Giải bài toán già hóa dân số ở nông thôn

Người cao tuổi là nguồn lực quý

Trong bối cảnh lực lượng lao động trẻ ngày càng dịch chuyển khỏi nông thôn, việc phát huy vai trò của người cao tuổi là giải pháp tận dụng nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm. Với vốn sống, uy tín và sự am hiểu địa phương, nhiều người cao tuổi đang tiếp tục đóng góp vào công tác xã hội, phát triển kinh tế và giữ gìn sự gắn kết trong cộng đồng.

Thay vì xem người cao tuổi chỉ là đối tượng cần được chăm sóc, nhiều địa phương chủ động tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục cống hiến. Tại xã Vĩnh Phong, Hội Người cao tuổi xã phát huy vai trò của người cao tuổi trong các phong trào, hoạt động của địa phương. Hiện, xã có 2 người cao tuổi tham gia cấp ủy, ban lãnh đạo; 3 người tham gia các đoàn thể; 137 người làm tổ trưởng, tổ phó tổ nhân dân tự quản và 25 người tham gia tổ hòa giải ở cơ sở. Đây là lực lượng nòng cốt góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, hòa giải các mâu thuẫn ở cơ sở và vận động người dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Bà Trần Thị Bế, ngụ xã Vĩnh Phong chuẩn bị thuốc nam phát miễn phí cho người dân. Ảnh: TƯỜNG VI

Không chỉ tích cực trong công tác xã hội, nhiều người cao tuổi còn tiếp tục phát triển kinh tế, tạo việc làm và truyền kinh nghiệm sản xuất cho thế hệ trẻ. Giai đoạn 2018 - 2023, xã Vĩnh Phong có 16 người cao tuổi là chủ doanh nghiệp và 62 người được công nhận là điển hình làm kinh tế giỏi. Những mô hình kinh tế của người cao tuổi không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Gần 80 tuổi, mỗi ngày ông Phạm Đình Trưởng, ngụ xã Vĩnh Phong vẫn có mặt tại cửa hàng kinh doanh phân bón, vật tư nông nghiệp và cơ sở nuôi trồng thủy sản của gia đình. Với ông, lao động là cách duy trì sức khỏe và là niềm vui khi vẫn có thể tạo ra giá trị cho gia đình và xã hội. Ông và vợ còn tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, hỗ trợ hoàn cảnh khó khăn tại địa phương. Ông Trưởng chia sẻ: “Người cao tuổi có lợi thế về kinh nghiệm và sự từng trải. Nếu còn sức khỏe, chúng tôi vẫn lao động, tham gia công tác xã hội, chia sẻ kinh nghiệm cho thế hệ trẻ và đóng góp cho sự phát triển của địa phương. Đó là cách để người cao tuổi sống vui, sống có ích và tiếp tục khẳng định giá trị của mình”.

Khi được tạo điều kiện phát huy năng lực, người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Kinh nghiệm sản xuất, uy tín trong cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của họ đang góp phần bù đắp phần nào sự thiếu hụt lao động ở nông thôn, đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực về lối sống, trách nhiệm và sự gắn kết giữa các thế hệ.

Giữ thanh niên ở lại quê hương

Việc phát huy vai trò người cao tuổi chỉ là một phần trong lời giải trước thực trạng già hóa dân số ở nông thôn. Về lâu dài, bài toán căn cơ vẫn là việc tạo ra cơ hội để người trẻ lựa chọn ở lại quê hương, lập nghiệp và đóng góp cho địa phương.

Theo Tỉnh đoàn, những năm qua, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo được triển khai liên tục nhằm khuyến khích thanh niên phát triển kinh tế tại địa phương. Từ năm 2017 đến nay, cuộc thi ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp thu hút gần 700 ý tưởng, dự án, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp thế mạnh của địa phương.

Hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp cho thanh niên từng bước được hoàn thiện. Các hoạt động như ngày hội khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, chương trình “Ươm mầm sáng tạo khởi nghiệp”, tư vấn hướng nghiệp, kết nối doanh nghiệp với thanh niên khởi nghiệp được tổ chức thường xuyên tạo không gian để người trẻ tiếp cận thị trường và hoàn thiện mô hình kinh doanh.

Tỉnh đoàn còn phối hợp Hội Doanh nhân trẻ tỉnh đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ tìm kiếm đối tác, mở rộng đầu ra cho sản phẩm của thanh niên khởi nghiệp, qua đó nhiều mô hình từng bước được thương mại hóa, tạo sinh kế bền vững.

Đáng chú ý, Quỹ Hỗ trợ Thanh niên khởi nghiệp tỉnh thành lập từ năm 2018 đã giải ngân hơn 7,2 tỷ đồng cho 99 dự án tính đến giữa năm 2025. Nguồn vốn này được xem là “bệ đỡ” quan trọng, giúp nhiều thanh niên mạnh dạn đầu tư, biến ý tưởng thành hiện thực và ổn định cuộc sống ngay trên quê hương.

Theo bà Trương Thanh Thúy - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi và Khởi nghiệp thanh niên tỉnh, khi được tiếp cận đồng thời các nguồn lực về vốn, kiến thức và kỹ năng, thanh niên tự tin để khởi nghiệp tại địa phương. “Đây không chỉ là câu chuyện lập thân, lập nghiệp của mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo động lực phát triển bền vững cho địa phương”, bà Thúy nhấn mạnh.

Trong bức tranh già hóa dân số ở nông thôn, nếu người cao tuổi là lực lượng tiếp tục gìn giữ và đóng góp kinh nghiệm cho cộng đồng thì thanh niên chính là nguồn lực quyết định cho tương lai. Khi 2 nhóm đối tượng này cùng được phát huy đúng cách, nông thôn sẽ có thêm sức bật để thích ứng với già hóa dân số và duy trì đà phát triển bền vững.

TƯỜNG VI