Giá quặng sắt vượt 109 USD/tấn: Kỳ vọng từ Trung Quốc và rủi ro lệch pha thực tế

Ngay từ những tuần đầu năm 2026, thị trường quặng sắt toàn cầu đã ghi nhận đà tăng mạnh mẽ. Hợp đồng tương lai quặng sắt tại Singapore chính thức vượt mốc 109 USD/tấn, đánh dấu mức giá cao nhất trong khoảng 15 tháng trở lại đây. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc liên tục phát đi tín hiệu đẩy mạnh các biện pháp kích thích kinh tế, tạo kỳ vọng lớn về sự phục hồi nhu cầu nguyên liệu đầu vào cho ngành thép.

Diễn biến giá quặng sắt trong vòng một năm qua (Đơn vị: USD/tấn, Nguồn: Tradingeconomics).

Nghịch lý giữa giá tăng và nhu cầu thực tế

Theo phân tích từ Bloomberg, sự khởi đầu hứng khởi của mặt hàng quặng sắt đang làm nổi bật một nghịch lý kéo dài: giá tăng vọt bất chấp các điều kiện cơ bản chưa cải thiện tương xứng. Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu quặng sắt lớn nhất thế giới, đang cho thấy những tín hiệu trái chiều trong bức tranh cung - cầu.

Dù khối lượng nhập khẩu đạt mức kỷ lục trong năm ngoái, sản lượng thép của Trung Quốc trong năm 2025 được dự báo sẽ giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 7 năm. Điều này phản ánh xu hướng suy yếu rõ rệt của nhu cầu tiêu thụ nội địa, đặc biệt khi lĩnh vực bất động sản vẫn chưa thoát khỏi giai đoạn trầm lắng.

Đáng chú ý, tồn kho quặng sắt tại các cảng Trung Quốc đã tăng mạnh, tiến sát mức cao nhất trong 4 năm qua. Số liệu này cho thấy áp lực dư cung vẫn hiện hữu, trong khi giới hoạch định chính sách tại Bắc Kinh tiếp tục ưu tiên cải cách cơ cấu và cắt giảm công suất dư thừa thay vì thúc đẩy tăng trưởng nóng.

Tồn kho quặng sắt tại Trung Quốc tăng mạnh (Đơn vị: Triệu tấn, nguồn: Steelhome, Bloomberg).

Sự chi phối của tâm lý đầu cơ và rủi ro đảo chiều

Bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Groep, nhận định đợt tăng giá hiện nay chủ yếu được thúc đẩy bởi tâm lý chấp nhận rủi ro của các quỹ đầu cơ. "Sự phân kỳ giữa giá cả và các yếu tố nền tảng khiến thị trường trở nên dễ tổn thương hơn nếu dòng vốn đầu tư đảo chiều," bà Manthey cảnh báo.

Mặc dù vậy, trong ngắn hạn, thị trường vẫn có thể nhận được sự hỗ trợ từ kỳ vọng Bắc Kinh sẽ đẩy mạnh chi tiêu tài khóa trong giai đoạn đầu của chu kỳ kế hoạch 5 năm mới. HSBC cho rằng nếu đầu tư hạ tầng được thúc đẩy mạnh mẽ, nhu cầu hàng hóa công nghiệp có thể được nâng đỡ đáng kể.

Dự án Simandou và áp lực cung trong dài hạn

Trái ngược với sự lạc quan ngắn hạn, triển vọng dài hạn của quặng sắt đang bị phủ bóng bởi dự án Simandou tại Guinea. Đây là một trong những mỏ quặng sắt lớn nhất thế giới với giá trị đầu tư khoảng 23 tỷ USD, dự kiến chiếm tới 5% sản lượng toàn cầu khi đạt công suất tối đa.

Các chuyên gia dự báo chuyến hàng thương mại đầu tiên từ Simandou sẽ cập cảng Trung Quốc ngay trong tháng này. Theo khảo sát của Bloomberg, giá quặng sắt giao ngay có thể giảm dần từ mức trung bình 100 USD/tấn trong quý I/2026 xuống còn 90 USD/tấn vào quý II/2027.

Biến số từ các cuộc đàm phán giá

Ngoài nguồn cung từ Guinea, thị trường còn đối mặt với biến số từ các cuộc đàm phán cơ chế định giá giữa tập đoàn BHP Group và các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Ông Jack Teah, chuyên gia phân tích tại Shanghai Metals Market, cho biết nếu các tranh chấp được giải quyết, một lượng lớn quặng sắt từng bị hạn chế trước đây có thể đổ ra thị trường, tạo thêm áp lực giảm giá.

Tổng kết lại, đà tăng đầu năm 2026 mang nặng tính đầu cơ và kỳ vọng chính sách. Trong bối cảnh nguồn cung mới từ Simandou dần hình thành và nhu cầu thép chưa hồi phục bền vững, thị trường quặng sắt được dự báo sẽ còn nhiều biến động và rủi ro trong thời gian tới.

Tuệ Nhân