Giá trị xanh từ rừng

Để chuẩn bị tham gia thị trường tín chỉ carbon, tỉnh Điện Biên chỉ đạo các lực lượng chức năng, địa phương tăng cường công tác trồng rừng, bảo vệ rừng, nâng cao tỷ lệ che phủ rừng.

Toàn tỉnh Điện Biên có hơn 443.430ha rừng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,5%. Trong bối cảnh tín chỉ carbon được coi là nguồn tài nguyên mới của nền kinh tế xanh toàn cầu, diện tích rừng lớn không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế thông qua khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon.

Tín chỉ carbon rừng là một loại chứng nhận có thể giao dịch thương mại, thể hiện quyền phát thải một tấn khí carbon dioxide hoặc một tấn CO2 tương đương. Mỗi tín chỉ phản ánh lượng khí nhà kính được hấp thụ hoặc giảm phát thải thông qua các hoạt động lâm nghiệp như trồng rừng, tái trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh, phục hồi thảm thực vật hay tăng cường quản lý rừng.

Theo thống kê, trữ lượng carbon rừng của Việt Nam, trong đó có Điện Biên, dao động từ khoảng 1 đến 19 tấn mỗi héc ta, cá biệt có những khu vực đạt trên 100 tấn mỗi héc ta. Ước tính trong giai đoạn 2021 - 2030, Việt Nam có khoảng 40 - 70 triệu tín chỉ carbon rừng có thể bán và thu về hàng chục ngàn tỷ đồng. Quan trọng hơn, môi trường sinh thái sẽ ngày càng tốt hơn nhờ vào việc giữ rừng, phát triển rừng để Việt Nam đạt được mục tiêu đưa mức phát thải ròng về “0” vào năm 2050 như đã cam kết tại COP26.

Khi tham gia giao dịch tín chỉ carbon, với mức giá hiện nay khoảng 5 USD cho mỗi tín chỉ, nguồn thu mang lại có thể đáng kể, góp phần tăng thu nhập cho người trồng rừng, hỗ trợ công tác xóa đói giảm nghèo, đồng thời tạo thêm nguồn lực tài chính cho ngân sách địa phương. Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, việc tham gia thị trường tín chỉ carbon còn có ý nghĩa lớn về môi trường và xã hội.

Nhận thức rõ tiềm năng đó, tỉnh đã triển khai nhiều hành động cụ thể nhằm tạo nền tảng để tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng như: Đề án phát triển kinh tế lâm nghiệp giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, dự án Bảo vệ và phát triển bền vững giai đoạn 2021 - 2030; Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh; Kế hoạch thực hiện Đề án trồng 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025 của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn tỉnh...

Từ nguồn vốn của các chương trình, dự án trong giai đoạn 2021 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã thực hiện khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên hơn 66.968ha, trồng rừng tập trung gần 2.597ha, chăm sóc rừng trồng hơn 3.917ha, trồng cây phân tán 1.449 nghìn cây, phát triển lâm sản ngoài gỗ hơn 168ha. Đây là nỗ lực rất lớn của tỉnh trong việc bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời cũng là nền tảng quan trọng để hình thành các dự án tín chỉ carbon trong thời gian tới.

Trên nền tảng đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Mavin đã làm việc với chính quyền xã Chiềng Sinh về dự án tổ hợp chăn nuôi, chế biến công nghệ cao gắn với trồng rừng, quy mô khoảng 200 - 250ha. Theo ông David John Whitehead, Chủ tịch Tập đoàn Mavin, điểm nhấn của dự án là việc dành khoảng 160ha để trồng rừng đệm sinh học, tạo vùng cách ly tự nhiên, bảo vệ môi trường và cảnh quan khu vực. Diện tích rừng đệm này dự kiến tạo ra 20.000 - 21.000 tín chỉ carbon, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn tại Điện Biên.

Phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng không chỉ phù hợp với xu thế chung của thế giới mà còn bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đồng thời góp phần thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam tại COP26. Nhận thức rõ điều đó, giai đoạn 2025 - 2027, trọng tâm của tỉnh là chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng nền tảng quản trị thị trường carbon. Cùng với đó là việc xây dựng bản đồ hấp thụ CO2 chi tiết đến cấp xã, làm cơ sở kỹ thuật cho việc phát triển các dự án REDD+ và các dự án bù đắp carbon theo tiêu chuẩn quốc tế.

Bước sang giai đoạn 2027 - 2030, khi nền tảng dữ liệu và năng lực quản lý đã được củng cố, Điện Biên có thể triển khai việc bán tín chỉ carbon thụ động, thông qua tham gia dự án REDD+ quốc gia hoặc ký kết các thỏa thuận với doanh nghiệp trong nước có nhu cầu bù đắp phát thải. Việc xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, đảm bảo phần lớn nguồn thu quay trở lại cộng đồng địa phương, sẽ là yếu tố then chốt để người dân thực sự gắn bó với rừng, coi bảo vệ rừng là một sinh kế bền vững.

Hội thảo về tín chỉ carbon tại Điện Biên, Công ty tư vấn đầu tư SDP nhấn mạnh, tín chỉ carbon rừng Điện Biên đang có tiềm năng rất lớn. Với gần 695.000ha đất quy hoạch cho lâm nghiệp, chiếm hơn 72% diện tích tự nhiên, Điện Biên cần đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp chế biến gỗ, khuyến khích người dân trồng rừng gỗ lớn để nâng cao giá trị kinh tế rừng. Bên cạnh đó, diện tích trồng mắc ca, cà phê ngày càng mở rộng (dự kiến đến đến năm 2030, toàn tỉnh có 40.000ha trồng mắc ca, lớn nhất cả nước; trên 20.000ha cây cà phê, đứng thứ hai cả nước), là một lợi thế trong việc hấp thụ CO2, tạo thêm nguồn tín chỉ carbon.

Rừng đang mang lại cho Điện Biên không chỉ giá trị sinh thái mà còn mở ra một hướng phát triển kinh tế mới, phù hợp với xu thế toàn cầu. Nếu được khai thác đúng hướng, thị trường tín chỉ carbon sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng giúp Điện Biên vừa bảo vệ được tài nguyên rừng, vừa nâng cao đời sống người dân, đồng thời đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển xanh, bền vững của tỉnh trong những thập niên tới.

Văn Tâm