Gia tăng sạt lở ở Tây Ninh: Cảnh báo nguy cơ mất an toàn hạ tầng vùng ven sông, kênh rạch

Các vụ sạt lở liên tiếp xuất hiện tại nhiều địa phương không chỉ gây thiệt hại về hạ tầng mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xác định rõ nguyên nhân và có giải pháp ứng phó hiệu quả.

Nhiều tuyến giao thông bị đe dọa

Tuyến đường Thiên Hộ Dương, phường Kiến Tường, tỉnh Tây Ninh, bị sạt gần hết phần đi lại.

Gần đây nhất, tối 10/6, trên địa bàn xã Tuyên Thạnh xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng tại tuyến đường bờ Nam kênh Cả Gừa, đoạn qua ấp Bàu Vuông. Khu vực sạt lở dài khoảng 40 m, độ sâu sụt lún từ 0,5 - 1 m; phần đất sạt lở ăn sâu từ mép kênh vào thân đường từ 3 - 4 m, làm hư hỏng hoàn toàn mặt đường. Đây là tuyến giao thông quan trọng nối hai ấp Thận Cần và Bàu Vuông, dài khoảng 4,8 km, rộng 4 m, phục vụ nhu cầu đi lại của hơn 200 hộ dân. Tuyến đường còn góp phần bảo vệ hơn 600 ha đất sản xuất nông nghiệp và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Trạm Y tế địa phương.

Theo đánh giá ban đầu, nguyên nhân vụ sạt lở xuất phát từ đợt nắng hạn kéo dài làm mực nước trong kênh xuống thấp, gây xói mòn chân và mái bờ kênh. Khi những cơn mưa đầu mùa xuất hiện, đất ven kênh ngấm nước, giảm độ ổn định, dẫn đến hiện tượng sạt trượt và sụt lún mặt đường.

Trước đó, ngày 25/5, tại đường Thiên Hộ Dương, phường Kiến Tường xảy ra vụ sụt lún đất dài khoảng 91 m, độ sâu khoảng 2 m, phạm vi ảnh hưởng ăn sâu vào mặt đường gần 3,75 m. Cuối tháng 5, tuyến đường Kênh Ranh, xã Tuyên Thạnh cũng xảy ra sạt lở làm hư hỏng kết cấu mặt đường, ảnh hưởng đến việc đi lại và sản xuất của người dân địa phương.

Đáng chú ý, ngày 12/4, tuyến đê bao sông Lò Gạch tại xã Vĩnh Hưng xuất hiện các vết nứt và nhanh chóng xảy ra sụt lún nghiêm trọng, làm hư hỏng khoảng 70 m mặt đê, gây gián đoạn cục bộ giao thông và ảnh hưởng đến việc đi lại, sản xuất của người dân.

Nhiều vết nứt tiếp tục gây sạt lở tại tuyến đường Thiên Hộ Dương, phường Kiến Tường, tỉnh Tây Ninh.

Theo ông Võ Thanh Hồng, Trưởng ấp Xóm Mới, đây là tuyến giao thông huyết mạch, đồng thời có vai trò bảo vệ sản xuất nông nghiệp của địa phương. Công trình có tổng mức đầu tư hơn 14,3 tỷ đồng, dài hơn 8 km, vừa hoàn thành cuối tháng 3/2026 và đang trong giai đoạn chuẩn bị nghiệm thu thì xảy ra sự cố.

Qua thống kê của ngành chức năng, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 9 vụ sạt lở tại các xã Cần Đước, Tân Lân, Vĩnh Hưng, Mỹ Thạnh, Tân Thạnh, Tuyên Thạnh và phường Kiến Tường. Sau khi xảy ra các vụ sạt lở, ngành chức năng đã tổ chức khảo sát hiện trường, đánh giá mức độ ảnh hưởng và yêu cầu địa phương triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn như căng dây, cắm biển cảnh báo từ xa, phân luồng giao thông, hạn chế phương tiện tải trọng lớn lưu thông qua khu vực nguy hiểm. Các kiến nghị của địa phương cũng được tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo xử lý.

Theo đánh giá của các chuyên gia, phần lớn các điểm sạt lở trên địa bàn xảy ra tại các tuyến đường ven sông, kênh, rạch - nơi có nền đất yếu và thường xuyên chịu tác động của sự thay đổi mực nước. Nhiều tuyến đường được hình thành từ nhiều năm trước bằng nguồn đất đào từ lòng kênh để đắp nền nên sau thời gian dài khai thác, sử dụng đã bộc lộ những hạn chế về khả năng chịu tải và độ ổn định.

