Giải ngân bốn tháng đạt hơn 144 nghìn tỷ đồng, bằng 14,2% kế hoạch giao

Bảy cây cầu vượt bắc qua sông Hồng đang được đầu tư, xây dựng sẽ góp phần giảm tải giao thông nội đô và các cầu hiện hữu. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Ngày 4/5, thông tin về tình hình phân bổ và giải ngân kế hoạch đầu tư công năm 2026 vừa được Bộ Tài chính công bố, cho thấy những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc triển khai nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội.

Điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng

Năm 2026 ghi nhận tổng kế hoạch vốn được Quốc hội giao ở mức cao nhất từ trước đến nay với 1,08 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 175 nghìn tỷ đồng so với năm 2025. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ đã thực hiện giao chi tiết cho các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương là 1 triệu tỷ đồng (phần còn lại khoảng 80 nghìn tỷ đồng, chiếm 7,4% tổng kế hoạch Quốc hội giao).

Theo báo cáo, tính đến hết tháng Tư, các Bộ, ngành và địa phương đã giao kế hoạch vốn chi tiết cho các danh mục nhiệm vụ, dự án đạt 980.550,8 tỷ đồng. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng (13.325,9 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 967.224,93 tỷ đồng, đạt 95,44% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao. Như vậy, hiện nay vẫn còn khoảng 46.218,5 tỷ đồng của 14 Bộ, cơ quan Trung ương và 17 địa phương chưa được phân bổ chi tiết, chiếm tỷ lệ 4,56% tổng kế hoạch.

Đánh giá cụ thể về kết quả giải ngân, báo cáo cho biết số vốn thực hiện từ đầu năm đến ngày 30/4 đạt 144.282,9 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách địa phương đạt 105.480,4 tỷ đồng, tương đương 16,2% kế hoạch và vốn ngân sách Trung ương đạt 38.802,5 tỷ đồng, tương đương 10,7%.

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân tiến độ giải ngân chưa đạt kỳ vọng chủ yếu xuất phát từ những điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng, liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án đền bù. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng cùng sự biến động giá cả nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán ban đầu đã làm phát sinh chênh lệch chi phí, buộc các dự án phải thực hiện điều chỉnh hợp đồng. Mặt khác, chất lượng chuẩn bị đầu tư tại một số dự án còn hạn chế cũng dẫn đến việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu thực tế và khả năng thực thi.

Ngoài ra, chu kỳ đầu năm thường là thời điểm các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thiết kế, dự toán và tổ chức đấu thầu nên khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều. Thêm vào đó, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận ban quản lý dự án, nhà thầu vẫn còn tình trạng thiếu chủ động, cùng với sự thiếu hụt cán bộ chuyên trách tại cấp xã, phường cũng là rào cản đáng kể.

Triển khai bộ công cụ KPI theo dõi

Để khơi thông dòng vốn này, Bộ Tài chính nhấn mạnh các Bộ, ngành và địa phương cần tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Thông báo số 213/TB-VPCP ngày 25/4 (về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026). Theo đó, Bộ Tài chính yêu cầu khẩn trương phân bổ ngay kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao trước ngày 10/5. Các đơn vị chậm trễ phải báo cáo rõ lý do và xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5 để tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền. Đồng thời, vai trò người đứng đầu cần được phát huy nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết.

Về giải phóng mặt bằng và nguyên vật liệu, Bộ Tài chính yêu cầu thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg và Công điện số 28/CĐ-TTg về các giải pháp quản lý, điều hành, kiểm soát giá nguyên vật liệu xây dựng và tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt trong bối cảnh xung đột quân sự Trung Đông kéo dài. Đặc biệt là việc khắc phục các tồn tại trong công tác cán bộ. Cụ thể là siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm. Các cấp cần giải pháp sắp xếp bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Ngoài ra, Bộ Tài chính nhấn mạnh cần nghiêm túc triển khai nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định tại công văn số 1780/BTC-PTHT của Bộ Tài chính về cung cấp thông tin, dữ liệu về các chỉ số giải ngân vốn đầu tư công để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công./.

(Vietnam+)