Giải mã nghịch lý giá vàng: Dòng tiền trú ẩn trở lại giữa bão địa chính trị

Thị trường thế giới bứt phá, giá trong nước neo cao

Những diễn biến "ngược dòng" của kim loại quý thời gian qua đang đặt ra nhiều câu hỏi về vai trò trú ẩn an toàn truyền thống trước áp lực từ đồng USD và chính sách lãi suất.

Theo dữ liệu mới nhất từ sàn Kitco, giá vàng thế giới đã có một phiên cuối tuần đầy cảm xúc khi chốt ở mức 4.493 USD/ounce, tăng mạnh tới 115,8 USD (tương đương khoảng 2,65%) chỉ trong một phiên.

Vàng miếng SJC vẫn niêm yết giá mua vào ở mức 169,8 triệu đồng/lượng và bán ra 172,83 triệu đồng/lượng trong chiều 28/3. Ảnh: H.Y

Đây là nhịp hồi phục mạnh mẽ nhất trong tháng 3/2026, sau khi kim loại quý này từng có thời điểm rơi xuống vùng đáy ngắn hạn quanh mức 4.097 USD/ounce do áp lực chốt lời và sự mạnh lên của đồng USD.

Động lực chính thúc đẩy giá vàng thế giới "vọt ga" đến từ sự leo thang nghiêm trọng tại các điểm nóng địa chính trị. Các báo cáo về cuộc không kích nhằm vào Beirut và hành động quân sự đáp trả tại khu vực Trung Đông đã khiến nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn bùng phát trở lại. Khi rủi ro địa chính trị vượt ngưỡng kiểm soát, vàng ngay lập tức lấy lại vị thế "vịnh tránh bão", bất chấp các rào cản về chi phí cơ hội.

Tại thị trường Việt Nam, sau khi tăng mạnh vào đầu giờ sáng, giá vàng miếng SJC tính đến 14 giờ 30 phút ngày 28/3 gần như không có biến động mới, duy trì mức niêm yết ở vùng đỉnh.

Cụ thể, tại TP Hồ Chí Minh, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) niêm yết giá mua vào ở mức 169,8 triệu đồng/lượng và bán ra 172,83 triệu đồng/lượng. Mức giá này được giữ nguyên tại hầu hết các hệ thống lớn như DOJI, PNJ và Bảo Tín Minh Châu.

Chênh lệch giữa chiều mua và chiều bán vẫn neo ở mức rộng, khoảng 3 triệu đồng/lượng, cho thấy các doanh nghiệp vàng đang tăng cường phòng vệ rủi ro trước đà biến động thất thường của thế giới.

Đối với vàng nhẫn, sản phẩm nhẫn trơn SJC 99,99 cũng đang giao dịch ở mức rất cao, với mua vào 169,6 triệu đồng/lượng và bán ra 172,6 triệu đồng/lượng. Sự ổn định trong phiên chiều nay cho thấy thị trường nội địa đang tạm nghỉ để thẩm thấu các thông tin từ thị trường quốc tế sau một tuần đầy sóng gió.

Sự chi phối áp đảo của lãi suất và đồng USD

Nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi: Tại sao giá vàng lại biến động mạnh và có những lúc giảm sâu dù bối cảnh địa chính trị ngày càng leo thang? Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Hội đồng Vàng thế giới (WGC), đã đưa ra những lý giải quan trọng về sự bất thường này qua các biến số cốt lõi.

Vàng miếng được bày án tại tiệm kim hoàn ở Kuwait City, Kuwait. Ảnh: THX/TTXVN

Theo lý giải của ông Shaokai Fan, những kỳ vọng về lãi suất đang cho thấy mức độ chi phối đối với giá vàng lớn hơn so với dự kiến ban đầu. Quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) về việc duy trì lập trường chính sách "lãi suất cao trong thời gian dài" đã củng cố sức mạnh của đồng USD và đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng lên.

