Giải mã ca đại phẫu 'một thì': Nẹp vít ổ cối cứu bệnh nhân đa chấn thương

Chiều 5.3, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2 (Chi nhánh Sài Gòn) cho biết vừa thực hiện thành công một ca đại phẫu phức tạp, đánh dấu cột mốc mới trong năng lực điều trị chấn thương chỉnh hình chuyên sâu tại đơn vị. Đây không chỉ là một ca cấp cứu thông thường mà còn là hành trình giành giật sự sống cho một nam thanh niên bị đa chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng gãy ổ cối phức tạp – một trong những thách thức lớn nhất đối với các bác sĩ ngoại khoa chỉnh hình.

Chiến lược điều trị theo từng bước

Vụ tai nạn xảy ra khi anh V.A.K. (30 tuổi, ngụ phường Bến Thành, TP.HCM), một tài xế xe ôm công nghệ, va chạm mạnh với xe buýt trên đường Phạm Ngũ Lão. Cú đâm trực diện khiến cơ thể anh chịu lực tác động rất lớn. Khi được đưa vào Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực, các bác sĩ nhanh chóng nhận ra đây là một ca bệnh cực kỳ phức tạp.

Bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định thực hiện thành công ca đại phẫu “một thì”, kết hợp nẹp vít ổ cối cho bệnh nhân đa chấn thương nặng sau tai nạn giao thông.

Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy bệnh nhân bị dập phổi và tràn khí trung thất – những tổn thương có thể gây suy hô hấp nghiêm trọng. Đồng thời, anh còn bị gãy ổ cối kèm trật khớp háng trái, gãy phức tạp hai xương cẳng chân trái và tổn thương phần mềm nặng ở vùng gót chân.

Sự kết hợp của nhiều chấn thương nặng trong cùng một cơ thể khiến nguy cơ tử vong tăng lên đáng kể. Không chỉ đối mặt với tình trạng sốc chấn thương và mất máu, bệnh nhân còn có nguy cơ suy hô hấp do tổn thương phổi. Ngoài ra, trong các trường hợp gãy xương lớn, một biến chứng nguy hiểm khác luôn được các bác sĩ đặc biệt cảnh giác là hội chứng thuyên tắc mỡ.

BSCK2 Trần Thanh Định – Quản lý điều hành Đơn nguyên Chấn thương Chỉnh hình của bệnh viện – cho biết đây là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân đa chấn thương nặng.

Theo ông, khi xương lớn bị gãy, các giọt mỡ từ tủy xương có thể lọt vào hệ tuần hoàn và di chuyển đến phổi hoặc não, gây suy hô hấp cấp hoặc tổn thương đa cơ quan. “Chính vì vậy, việc kiểm soát tốt tình trạng chấn thương ban đầu và ổn định sinh tồn của bệnh nhân là yếu tố then chốt trước khi tiến hành các can thiệp phẫu thuật phức tạp”, ông nói.

Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, ê-kíp điều trị đã quyết định triển khai chiến lược điều trị hai giai đoạn nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho bệnh nhân.

Trong giai đoạn cấp cứu ban đầu, ưu tiên hàng đầu là ổn định các chức năng sống. Các bác sĩ tiến hành cắt lọc vết thương, xử lý các tổn thương phần mềm và đặc biệt là nắn chỉnh trật khớp háng khẩn cấp. Việc nắn chỉnh sớm giúp bảo vệ hệ thống thần kinh và mạch máu quanh khớp, đồng thời giảm nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi.

Sau đó, phần xương cẳng chân bị gãy được bất động tạm thời bằng nẹp bột nhằm hạn chế di lệch xương và giảm nguy cơ mất máu thêm.

Khoảng thời gian một tuần sau đó là giai đoạn hồi sức tích cực. Bệnh nhân được theo dõi sát sao chức năng hô hấp và tuần hoàn, đồng thời được điều trị nhằm kiểm soát tình trạng dập phổi. Nhờ sự chăm sóc tích cực và chiến lược bất động sớm, các chỉ số sinh tồn của anh K. dần ổn định.

Khi chức năng phổi đã cải thiện và bệnh nhân đủ điều kiện để chịu đựng một cuộc phẫu thuật kéo dài, các bác sĩ mới quyết định bước vào giai đoạn điều trị mang tính quyết định.

Đại phẫu “một thì” – lựa chọn đầy thách thức

Ở nhiều ca đa chấn thương, các bác sĩ thường phải tiến hành nhiều cuộc phẫu thuật khác nhau tại các thời điểm khác nhau. Tuy nhiên, với trường hợp của anh K., ê-kíp đã quyết định thực hiện phẫu thuật “một thì” nhằm xử lý đồng thời các tổn thương xương chính.

Trong ca mổ, các bác sĩ tiến hành kết hợp xương ổ cối bằng hệ thống nẹp vít chuyên dụng, đồng thời đóng đinh nội tủy có chốt để cố định xương chày.

Theo BSCK2 Trần Thanh Định, ổ cối là cấu trúc giải phẫu đặc biệt quan trọng trong khung chậu. Đây là phần lõm của xương chậu, nơi tiếp nhận chỏm xương đùi để tạo thành khớp háng – khớp chịu lực lớn nhất của cơ thể khi con người đứng, đi lại hay mang vác.

Ông giải thích rằng phẫu thuật ổ cối được xem là một trong những kỹ thuật khó nhất của chấn thương chỉnh hình. “Chỉ cần sai lệch rất nhỏ trong quá trình nắn chỉnh cũng có thể khiến bề mặt khớp không còn khớp hoàn toàn. Điều này sẽ làm tăng ma sát khi vận động và dẫn đến thoái hóa khớp háng sớm”, bác sĩ Định phân tích.

Theo ông, nếu ổ cối không được phục hồi chính xác về mặt giải phẫu và cố định đủ vững, bệnh nhân có thể phải đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng như đau khớp háng mạn tính, hạn chế vận động, hoại tử chỏm xương đùi, thậm chí phải thay khớp háng nhân tạo khi còn rất trẻ.

Chính vì vậy, phẫu thuật loại này đòi hỏi bác sĩ phải có kinh nghiệm chuyên sâu, đồng thời cần sự phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên, ê-kíp gây mê hồi sức và các chuyên khoa hỗ trợ.

Cuộc đại phẫu diễn ra trong bối cảnh đầy áp lực. Bệnh nhân vừa trải qua chấn thương nặng, lại có tổn thương phổi, nên nguy cơ biến chứng trong lúc gây mê và phẫu thuật luôn hiện hữu.

Trong suốt quá trình mổ, ê-kíp gây mê phải liên tục theo dõi sát tình trạng hô hấp và huyết động của bệnh nhân. Các phương pháp gây mê hiện đại được áp dụng kết hợp với kỹ thuật gây tê vùng dưới hướng dẫn của siêu âm nhằm giảm đau hiệu quả sau mổ và hạn chế tối đa tác động lên hệ hô hấp.

Sau nhiều giờ căng thẳng, ca phẫu thuật cuối cùng đã hoàn tất với kết quả khả quan. Các mảnh xương ổ cối được nắn chỉnh về đúng vị trí giải phẫu và cố định vững chắc bằng hệ thống nẹp vít, trong khi xương chày được ổn định bằng đinh nội tủy.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm và bắt đầu bước vào quá trình phục hồi.

Đối với các ca đa chấn thương như vậy, cuộc mổ chỉ là bước khởi đầu. Để có thể trở lại cuộc sống bình thường, bệnh nhân phải trải qua quá trình phục hồi chức năng kéo dài.

Theo BSCK2 Trần Thanh Định, việc tập vận động sớm có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tránh cứng khớp và giúp khớp háng phục hồi dần chức năng. “Quá trình phục hồi có thể kéo dài nhiều tháng. Nếu tuân thủ tốt chương trình vật lý trị liệu và tái khám định kỳ, khả năng người bệnh có thể đi lại và lao động trở lại là hoàn toàn khả thi”, ông cho biết.

Thành công của ca đại phẫu không chỉ mang lại cơ hội hồi sinh cho một bệnh nhân trẻ tuổi mà còn phản ánh sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của chuyên ngành chấn thương chỉnh hình tại các bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM.

Việc làm chủ các kỹ thuật phẫu thuật phức tạp như kết hợp xương ổ cối giúp các cơ sở y tế có thể xử trí ngay tại chỗ nhiều ca đa chấn thương nặng, rút ngắn “giờ vàng” trong cấp cứu và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Trong bối cảnh tai nạn giao thông vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây đa chấn thương tại Việt Nam, những bước tiến như vậy không chỉ giúp cứu sống nhiều bệnh nhân hơn mà còn mang lại hy vọng phục hồi chức năng cho những người tưởng chừng đã mất đi khả năng vận động.

Đối với anh K., hành trình hồi phục vẫn còn ở phía trước. Nhưng việc vượt qua ca đại phẫu nguy hiểm đã mở ra cơ hội để anh có thể một lần nữa đứng dậy, bước đi và quay trở lại cuộc sống bình thường. Và phía sau hành trình ấy là sự nỗ lực thầm lặng của những người thầy thuốc – những người luôn chiến đấu với thời gian để giành lại sự sống cho bệnh nhân.

Hồ Quang