Bà Phạm Thị Ngọc Bích, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Kiến Tường cho biết, sau khi xảy ra sự cố sụt lún tại tuyến đường Thiên Hộ Dương, đoàn công tác của tỉnh đã trực tiếp khảo sát hiện trường và yêu cầu địa phương triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Qua đánh giá ban đầu, nguyên nhân được xác định liên quan đến đặc điểm nền đường được đắp bằng đất đào từ kênh từ nhiều năm trước. Khi mực nước xuống thấp, chân nền đường không còn được giữ ổn định, trong khi nước mưa thấm lâu ngày làm suy yếu kết cấu đất, dẫn đến sạt trượt và sụt lún.

Đáng chú ý, tuyến đường Thiên Hộ Dương vừa được đầu tư hoàn thiện kết cấu mặt đường trong năm 2025 với kinh phí khoảng 6,5 tỷ đồng cho đoạn dài hơn 1,8 km. Việc xảy ra sụt lún ngay sau khi được đầu tư cho thấy những thách thức trong công tác bảo vệ hạ tầng giao thông tại các khu vực có nền đất yếu.

Cần giải pháp căn cơ từ gốc

Điểm sạt lở trên tuyến đường Thiên Hộ Dương, phường Kiến Tường, tỉnh Tây Ninh.

Theo Tiến sĩ Lê Phát Quới, nguyên giảng viên Khoa Môi trường, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), phần lớn diện tích Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có khu vực phía Tây tỉnh Tây Ninh, được hình thành trên nền đất phù sa trẻ. Đây là loại đất chứa nhiều khoáng sét, có đặc tính trương nở khi gặp nước và co ngót khi khô hạn, dẫn đến khả năng chịu lực thấp.

Đặc điểm này khiến nền đất dễ bị biến dạng, sụt lún theo thời gian, nhất là tại những khu vực ven sông, kênh, rạch. Khi các tuyến đường được xây dựng sát mép nước, nguy cơ mất ổn định càng gia tăng nếu không có các giải pháp gia cố phù hợp.

Ông Lê Phát Quới cho biết thêm, một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến sạt lở là hiện tượng xói lở chân bờ. Vào mùa khô, mực nước xuống thấp làm mất khả năng giữ ổn định mái bờ. Khi bước vào mùa mưa, đất ngấm nước, tăng tải trọng và giảm liên kết, từ đó dẫn đến sạt trượt. Ngoài ra, các tuyến kênh thường xuyên chịu tác động của dòng chảy và sóng nước. Nếu mái taluy bờ kênh dốc hoặc không được gia cố hợp lý, hiện tượng xói lở chân bờ sẽ diễn ra nhanh hơn, kéo theo sạt lở mặt đường.

Một nguyên nhân khác ít được chú ý là sự phát triển mạnh của cá lau kiếng tại nhiều sông, kênh trong khu vực. Loài cá ngoại lai này thường đào hang dọc theo bờ kênh để sinh sống và sinh sản, tạo ra các khoảng rỗng bên trong nền đất.

Cũng theo Tiến sĩ Lê Phát Quới, khi nước lên hoặc có sóng từ phương tiện thủy qua lại, các khoảng rỗng do cá lau kiếng tạo ra tiếp tục bị xói mòn, làm suy yếu kết cấu bờ kênh và đẩy nhanh quá trình sạt lở. Đây là một trong những nguyên nhân đã được ghi nhận tại nhiều địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Các chuyên gia cũng cho rằng ngoài các yếu tố tự nhiên, hoạt động của con người cũng có thể làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Trong đó, việc khai thác cát thiếu kiểm soát tại một số khu vực có thể làm thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến sự ổn định của bờ sông.

Để hạn chế tình trạng này, các chuyên gia kiến nghị cần tăng cường quản lý các yếu tố gây mất ổn định bờ sông, bờ kênh; kiểm soát mật độ cá lau kiếng; xây dựng và gia cố hệ thống taluy bảo đảm an toàn; đồng thời rà soát, quy hoạch phù hợp các hoạt động khai thác cát nhằm hạn chế tác động đến dòng chảy tự nhiên.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình sạt lở, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm đã yêu cầu các ngành chức năng và địa phương tăng cường rà soát các khu vực có nguy cơ cao; kịp thời cảnh báo, tổ chức phân luồng giao thông và triển khai các giải pháp xử lý nhằm hạn chế thiệt hại.

Các địa phương được yêu cầu chủ động kiểm tra các tuyến đường ven sông, kênh, rạch; rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở để thông báo cho người dân biết và chủ động các biện pháp bảo đảm an toàn. Đồng thời, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tình trạng hạn hán kéo dài xen kẽ những đợt mưa lớn đầu mùa được dự báo sẽ tiếp tục tác động đến kết cấu nền đất và hệ thống giao thông nông thôn. Bên cạnh các giải pháp khắc phục trước mắt, việc quy hoạch hạ tầng phù hợp với điều kiện địa chất, tăng cường bảo vệ bờ sông, bờ kênh và chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm sẽ là những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn cho người dân và phục vụ phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Thanh Bình (TTXVN)