Vàng vốn là tài sản không sinh lợi suất, chịu áp lực đáng kể khi lợi suất thực duy trì ở mức cao. Lạm phát do giá năng lượng tăng cao, xuất phát từ xung đột liên quan đến Iran, cũng làm giảm khả năng cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn, tạo ra một trở ngại lớn đối với kim loại quý.

Một trong những điểm "bất thường" nhất là việc vàng bị bán tháo ngay giữa tâm bão địa chính trị. WGC giải mã rằng, trong các đợt điều chỉnh mạnh của thị trường tài chính toàn cầu, nhà đầu tư thường có nhu cầu tiền mặt rất lớn để đáp ứng các yêu cầu ký quỹ (margin call) trên thị trường chứng khoán.

Nhờ tính thanh khoản cực cao, vàng trở thành loại tài sản được ưu tiên bán ra để huy động tiền mặt nhanh chóng, khiến giá vàng bị ép xuống tạm thời dù các yếu tố nền tảng vẫn hỗ trợ xu hướng tăng.

Mặc dù các yếu tố vĩ mô gây áp lực, nhưng trên phương diện đầu tư mang tính tổ chức, tính đến tháng 2/2026, các quỹ ETF vàng đã ghi nhận dòng vốn vào ròng liên tiếp trong 9 tháng trên toàn cầu, với tổng tài sản quản lý (AUM) đạt mức kỷ lục 701 tỉ USD.

Điều này cho thấy các định chế tài chính lớn vẫn đang âm thầm tích lũy vàng để phòng ngừa các bất ổn kéo dài về thương mại và chính sách. Tại châu Á, đặc biệt là Singapore và Nhật Bản, nhu cầu đầu tư vàng trong năm qua cũng đạt mức cao kỷ lục, phản ánh niềm tin vững chắc của nhà đầu tư khu vực vào giá trị dài hạn của kim loại quý.

Nhìn về tương lai, WGC nhận định, năm 2025 là một năm kỷ lục về nhu cầu vàng toàn cầu khi lần đầu tiên vượt mốc 5.000 tấn. Trong tương lai, nhu cầu đầu tư dự kiến sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, được thúc đẩy bởi bối cảnh địa chính trị khó lường và triển vọng tăng trưởng kinh tế thấp.

Tuy nhiên, đà tăng của vàng không hoàn toàn thuận lợi. Bà Susannah Streeter, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Wealth Club, cho rằng những biến động bất thường gần đây đang làm suy yếu mối tương quan truyền thống giữa vàng và các tài sản rủi ro. Việc đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ ở mức cao vẫn là những "cơn gió ngược" mạnh mẽ. Thị trường đang dần nghiêng về kịch bản các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát thay vì cắt giảm như dự báo trước đó.

Trong thời gian tới, diễn biến của giá vàng sẽ phụ thuộc lớn vào hai yếu tố: Sự hạ nhiệt hoặc leo thang của các điểm nóng địa chính trị và định hướng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Nếu căng thẳng tại Trung Đông lan rộng hơn, liên quan tới nhiều quốc gia hơn, nhu cầu trú ẩn an toàn chắc chắn sẽ đẩy giá vàng thiết lập những mặt bằng giá mới. Ngược lại, nếu các hạn chế về nguồn cung dầu kéo dài gây áp lực lạm phát buộc Fed phải thắt chặt tiền tệ hơn nữa, giá vàng có thể sẽ đối mặt với các nhịp điều chỉnh sâu.

Tại Việt Nam, các chuyên gia khuyến cáo nhà đầu tư cần thận trọng khi tham gia thị trường ở vùng giá đỉnh. Với mức chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới còn lớn, cùng biên độ mua - bán rộng, việc giải ngân cần được tính toán kỹ lưỡng dựa trên tầm nhìn dài hạn thay vì đầu cơ lướt sóng trong ngắn hạn.

Hải Yên - Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc