Giải báo chí toàn quốc về văn hóa 2026: Thêm Giải Đặc biệt, quy định rõ việc dùng AI

Quang cảnh Lễ phát động Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ Tư - 2026.

Giải nhằm ghi nhận, tôn vinh những đóng góp xuất sắc của tập thể, cá nhân những người làm báo đối với sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam; đồng thời thông tin, giới thiệu những kết quả, thành tựu nổi bật trong các lĩnh vực văn hóa, thông tin, gia đình, thể thao và du lịch.

Thông qua Giải, Ban Tổ chức mong muốn tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm và sự đồng hành của báo chí trong tuyên truyền, phát hiện, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, mô hình mới, cách làm hay và các điển hình tiên tiến.

Văn hóa hiện diện trong mọi sản phẩm báo chí

Phát biểu tại lễ phát động, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, đồng Trưởng Ban Tổ chức Giải nhấn mạnh yêu cầu phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội. Theo ông, văn hóa hiện diện trong mọi sản phẩm báo chí, vì vậy phạm vi phản ánh về văn hóa rất rộng và đặt ra yêu cầu cao đối với cách phát hiện, lựa chọn đề tài của người làm báo.

Từ thực tế các mùa giải trước, ông Nguyễn Đức Lợi cho biết trong quá trình chấm giải đã xuất hiện những tác phẩm đi vào các “góc khuất”, phát hiện những vấn đề từ thực tiễn, qua đó cho thấy báo chí không chỉ phản ánh mà còn có thể góp phần tác động tới chính sách và đời sống xã hội.

Ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, đồng Trưởng Ban Tổ chức Giải, phát biểu tại Lễ phát động.

Ông cho rằng việc mùa giải năm nay giảm số lượng giải nhưng nâng giá trị giải thưởng cũng đồng nghĩa yêu cầu về chất lượng tác phẩm cao hơn. Tác phẩm cần có sự đầu tư, sáng tạo, có giá trị phát hiện và tạo được tác động xã hội.

Đồng Trưởng Ban Tổ chức cũng đề nghị các cơ quan báo chí, nhà báo quan tâm nhiều hơn đến những nội dung về gia đình và thể thao, bên cạnh các lĩnh vực văn hóa, thông tin và du lịch vốn đã có nhiều tác phẩm tham dự qua các mùa giải.

Về công tác xét chọn, ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh nguyên tắc khách quan, minh bạch: “Chấm tác phẩm, không chấm tác giả hay cơ quan báo chí”. Với những tác phẩm đến từ vùng sâu, vùng xa, Hội đồng có thể xem xét những điều kiện, đặc thù trong quá trình tác nghiệp, song nguyên tắc xuyên suốt vẫn là đánh giá chất lượng tác phẩm một cách công bằng.

Ông Nguyễn Đức Lợi mong muốn Giải tiếp tục nhận được sự tham gia rộng rãi của các cơ quan báo chí, trong đó có các cơ quan báo chí chuyên ngành, qua đó có thêm nhiều tác phẩm chất lượng về văn hóa, thông tin, gia đình, thể thao và du lịch.

Theo Thể lệ, tác phẩm dự thi phải phản ánh người thật, việc thật, có tính phát hiện, bảo đảm chính xác, kịp thời. Một trong những nhóm nội dung trọng tâm là việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Thể lệ cũng dành nội dung cho việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, thể thao và du lịch; Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035.

Đáng chú ý, các tác phẩm có thể đi sâu vào phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; khai thác và thực thi bản quyền trên không gian mạng; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát triển công nghiệp văn hóa số và chuyển đổi số ngành văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch.

Nội dung về bảo vệ, quản lý và phát huy giá trị di sản cũng được đặt trong mối quan hệ với vai trò của di sản văn hóa như một nguồn lực phát triển kinh tế, xã hội. Với du lịch, Thể lệ đề cập những dấu ấn nổi bật của du lịch Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Bên cạnh những mô hình mới, cách làm hay và điển hình tiên tiến, Ban Tổ chức khuyến khích tác phẩm chỉ ra khó khăn, vướng mắc, bất cập về cơ chế, chính sách; đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực văn hóa, thông tin, gia đình, thể thao và du lịch.

Giải Đặc biệt 100 triệu đồng, quy định rõ việc sử dụng AI

Thông tin tại lễ phát động, ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn Hóa, Phó Trưởng Ban Tổ chức Giải cho biết một trong những điểm mới đáng chú ý của mùa Giải lần thứ Tư là cơ cấu giải thưởng được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh.

Ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn Hóa, Phó Trưởng Ban Tổ chức Giải, phát biểu tại Lễ phát động.

Theo đó, Ban Tổ chức bổ sung Giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.

Đối với mỗi loại hình báo chí, cơ cấu gồm 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 5 giải Khuyến khích. Giải Nhất trị giá 50 triệu đồng và một chuyến du lịch; giải Nhì 25 triệu đồng; giải Ba 15 triệu đồng; giải Khuyến khích 10 triệu đồng. Bên cạnh đó, Ban Tổ chức trao 3 giải tập thể đồng hạng cho 3 cơ quan báo chí có nhiều tác phẩm tham dự và đạt kết quả cao.

Giải còn có Giải “Cảm hứng Việt” - giải thưởng truyền thông đặc sắc về văn hóa, dành cho các cơ quan báo chí, kênh truyền thông mạng xã hội, cá nhân có nhiều sản phẩm nghệ thuật và truyền thông tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, góp phần quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam, truyền cảm hứng sống tích cực, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tinh thần đoàn kết, nhân ái, sáng tạo của con người Việt Nam trong năm 2026.

Thể lệ năm nay cũng quy định rõ việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong tác phẩm dự thi. Ông Phan Thanh Nam, Phó Tổng Biên tập Báo Văn hóa, thành viên Ban Tổ chức cho biết, Ban Tổ chức không xét duyệt những bài do AI tạo hoàn toàn; nội dung sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc có thông báo phù hợp.

Đối với ảnh báo chí, không chấp nhận ảnh do AI tạo ra, ảnh bị can thiệp qua AI hoặc ảnh đã qua xử lý kỹ thuật làm thay đổi nội dung và bản chất sự việc. Tác phẩm tham dự phải bảo đảm không có tranh chấp và không vi phạm bản quyền.

Tác phẩm dự Giải thuộc 5 loại hình gồm báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và ảnh báo chí. Tác phẩm phải được đăng, phát trong thời gian từ 1/8/2025 đến hết 31/8/2026, mỗi tác phẩm không quá 5 kỳ.

Hồ sơ tham dự được nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện về cơ quan thường trực Giải đến hết ngày 5/9/2026, theo dấu bưu điện. Địa chỉ nhận tác phẩm: Báo Văn Hóa, số 141 Nguyễn Thái Học, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội.

Lễ tổng kết và trao Giải dự kiến được tổ chức tại Hà Nội vào dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.

Nhật Minh