Giải bán marathon robot hình người mang thông điệp gì từ Trung Quốc?

Trở lại năm ngoái, hình ảnh những cỗ máy kim loại đi lại chập chững, vấp ngã liên tục trên đường nhựa và cần đến sự dìu đỡ khẩn cấp của con người vẫn còn in đậm trong tâm trí giới quan sát. Tuy nhiên, tại giải đấu lần thứ hai vừa diễn ra ở Bắc Kinh, sự lóng ngóng ấy đã hoàn toàn biến mất. Thay vào đó là một màn phô diễn sức mạnh kỹ thuật vượt ngoài mọi sức tưởng tượng: robot không chỉ giữ thăng bằng hoàn hảo mà còn tự hành băng qua vạch đích, xô đổ cả kỷ lục thế giới của con người trên cùng cự ly.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận sự kiện này như một cuộc đua giải trí hay một chiêu trò truyền thông phô trương thanh thế thì quả là một sự thiếu sót lớn. Đằng sau cung đường 21 kilomet tại khu E-Town (Bắc Kinh), với những bước chạy mạnh mẽ của các cỗ máy vô tri, là một bản báo cáo thực chứng chi tiết và sống động nhất về tốc độ phát triển vũ bão của công nghệ lõi. Thông qua lăng kính và nhận định của các chuyên gia đầu ngành, cuộc đua này chính là tấm gương phản chiếu tham vọng và năng lực thực sự của Trung Quốc trong việc định hình lại tương lai của ngành tự động hóa toàn cầu.

Bứt phá công nghệ lõi và sức mạnh giao thoa liên ngành trong robot hình người

Điểm sáng chói lọi nhất của giải đấu năm nay chính là sự bứt phá vượt ngưỡng giới hạn về mặt thông số kỹ thuật. Kỷ lục bán marathon của con người hiện đang dừng ở mốc 57 phút 20 giây do vận động viên Jacob Kiplimo lập nên. Mẫu robot mang tên "Lightning" (Tia chớp) do tập đoàn công nghệ HONOR phát triển đã xuất sắc hoàn thành quãng đường với thành tích 50 phút 26 giây trong hạng mục điều hướng tự chủ hoàn toàn. Kết quả này không chỉ đánh bại kỷ lục của con người mà còn là một bước tiến khổng lồ so với thành tích 2 giờ 40 phút của nhà vô địch cơ khí năm ngoái.

Robot hình người đã chạy nhanh hơn con người. (Ảnh minh họa).

Lý giải về bước nhảy vọt này, ông Wang Peng, Phó nghiên cứu viên tại Viện Khoa học Xã hội Bắc Kinh, đánh giá thời gian hoàn thành cuộc đua được rút ngắn đáng kể đã làm nổi bật những đột phá mang tính hệ thống trong công nghệ robot hình người của Trung Quốc, từ hệ thống năng lượng, điều khiển, cho đến khả năng nhận thức và ra quyết định. "Công nghệ đã vượt qua giai đoạn chỉ vừa đủ để hoạt động, và đang tiến nhanh đến tính ứng dụng thực tiễn," ông Wang nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, ông Zhao Guoming, Nghiên cứu viên từ Khoa Tự động hóa thuộc Đại học Thanh Hoa, cho biết việc chuyển giao công nghệ điều hướng sang robot đòi hỏi sự tinh chỉnh cực kỳ phức tạp. "Cuộc đua này đã xác minh tính khả thi, vì hầu hết các đội tự hành đều hoàn thành lộ trình, cho thấy công nghệ hiện tại hoàn toàn có thể hỗ trợ điều hướng ngoài trời một cách đáng tin cậy", ông Zhao phân tích. Vị chuyên gia cũng đặc biệt ấn tượng với việc các robot tự hành duy trì hiệu suất mạnh mẽ, ôm cua ở tốc độ cao với độ giảm tốc tối thiểu và duy trì tư thế ổn định bất chấp nhiều khúc cua gắt.

Sự bứt tốc này còn là kết quả của giao thoa công nghệ liên ngành. Kỹ sư Du Xiaodi từ đội vô địch "Qitian Dasheng" tiết lộ, thiết kế của robot được lấy cảm hứng từ các vận động viên ưu tú của con người với chiều dài chân xấp xỉ 1 mét. Đáng chú ý, để giải quyết bài toán tản nhiệt, đội ngũ đã sáng tạo bằng cách đưa hệ thống tản nhiệt bằng chất lỏng – công nghệ vốn dùng cho thiết bị điện tử tiêu dùng như smartphone – vào các khớp nối. "Hệ thống này có thể cung cấp khả năng làm mát liên tục cho toàn bộ chặng đua", kỹ sư Du chia sẻ. Sự linh hoạt này cho thấy ngành công nghiệp robot Trung Quốc đang đứng trên vai những người khổng lồ, vay mượn tinh hoa từ các ngành công nghiệp khác để rút ngắn chu kỳ phát triển.

Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và làm chủ phần cứng

Nếu phần mềm và AI là bộ não, thì chuỗi cung ứng phần cứng chính là xương sống quyết định sự sống còn của ngành công nghiệp. Sự bùng nổ về số lượng đội thi đấu (tăng gấp 5 lần so với năm ngoái) tiết lộ một sự thật quan trọng: chi phí sản xuất robot tại Trung Quốc đang giảm với tốc độ thẳng đứng, nhờ vào sức mạnh của chuỗi cung ứng.

Ông Liu Dingding, một nhà quan sát công nghiệp kỳ cựu có mặt tại sự kiện, nhận định rằng chiến thắng của HONOR không chỉ phản ánh năng lực của riêng tập đoàn này, mà còn là "sức mạnh của hàng trăm nhà cung cấp, qua đó nhấn mạnh khả năng cạnh tranh của hệ sinh thái sản xuất Trung Quốc". Minh chứng rõ nhất cho nhận định này đến từ chia sẻ của Zhang Zihao, đại diện công ty khởi nghiệp HighTorque Robotics.

Robot hình người năm nay về nhất với thời gian bằng 1/3 năm ngoái.

Zhang Zihao cho biết quá trình sản xuất đang làm nổi bật sự tiến bộ rõ rệt của nền sản xuất trong nước, đặc biệt là trong năm qua. "Hai năm trước, các mô-đun khớp nối của robot hình người có giá đắt đến mức không thể với tới, nhưng sự lặp lại nhanh chóng trong năm qua đã đẩy chi phí xuống đáng kể. Giờ đây, các cá nhân cũng có thể tự chế tạo robot hình người, thúc đẩy một làn sóng các dự án mã nguồn mở", Zhang khẳng định.

Sức mạnh và độ tin cậy của phần cứng Trung Quốc còn được kiểm chứng thông qua sự lựa chọn của các đội thi quốc tế. Thành viên Julio Rogelio Guadarrama Olvera của đội tuyển Đức (sử dụng mẫu robot Tiangong Ultra của Trung Quốc) hết lời ca ngợi nền tảng phần cứng này: "Robot đã hoạt động rất tốt và chứng minh được độ bền bỉ, không hề bị quá nhiệt ngay cả trong điều kiện thời tiết nóng ẩm". Việc phần cứng do Trung Quốc sản xuất trở thành lựa chọn ưu tiên cho thấy họ đã thiết lập một tiêu chuẩn mới về độ tin cậy trên bình diện toàn cầu.

Khép lại đường đua, mở ra kỷ nguyên thương mại hóa

Đối với các nhà sản xuất, đường chạy 21 kilomet không phải là một sàn diễn để tranh giành thứ hạng, mà là một "phòng thí nghiệm ngoài trời" khắc nghiệt. Các kỹ sư tham gia sự kiện đều mang chung một mục đích: mang công nghệ ra khỏi môi trường mô phỏng hoàn hảo để đối mặt với những biến số của thế giới thực.

Một kỹ sư từ Booster Robotics thẳng thắn chia sẻ: "Chúng tôi không đến đây vì thứ hạng, mà để xác minh rằng robot của chúng tôi có thể hoạt động đáng tin cậy trong mọi môi trường. Các hệ thống then chốt như động cơ khớp, thuật toán dáng đi và quản lý pin bắt buộc phải được thử nghiệm trên đường đua thực tế chứ không phải trong phòng thí nghiệm".

Trung Quốc dùng luôn robot hình người làm nhân viên bảo an

Sự kiện còn làm nổi bật vai trò quyết định của các cụm công nghiệp (industrial clusters). Chuyên gia Olvera từ đội Đức bày tỏ sự ấn tượng sâu sắc với quy mô của ngành công nghiệp robot tại khu E-Town: "Bạn có thể thấy rất nhiều người đang cống hiến cho việc phát triển robot hình người. Loại cụm công nghiệp này thực sự quan trọng và đã thúc đẩy sự phát triển cực kỳ nhanh chóng". Khi một công ty cần một linh kiện tùy chỉnh, hệ sinh thái cộng sinh này giúp họ có nó trong vài ngày thay vì vài tháng, tạo ra bệ phóng đẩy nhanh quá trình hoàn thiện sản phẩm.

Giải bán marathon robot hình người tại Bắc Kinh đã khép lại, nhưng những dư âm của nó đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới. Như chuyên gia Zhao Guoming đúc kết: "Chế tạo robot không phải là một công nghệ đơn lẻ... Những cải thiện trong hệ sinh thái công nghiệp của quốc gia đã làm nên kết quả ngày hôm nay".

Sự phát triển của robot hình người tại Trung Quốc đã chính thức bước qua giai đoạn thử nghiệm sơ khai để tiến vào chu kỳ thương mại hóa. Với sự hậu thuẫn từ chuỗi cung ứng trưởng thành và khả năng ứng dụng công nghệ liên ngành, những cỗ máy này đã sẵn sàng bước ra khỏi đường đua để tiến thẳng vào các dây chuyền sản xuất và đời sống thực tiễn.

Bùi Tú