Giá xăng dầu biến động, nhiều lĩnh vực vận tải chịu áp lực chi phí

Nhiều lĩnh vực vận tải chịu áp lực chi phí từ giá xăng dầu biến động

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, căng thẳng quân sự tại khu vực Trung Đông trong thời gian gần đây đã khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trên thị trường quốc tế biến động mạnh. Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải mà còn làm gia tăng chi phí sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.

Trong ngành hàng không, nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng. Khi một số không phận tại Trung Đông như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE và Israel bị hạn chế hoặc đóng cửa, các hãng hàng không buộc phải thay đổi đường bay. Việc bay vòng hoặc sử dụng các hành lang bay thay thế khiến chi phí khai thác tăng lên do phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, phí điều hành bay và phụ phí bảo hiểm rủi ro.

Hiện giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 tại Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng. Nhiều dự báo cho thấy giá có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, thậm chí tiến gần mốc 170 USD/thùng trong tháng 3 nếu căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt và nguồn cung vẫn hạn chế.

Theo Bộ Xây dựng, trong ngành hàng không, nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 tăng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm khoảng 50 - 60%. Trong trường hợp giá nhiên liệu vượt ngưỡng 200 USD/thùng, chi phí vận hành của các hãng có thể tăng hơn 70%.

Không chỉ hàng không, lĩnh vực hàng hải và vận tải đường thủy cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí vận hành tàu. Nếu giá nhiên liệu tăng khoảng 20%, giá cước vận tải biển có thể tăng khoảng 15%, trong khi vận tải đường thủy nội địa tăng khoảng 18%.

Đối với vận tải biển quốc tế, nhiều tuyến tàu đi qua khu vực Trung Đông phải thay đổi lộ trình để tránh khu vực có xung đột. Việc đi vòng khiến hành trình kéo dài thêm từ 14–20 ngày, đồng thời phát sinh phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2.000 - 4.000 USD mỗi container.

Bộ Xây dựng cũng ghi nhận giá dịch vụ vận tải quốc tế trên một số tuyến đã tăng mạnh. Chẳng hạn, tuyến vận tải từ TP.HCM đi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Mỹ và châu Âu có thời điểm tăng gấp 2–3 lần so với trước.

Ở lĩnh vực vận tải đường bộ, nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Khi giá xăng dầu tăng, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá cước để bù đắp chi phí, kéo theo chi phí logistics và giá hàng hóa tăng.

Một số địa phương ghi nhận mức tăng giá cước khá cao như Ninh Bình tăng tới 50%, Quảng Ninh và Vĩnh Long khoảng 33,3%, Tuyên Quang khoảng 33%, Lào Cai 33%, Thừa Thiên Huế 31% và Cà Mau khoảng 30%.

Đặc biệt, tại các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên hay Lào Cai, chi phí vận tải tăng mạnh do địa hình phức tạp khiến mức tiêu hao nhiên liệu cao. Một số tuyến vận tải tại đây đã tăng giá cước đến 50%.

Theo Bộ Xây dựng, ở lĩnh vực vận tải đường bộ, nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Khi giá xăng dầu tăng, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá cước để bù đắp chi phí, kéo theo chi phí logistics và giá hàng hóa tăng.

Nhóm địa phương có mức tăng giá cước từ 10 - 30% gồm TP.HCM, Hải Phòng, Cần Thơ, Cao Bằng, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Sơn La, Thái Nguyên và Đồng Nai.

Riêng tại Hải Phòng và Quảng Ninh, giá cước vận chuyển hàng hóa và container tăng trung bình từ 10–24%, gây thêm áp lực cho chuỗi logistics cảng biển.

Đối với vận tải đường sắt, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải. Từ ngày 8/3, giá cước vận tải đường sắt đã được điều chỉnh tăng 15% đối với hàng hóa và 10% đối với hành khách.

Riêng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết chi phí nhiên liệu chỉ chiếm khoảng 3 - 5% tổng chi phí xây dựng tùy từng loại công trình. Do đó, mức tăng giá xăng dầu hiện nay vẫn chưa vượt quá khoản dự phòng chi phí trong các dự toán đầu tư xây dựng.

Đề xuất xem xét các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Để giảm áp lực chi phí và bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ tiếp tục triển khai các giải pháp ứng phó theo Nghị quyết 36/NQ-CP về tác động của xung đột Trung Đông.

Một trong những giải pháp trọng tâm là đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.

Bộ cũng đề xuất tăng cường hợp tác với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và các hợp đồng trong tương lai.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng kiến nghị xem xét các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong một thời gian phù hợp, đồng thời nghiên cứu giảm một số loại phí trong lĩnh vực vận tải như phí cất hạ cánh trong hàng không hoặc lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa.

Theo Bộ Xây dựng, cơ quan này sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến chi phí vận tải, kịp thời báo cáo Chính phủ để có giải pháp điều hành phù hợp, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống người dân.