Gia Lai thúc đẩy chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng trong xây dựng

Chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng trong xây dựng đang trở thành hướng đi tất yếu. Xung quanh vấn đề này, PV Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai về kết quả bước đầu cũng như những khó khăn, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trên địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai.

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về việc chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng trong ngành Xây dựng?

Ông Nguyễn Trường Sơn: Việc chuyển đổi xanh và tiết kiệm năng lượng trong ngành Xây dựng hiện nay được đánh giá là một xu hướng tất yếu, đồng thời là "chìa khóa" quan trọng để thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.

Đây không chỉ đơn thuần là việc tiết kiệm điện năng mà còn là sự thay đổi trong việc quản lý, vận hành, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hướng tới phát triển bền vững. Chuyển đổi xanh là giải pháp để giải quyết mâu thuẫn giữa tốc độ đô thị hóa nhanh và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Chuyển đổi xanh từ vật liệu xây dựng phát thải thấp, công trình tiết kiệm năng lượng, phương tiện vận tải đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật (cấp nước, thoát nước, chiếu sáng, rác thải).

Đối với các công trình xây dựng việc áp dụng các giải pháp xanh mang lại "lợi ích kép" cho cả chủ đầu tư, người dùng và môi trường, công trình xanh giúp tiết kiệm 20 - 30% năng lượng vận hành và giảm đáng kể chi phí điện, nước hàng tháng.

Thực tế cho thấy thị trường công trình xanh tại Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh; đến hết năm 2025, cả nước đã có 780 tòa nhà đạt chứng nhận xanh, với tổng diện tích sàn đạt chứng nhận khoảng 18,69 triệu m².

Riêng trong năm 2025, có thêm 196 tòa nhà đạt chứng nhận xanh, tăng 20% về số lượng và tăng 15% về diện tích sàn so với năm 2024.

Về lĩnh vực vận tải, đây cũng là một phần không thể tách rời trong quá trình chuyển đổi xanh của ngành. Hiện nay, đã có nhiều lộ trình chuyển đổi và chính sách được ban hành từ Trung ương đến địa phương với mục tiêu giảm lượng phát thải khí nhà kính quốc gia.

Hiện trên địa bàn tỉnh Gia Lai có 7 công trình nhà ở xã hội, nhà ở thương mại, sản xuất được cấp chứng nhận công trình xanh theo tiêu chuẩn EDGE và LEED.

Tại tỉnh Gia Lai, chuyển đổi xanh trong ngành Xây dựng đang được nhìn nhận như thế nào? Về phía Sở đã có những chủ trương, kế hoạch cụ thể nào để thúc đẩy chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng trong xây dựng không, thưa ông?

Ông Nguyễn Trường Sơn: Tại tỉnh Gia Lai, chuyển đổi xanh trong xây dựng đang được nhìn nhận là một hướng đi cần thiết và có tính lâu dài, nhất là trong bối cảnh yêu cầu tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả đầu tư ngày càng rõ hơn.

Trên thực tế, tỉnh đã có những kết quả bước đầu khá tích cực. Theo đó, đối với lĩnh vực xây dựng (theo tài liệu tổng hợp thị trường công trình xanh năm 2025), Gia Lai hiện nằm trong top 10 tỉnh, thành phố có nhiều diện tích sàn đạt chứng nhận xanh nhất cả nước.

Toàn tỉnh có 7 công trình nhà ở xã hội, nhà ở thương mại, sản xuất được cấp chứng nhận công trình xanh theo tiêu chuẩn EDGE và LEED, trong đó, có 6 công trình đạt tiêu chuẩn EDGE (có 4 công trình nhà ở xã hội) và 1 công trình đạt tiêu chuẩn LEED. Đối với lĩnh vực vận tải, tỉnh Gia Lai cũng đang rất quyết liệt trong triển khai chuyển đổi xanh trên địa bàn tỉnh.

Về phía Sở Xây dựng, chúng tôi đã tham mưu và triển khai các kế hoạch như thúc đẩy công trình xanh, đặc biệt là tiêu chuẩn EDGE, là một hướng ưu tiên phù hợp với điều kiện địa phương.

Quan điểm của ngành là tiếp tục phối hợp hoàn thiện cơ chế khuyến khích, lồng ghép tiêu chí EDGE vào phát triển công trình, tạo điều kiện thuận lợi cho chủ đầu tư triển khai, nhất là đối với nhà ở xã hội và công trình công cộng.

Về giải pháp cụ thể, chúng tôi định hướng tập trung vào ba nhóm chính: Tối ưu thiết kế kiến trúc để tăng thông gió và chiếu sáng tự nhiên, giảm phụ thuộc vào năng lượng; sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, sản xuất trong nước, giá thành hợp lý; và áp dụng các giải pháp kỹ thuật đơn giản nhưng hiệu quả như đèn LED, thiết bị tiết kiệm nước.

Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 143/KH-UBND (17/12/2025) với lộ trình cụ thể cho xe buýt, taxi và xe khách nội tỉnh, hướng tới tăng dần tỷ lệ phương tiện sử dụng điện đến năm 2030.

Đồng thời nghiên cứu thí điểm hạ tầng trạm sạc, tủ đổi pin nhằm thúc đẩy chuyển đổi phương tiện cá nhân sang xe điện.

Hiện nay, tỷ lệ công trình áp dụng giải pháp chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng trên địa bàn ra sao, thưa ông?

Ông Nguyễn Trường Sơn: Nếu xét theo các công trình đã được cấp chứng nhận xanh, đến nay toàn tỉnh có 7 công trình thuộc nhóm nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và sản xuất được cấp chứng nhận công trình xanh theo tiêu chuẩn EDGE và LEED.

Trong đó có 6 công trình đạt EDGE và một công trình đạt LEED, riêng trong số công trình đạt EDGE có bốn công trình nhà ở xã hội. Đây là tín hiệu rất tích cực, cho thấy công trình xanh tại Gia Lai đã đi từ nhận thức sang triển khai thực tế, đặc biệt ở nhóm nhà ở xã hội.

Đối với nhóm công trình hạ tầng kỹ thuật, cụ thể là hệ thống chiếu sáng hiện nay 100% các công trình đầu tư mới đều sử dụng loại đèn Led có mức hiệu suất cao nhưng mức độ tiêu thụ năng lượng thấp, giúp tiết kiệm đáng kể lượng điện tiêu thụ và ngân sách cho nhà nước.

Theo ông, khó khăn, hạn chế lớn nhất của địa phương trong việc thực hiện "xanh hóa" ngành Xây dựng là gì?

Ông Nguyễn Trường Sơn: Theo tôi, khó khăn lớn nhất hiện nay là làm sao chuyển được nhận thức thành hành động đồng bộ trong toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng, từ khâu thiết kế, lựa chọn vật liệu, thiết bị đến tổ chức thi công và vận hành công trình.

Dù công trình xanh đã chứng minh được hiệu quả, nhưng trên thực tế không phải chủ đầu tư nào cũng sẵn sàng thay đổi ngay từ đầu, nhất là khi vẫn còn tâm lý e ngại về chi phí đầu tư ban đầu, về tiêu chuẩn kỹ thuật, hoặc chưa quen với cách tiếp cận mới trong phát triển dự án.

Đây cũng là lý do ngành Xây dựng địa phương đang phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, lồng ghép tiêu chí EDGE vào phát triển công trình và tạo điều kiện thuận lợi hơn để chủ đầu tư mạnh dạn triển khai.

Một khó khăn nữa là việc "xanh hóa" không chỉ dừng ở câu chuyện chứng nhận, mà còn gắn với khả năng tiếp cận tài chính, năng lực tư vấn, lựa chọn giải pháp phù hợp điều kiện địa phương và khả năng nhân rộng mô hình.

Dù vậy, điểm tích cực là các công cụ như EDGE và BRI hiện đã gắn khá chặt với hệ sinh thái tài chính xanh, được công nhận trong tín dụng xanh, trái phiếu xanh và bởi nhiều tổ chức tài chính.

Vì thế, thời gian tới nếu tiếp tục làm tốt công tác hướng dẫn, khuyến khích và kết nối, địa phương hoàn toàn có cơ sở để mở rộng thêm số lượng công trình xanh trên địa bàn.

Ngành Xây dựng Gia Lai đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, lồng ghép tiêu chí EDGE vào phát triển các công trình xanh.

Theo ông, hiện nhận thức của doanh nghiệp và người dân trên địa bàn đã thay đổi như thế nào trong lĩnh vực chuyển đổi xanh ngành Xây dựng?

Ông Nguyễn Trường Sơn: Theo tôi, nhận thức của doanh nghiệp và người dân đã có chuyển biến rõ hơn so với trước đây. Nếu trước kia nhiều chủ đầu tư chủ yếu quan tâm đến chi phí đầu tư ban đầu, thì hiện nay đã bắt đầu quan tâm hơn đến hiệu quả vận hành, tiết kiệm điện, nước, độ bền công trình và chất lượng không gian sống.

Sự phát triển của các công trình được chứng nhận EDGE và LEED trên địa bàn, đặc biệt là trong lĩnh vực nhà ở xã hội, cho thấy công trình xanh không còn bị nhìn nhận là một mô hình quá cao cấp hay xa vời, mà đã trở thành một giải pháp có thể áp dụng thực tế, hiệu quả và phù hợp với điều kiện địa phương.

Trong năm 2025, phân khúc nhà ở xã hội xanh tăng trưởng mạnh, chiếm 11,7% tổng diện tích sàn nhà ở xanh và tăng tới 165% so với năm 2024.

Điều đó cho thấy các giải pháp xanh không còn là "đặc quyền" của phân khúc cao cấp mà đang dần được áp dụng thành công ở các phân khúc có tính an sinh, thiết thực hơn. Đây cũng là cơ sở để Gia Lai tiếp tục thúc đẩy nhận thức xã hội theo hướng thực chất, dễ làm, dễ nhân rộng.

Xu hướng lựa chọn các thiết bị điện đã được dán nhãn tiết kiệm điện (nhãn xanh) như máy lạnh, bóng đèn; lắp đặt hệ thống máy nước nóng năng lượng mặt trời đã trở nên phổ biến khi xây dựng, cải tạo nhà ở của người dân.

Cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Thu Loan