Già hóa dân số ở Việt Nam và bài toán chiến lược thúc đẩy sự phát triển bền vững

TS Vũ Thanh Mai - Phó trưởng Ban Tuyên Giáo và Dân vận Trung ương phát biểu khai mạc Hội thảo. (Ảnh trong bài: PV)

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Vũ Thanh Mai - Phó trưởng Ban Tuyên Giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, từ năm 2011, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt trên 10% dân số. Dự báo trong những thập niên tới, tỷ lệ người cao tuổi sẽ tiếp tục gia tăng nhanh chóng, đưa Việt Nam chuyển từ giai đoạn “dân số vàng” sang giai đoạn “dân số già” trong khoảng thời gian tương đối ngắn.

Quá trình này vừa tạo ra cơ hội, vừa đặt ra nhiều yêu cầu mới trong việc hoạch định và thực thi chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đặc biệt trong các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội... Trước thực tế đó, Đảng và Nhà nước đã sớm quan tâm, từng bước hoàn thiện chủ trương, chính sách, pháp luật, chương trình và chiến lược quốc gia nhằm thích ứng với già hóa dân số. Tuy nhiên, trước tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề mới cần tiếp tục nghiên cứu và giải quyết.

"Hội thảo không chỉ góp phần làm sáng tỏ thêm các vấn đề khoa học liên quan đến già hóa dân số mà còn cung cấp cơ sở quan trọng cho việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách phát triển trong thời gian tới, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước”, Phó trưởng Ban Tuyên Giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai kỳ vọng vào kết quả của Hội thảo.

PGS.TS Đỗ Đình Tùng – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang nhận định từ góc độ y tế, già hóa dân số không chỉ là một vấn đề nhân khẩu học mà còn là một thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Đồng quan điểm, PGS.TS Đỗ Đình Tùng – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang nhận định từ góc độ y tế, già hóa dân số không chỉ là một vấn đề nhân khẩu học mà còn là một thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe. Trong thực tiễn hoạt động khám chữa bệnh, chúng tôi nhận thấy số lượng người bệnh cao tuổi ngày càng gia tăng, với đặc điểm bệnh lý phức tạp, nhiều bệnh mạn tính cùng tồn tại và nhu cầu chăm sóc y tế dài hạn ngày càng lớn.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi một cách toàn diện, từ dự phòng, khám chữa bệnh đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực y tế chuyên ngành lão khoa, phát triển các mô hình chăm sóc cộng đồng và ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế dành cho người cao tuổi.

“Việc nghiên cứu cơ sở lý luận, hoàn thiện hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng như học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong thích ứng với già hóa dân số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây sẽ là cơ sở để ngành y tế nói riêng và các ngành, lĩnh vực liên quan nói chung xây dựng các giải pháp phù hợp, góp phần bảo đảm chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy vai trò của người cao tuổi trong xã hội”, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang Đỗ Đình Tùng khẳng định.

Với chủ đề “Cơ sở lý luận và chính sách của Đảng và Nhà nước, kinh nghiệm trong nước và quốc tế với việc thích ứng với già hóa dân số”, Hội thảo đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu, tập trung làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến già hóa dân số và thích ứng với già hóa dân số trong bối cảnh phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Phân tích và đánh giá các quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về công tác dân số và thích ứng với già hóa dân số trong thời gian qua.

Phần trình bày tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại biểu đến từ nhiều cơ quan, tổ chức.

Các tham luận đồng thời phân tích thực trạng, chỉ ra những khó khăn, thách thức đặt ra đối với Việt Nam trong quá trình thích ứng với già hóa dân số trên nhiều phương diện như chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò của người cao tuổi, xây dựng các mô hình an sinh xã hội phù hợp với quá trình già hóa dân số, công tác truyền thông về già hóa dân số… Đặc biệt là đề xuất các mô hình phối hợp giữa cơ sở y tế với chính quyền các xã, phường trong việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng.

Bên cạnh đó, nhiều kinh nghiệm, mô hình hiệu quả trong việc thích ứng với già hóa dân số từ chính Việt Nam và các quốc gia trên thế giới cũng được chia sẻ, qua đó gợi mở thêm giải pháp thích ứng già hóa dân số phù hợp để vận dụng vào thực tiễn nước ta trong thời gian tới.

Thông qua phần trình bày tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại biểu đến từ nhiều cơ quan, tổ chức, Hội thảo đã đề xuất nhiều định hướng, giải pháp quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực chủ động thích ứng với xu hướng già hóa dân số trong giai đoạn tới.

Các tham luận đều thống nhất già hóa dân số là xu thế mang tính toàn cầu và đặt ra nhiều thách thức đối với mỗi quốc gia.

Phát biểu kết luận Hội thảo, TS Vũ Hồng Huy - Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá cao những nội dung tham luận và các ý kiến phát biểu. Tựu chung, các tham luận đều thống nhất già hóa dân số là xu thế mang tính toàn cầu và đặt ra nhiều thách thức đối với mỗi quốc gia.

Bởi vậy, già hóa dân số cần được tiếp cận theo quan điểm phát triển bền vững với cách nhìn toàn diện vừa trên khía cạnh nhân khẩu học, vừa trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và văn hóa. Theo đó, người cao tuổi cần được nhìn nhận không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách xã hội, mà còn là nguồn lực quan trọng của xã hội, có thể tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của đất nước thông qua kinh nghiệm, tri thức và sự tham gia vào các hoạt động xã hội phù hợp.

Linh Chi