Giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ: Không chạy theo tỷ lệ, phải bảo đảm kết quả đầu ra

Toàn cảnh Hội nghị

Chênh lệch rõ về kết quả giải ngân giữa các địa phương

Ngày 27-10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị trực tuyến với các sở khoa học và công nghệ nhằm đánh giá tình hình giải ngân kinh phí, trao đổi kinh nghiệm và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chủ trì hội nghị tại điểm cầu chính.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân chủ trì hội nghị từ điểm cầu chính

Thông tin tại hội nghị, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu cho biết, tính đến ngày 26-10-2026, tổng dự toán kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trên cả nước là 52.680,28 tỷ đồng. Số giải ngân đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.

Đối với khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Như vậy, còn 17.243,43 tỷ đồng chưa được giải ngân, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tiến độ tổ chức thực hiện trong thời gian còn lại của năm.

Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt tỷ lệ giải ngân 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.

Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu

Đáng chú ý, kết quả giữa các địa phương có sự khác biệt. Có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm: Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%.

Xét về giá trị tuyệt đối, 10 địa phương có số giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương. Thành phố Hồ Chí Minh giải ngân 2.711,87 tỷ đồng, Hà Nội đạt 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng đạt 697,70 tỷ đồng. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.

Những con số trên cho thấy yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân cần đi cùng việc rà soát cụ thể tình hình thực hiện nhiệm vụ tại từng địa phương, từng lĩnh vực, qua đó xác định rõ nguyên nhân chậm trễ và giải pháp xử lý phù hợp.

Gỡ vướng về cơ chế, gắn giải ngân với hiệu quả thực chất

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao đổi về những vướng mắc trong thủ tục quản lý nhiệm vụ, đồng thời làm rõ các cơ chế được quy định trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số và các nghị định hướng dẫn.

Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng

Về quy trình quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết, Nghị định số 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa là 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ.

Cùng với đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 quy định tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước; không phải thực hiện thủ tục giao quyền, không phải bồi hoàn. Tài sản được trang bị cho nhiệm vụ cũng được giao tự động ngay khi trang bị.

Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương

Về phân định và tổ chức nhiệm vụ, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương làm rõ sự khác biệt giữa nhiệm vụ đặt hàng và nhiệm vụ tài trợ. Theo đó, đặt hàng là cách tiếp cận từ trên xuống, nhằm giải quyết các bài toán của địa phương; trong khi tài trợ xuất phát từ dưới lên, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Hành lang pháp lý cũng cho phép ứng xử bình đẳng giữa các chủ thể tham gia, không phân biệt cấp hành chính.

Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn thông tin, Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định trường hợp chủ đầu tư đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm đối với việc nhà cung cấp vi phạm quy định về cung cấp báo giá. Thiết kế chi tiết và dự toán được phê duyệt đồng thời.

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn

Để hoàn thành mục tiêu kế hoạch năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, xác định rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến chậm giải ngân; chủ động ban hành quy trình, quy chế quản lý thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh. Đồng thời, tăng cường làm việc với doanh nghiệp, hiệp hội để thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các địa phương cần cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đối soát dữ liệu. Đối với các khoản kinh phí ngân sách trung ương bổ sung đã xác định không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bố trí cho những nhiệm vụ có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Đặc biệt, việc đẩy nhanh giải ngân phải gắn với bảo đảm kết quả đầu ra. Kinh phí cho nhiệm vụ được cấp tiếp trên cơ sở đánh giá tiến độ, kết quả trong kỳ; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cam kết, không giải ngân hình thức chỉ để đạt tỷ lệ.

Theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực này phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách có trách nhiệm đánh giá, báo cáo kết quả, hiệu quả sử dụng ngân sách trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Kết quả giải ngân năm 2026 cùng sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ xem xét bố trí ngân sách cho các bộ, ngành, địa phương trong những năm tiếp theo. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đẩy nhanh tiến độ chi ngân sách, mà còn phải bảo đảm mỗi khoản kinh phí được sử dụng đúng mục tiêu, tạo ra kết quả thực chất.

Thu Hằng