Gia Lai tiên phong ứng dụng cảnh báo thông minh ngăn tàu cá vi phạm IUU

UBND tỉnh Gia Lai dự họp trực tuyến với Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Ảnh: Kim Loan

Tăng cường hỗ trợ ngư dân xây dựng nghề cá an toàn, bền vững

Ngày 29/7, UBND tỉnh Gia Lai cho biết địa phương đã đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), góp phần cùng cả nước nỗ lực tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Theo UBND tỉnh, Gia Lai là địa phương tiên phong ban hành chính sách hỗ trợ 50% chi phí lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho tàu cá có chiều dài dưới 15m thuộc nhóm có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài.

Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ lắp đặt VMS cho 206 tàu cá thuộc nhóm này, đạt tỷ lệ 100%.

Đặc biệt, Gia Lai cũng là địa phương đầu tiên trên cả nước triển khai Hệ thống cảnh báo tự động thông minh đối với tàu cá mất kết nối VMS hoặc vượt ranh giới cho phép trên biển, giúp kịp thời cảnh báo, ngăn ngừa nguy cơ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Song song với đó, 100% tàu cá xuất, nhập bến tại 3 cảng cá chỉ định gồm Quy Nhơn, Đề Gi và Tam Quan đều được kiểm soát chặt chẽ, thực hiện khai báo qua hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).

Từ tháng 6/2024 đến nay, Gia Lai không có tàu cá nào bị lực lượng nước ngoài bắt giữ do vi phạm vùng biển.

Riêng từ đầu năm 2026, các cơ quan chức năng của tỉnh đã xử phạt hành chính 35 vụ vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển và các vi phạm khác, với tổng số tiền hơn 542 triệu đồng.

Bên cạnh các biện pháp quản lý, kiểm soát, tỉnh cũng triển khai nhiều giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực khai thác, tạo sinh kế bền vững cho ngư dân thông qua việc gắn giải bản tàu cá với đào tạo nghề, giới thiệu việc làm.

Đến nay, các địa phương đã thẩm định 182 tàu cá với tổng kinh phí hơn 38,9 tỷ đồng; trong đó đã phê duyệt hỗ trợ 87 tàu với tổng số tiền trên 21,6 tỷ đồng.

Gia Lai cũng đang triển khai Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050; đồng thời chuẩn bị đầu tư nâng cấp Cảng cá thông minh Tam Quan kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị thủy sản hiện đại, phát triển nghề cá bền vững.

Siết quản lý tàu cá không đủ điều kiện

Trước đó, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Chỉ thị số 16 về tăng cường quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản, xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị cấp bách, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Theo chỉ thị, toàn bộ tàu cá không đủ điều kiện, tàu đã bán nhưng chưa sang tên hoặc không còn tồn tại nhưng chưa xóa đăng ký đều phải được quản lý đặc biệt, lập hồ sơ riêng để theo dõi. Các địa phương phải tổng kiểm kê, cập nhật đầy đủ dữ liệu lên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, kiên quyết không để tàu không đủ điều kiện xuất bến hoặc tham gia khai thác.

Gia Lai siết quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động

UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì kiểm kê, phân loại tàu cá; Bộ đội Biên phòng kiểm soát chặt hoạt động xuất, nhập bến; Công an tỉnh xử lý nghiêm các hành vi mua bán, chuyển nhượng trái quy định hoặc đưa tàu không đủ điều kiện ra khơi.

Đáng chú ý, mỗi tàu cá không đủ điều kiện được phân công cán bộ trực tiếp theo dõi, kiểm tra hằng ngày. Các xã, phường ven biển phải hoàn thành việc rà soát, cấp mã quản lý cho tàu dưới 6m trước ngày 30/7/2026 và nghiên cứu áp dụng các giải pháp giám sát phù hợp. Trường hợp buông lỏng quản lý, để phát sinh tàu "3 không" hoặc tàu không đủ điều kiện hoạt động, người đứng đầu địa phương sẽ bị xem xét trách nhiệm.

Minh Ngọc