả quan trọng. Trong 5 năm qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp tỉnh Hưng Yên đã tổ chức được 2.050 hoạt động phản biện xã hội, tham gia đóng góp ý kiến vào 678 dự thảo Luật, các nghị quyết, chương trình, đề án, kế hoạch của HĐND, UBND các cấp về phát triển kinh tế - xã hội, các nội dung liên quan đến quyền và trách nhiệm của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Theo kinh nghiệm từ Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên, trong mô hình hai cấp, các quyết sách tại cấp tỉnh có tác động trực tiếp và sâu rộng đến cơ sở. Vì vậy, MTTQ Việt Nam cần được tham gia phản biện ngay từ khi chính sách còn là ý tưởng, dự thảo. Các ý kiến phản biện phải dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và có khảo sát thực tế từ nhu cầu, sự đồng thuận của người dân.

Đặc biệt, trước khi phản biện, cần tổ chức các hội nghị lấy ý kiến trực tiếp tại cơ sở, dùng thực tiễn sinh động để chứng minh tính đúng đắn hoặc bất cập của dự thảo, tránh việc phản biện hình thức, “xuôi chiều”. Đặc biệt cần tận dụng tối đa trí tuệ của Hội đồng tư vấn, các chuyên gia và những người có kinh nghiệm thực tiễn để bản phản biện thực sự có sức nặng thuyết phục.

Bước vào nhiệm kỳ mới, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giám sát, phản biện, hướng tới xây dựng các “Kênh tương tác số” để tiếp nhận phản ánh của cử tri một cách trực tiếp và nhanh chóng. Sử dụng dữ liệu số để phân tích các điểm nóng, các vấn đề gây bức xúc trong dư luận, từ đó xác định nội dung giám sát sát thực tế. Đây chính là chìa khóa để Mặt trận hiện đại hóa phương thức hoạt động, thích ứng với yêu cầu của quản trị xã hội hiện đại.

Trung Quân