Gia tăng người trẻ mắc suy thận

Người Việt ăn muối gấp đôi khuyến cáo

Hiện nay, không ít người trẻ suy thận chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn cuối, buộc phải chạy thận hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Gần đây, cộng đồng không ngừng chia sẻ câu chuyện về một cô gái trẻ N.A (ở Hà Nội) bất ngờ phát hiện suy thận giai đoạn muộn sau một thời gian dài lầm tưởng những cơn mệt mỏi chỉ là hệ quả của việc thức khuya. Căn bệnh đã cướp đi sức khỏe, ước mơ của cô gái khi chỉ mới 24 tuổi. Giờ đây, cuộc sống của cô gói gọn trong vòng lặp nghiệt ngã vừa chật vật làm việc kiếm sống, vừa duy trì chạy thận 3 lần/tuần. Hay như nam bệnh nhân T (23 tuổi, Hà Nội) mang trong mình căn bệnh Lupus từ năm 2015, chỉ 3 năm sau, bệnh biến chứng thành viêm thận. Hiện tại, T cũng phải gắn liền với máy chạy thận định kỳ cách ngày để duy trì sự sống.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), tỷ lệ bệnh nhân trẻ tuổi phải lọc máu chiếm khoảng 10–15% tổng số người bệnh, chủ yếu ở nhóm dưới 40 tuổi. Thường ngày, khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Thanh Nhàn hoạt động 3 ca/ngày với khoảng 200 lượt chạy/ngày, điều trị cho khoảng trên 400 bệnh nhân lọc máu chu kỳ, kèm theo đó là điều trị bệnh nhân cấp cứu của khoa phòng khác khi phải can thiệp điều trị bằng lọc máu phối hợp.

Bệnh nhân chạy thận được chăm sóc tại Bệnh viện Thanh Nhàn. Ảnh: BVCC

Bác sĩ Nguyễn Đăng Quốc, Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, xu hướng người trẻ mắc suy thận và chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn đang ngày càng gia tăng. Có nguyên nhân, do lối sống và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Việc sử dụng đồ ăn nhanh ngày càng phổ biến, trong khi các thực phẩm này thường chứa nhiều dầu mỡ, chất béo, dễ gây rối loạn chuyển hóa, nền tảng của nhiều bệnh lý mạn tính, trong đó có bệnh thận. Bên cạnh đó là thói quen sinh hoạt không điều độ, thường xuyên thức khuya, làm việc ban đêm, ăn nhiều đạm, sử dụng bia rượu.

Theo Điều tra STEPS 2021 của Bộ Y tế, người Việt tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối và 46,5g đường tự do mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo cho chế độ ăn lành mạnh. Chuyên gia cảnh báo ăn mặn làm tăng huyết áp, gây hại thận; trong khi thực phẩm siêu chế biến như nước ngọt, mì ăn liền, đồ ăn nhanh, snack chứa nhiều muối, đường và chất béo, làm tăng nguy cơ bệnh không lây nhiễm. Đáng chú ý, phần lớn muối và đường đến từ thực phẩm chế biến sẵn nên nhiều người tiêu thụ quá mức mà không nhận ra.

Cải thiện lối sống khoa học, lành mạnh

Theo thống kê, Việt Nam hiện có hơn 10 triệu người trưởng thành mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 10-13% dân số trưởng thành. Mỗi năm ghi nhận khoảng 8.000 ca mắc mới, trong đó hàng chục nghìn người đã tiến triển đến giai đoạn cuối (cần chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận). Đáng lo ngại hơn, bệnh đang trẻ hóa rõ rệt, tỷ lệ người trẻ (18-40 tuổi) mắc bệnh chiếm tới 20-30% tổng số ca tại một số trung tâm lớn, thậm chí có trường hợp chỉ 15-16 tuổi đã phải chạy thận.

Hiện nay, xu hướng người trẻ mắc suy thận và chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn đang ngày càng gia tăng. Ảnh: Bệnh viện Thanh Nhàn

Đề cập đến vấn đề này, GS.TS Võ Tam, Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam cho biết, bệnh thận mạn là bệnh lý phổ biến với tỷ suất mắc mới, tử vong cao và ngày càng trẻ hóa. Nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh thận mạn tính, trong đó, tiểu đường là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến suy thận. Do đó, sàng lọc và can thiệp sớm bệnh thận mạn giúp làm chậm tiến triển của bệnh, bảo tồn chức năng thận và giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối, giảm bớt gánh nặng kinh tế và tỷ lệ tử vong do bệnh này.

Liên quan đến vấn đề này, PGS.TS Hà Phan Hải An, Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam cho hay, một bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối không chỉ mất đi khả năng lao động mà còn kéo theo ít nhất một người thân phải chăm sóc. Ngoài gánh nặng về mặt lâm sàng, nhân lực và kinh tế, bệnh thận mạn còn tạo ra gánh nặng lớn cho môi trường ở Việt Nam, nặng nề nhất là điều trị thay thế suy thận.

TS Nguyễn Hữu Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo, để hạn chế gánh nặng bệnh mạn tính với người dân và cộng đồng, công tác phát hiện và quản lý sớm các giai đoạn của bệnh thận mạn cần được thực hiện tốt. Khi thận suy cần điều trị bảo tồn đúng cách. Khi suy thận giai đoạn cuối cần chọn phương pháp phù hợp và tuân thủ các chỉ định của bác sĩ.

“Bệnh thận thường diễn biến âm thầm, chỉ phát hiện khi đã nặng nên việc tầm soát sớm rất quan trọng. Người dân cần ăn nhạt, uống đủ nước, sinh hoạt lành mạnh, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và không tự ý dùng thuốc. Khi có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài hoặc bất thường cơ thể, nên đi khám sớm”, bác sĩ Nguyễn Đăng Quốc khuyến cáo

Ngày Thận thế giới (World Kidney Day) được tổ chức hằng năm vào ngày 12-3 nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa và kiểm soát bệnh thận. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên giảm muối, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và chú ý đọc nhãn dinh dưỡng để kiểm soát lượng muối, đường tiêu thụ, qua đó góp phần phòng bệnh thận và các bệnh không lây nhiễm.

Trần Thảo