Gia đình lặng tiếng: Dấu hiệu rạn nứt đang bị xem nhẹ

Hôn nhân âm thầm trượt sang trạng thái "mỗi người một thế giới’

Mỗi người một màn hình: khoảng trốngtrong gia đình

Không khó để bắt gặp một khung cảnh quen thuộc: sau bữa cơm tối, căn nhà vẫn sáng đèn nhưng tiếng nói chuyện thưa dần. Người chồng ngồi trước màn hình tivi theo dõi bản tin, thể thao, phim hành động... Người vợ ở phía còn lại, lặng lẽ xem một bộ phim kinh điển cũ trên điện thoại hoặc chat chít trên facebook tám chuyện với bạn bè để “giết thời gian”...

Sự khác biệt sở thích, tự thân nó, không có gì đáng trách. Vấn đề nằm ở chỗ: nhiều gia đình đang thiếu một điều rất cơ bản đó là không gian văn hóa chung, nơi hai người có thể “gặp nhau” trong đời sống tinh thần. Khi điều đó không còn, buổi tối - khoảng thời gian đáng lẽ dành cho kết nối lại trở thành thời điểm của khoảng cách.

Ở không ít mái nhà, những thú vui cá nhân dần trở thành “khung giờ cố định”. Chồng có vùng giải trí riêng với bản tin, nhạc mạnh, truyện kiếm hiệp, tin tức. Vợ có vùng cảm xúc riêng với nhạc trữ tình, phim kinh điển, những câu chuyện sâu lắng. Hai thế giới tồn tại cùng lúc, nhưng không còn chạm nhau.

Một người vợ (xin được giấu tên) chia sẻ: “Tôi không mong chồng bỏ sở thích. Tôi chỉ mong buổi tối có một thứ để hai người cùng xem, cùng nghe”.

Câu nói tiết chế nhưng gợi ra một thực tế: nhiều phụ nữ không đòi hỏi điều lớn lao. Họ chỉ cần một lựa chọn “ở giữa”, một bộ phim vừa đủ nhẹ, một chương trình không làm ai khó chịu, một thể loại âm nhạc cả hai có thể cùng nghe. Không phải để thay đổi đối phương, mà để duy trì cảm giác được hiện diện trong đời sống của nhau.

Nhưng khi “điểm chung” không được tạo ra, mỗi người giữ nguyên thói quen của mình. Từ chỗ khác biệt thị hiếu, câu chuyện chuyển sang khác biệt nhu cầu kết nối. Người chồng xem đó là nghỉ ngơi. Người vợ cảm nhận đó là bị bỏ lại. Sự lệch pha này thường không gây tranh cãi lớn, nhưng lại âm thầm làm lạnh bầu không khí gia đình.

Cảnh trong vở "Bến bờ xa lắc" của Nhà hát Tuổi trẻ khắc họa sâu sắc bi kịch hạnh phúc của người phụ nữ hiện đại trong nhịp sống đổi mới

Khác biệt không đáng sợ, đáng sợ là không còn chia sẻ

Đáng nói là sự xa cách kiểu này diễn ra lặng lẽ. Nó không ồn ào như xung đột tiền bạc hay những khủng hoảng rõ rệt. Nó xuất hiện trong việc “không còn gì để nói”, trong thói quen “ai thích gì làm nấy”, trong cảm giác “nói cũng không ai nghe”. Nhiều người chọn im lặng vì nghĩ đó chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng chuyện nhỏ lặp lại đủ lâu sẽ thành rạn nứt.

Từ góc nhìn xã hội học, TS Trịnh Hòa Bình nhận định: “Khác biệt thị hiếu văn hóa trong gia đình là phổ biến và không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đổ vỡ. Điều đáng lo là khi mỗi người chỉ ở trong “vùng thưởng thức” riêng, thiếu nhu cầu chia sẻ và tôn trọng đời sống tinh thần của bạn đời. Khi vợ chồng không còn cùng nhau nghe, cùng nhau xem, cùng nhau trò chuyện, sự xa cách sẽ chuyển từ sở thích sang khoảng trống trong đồng cảm”.

Theo TS Trịnh Hòa Bình, gia đình không cần sự đồng nhất tuyệt đối, nhưng cần một vùng giao thoa, nơi các thành viên chủ động tìm cách kết nối. Đó có thể là việc nhường nhau một chút trong lựa chọn giải trí, thống nhất một “khung giờ không màn hình”, hoặc đơn giản là dành ra 15 - 20 phút để trò chuyện trước khi ai trở về thế giới riêng.

Một chi tiết đáng suy nghĩ là công nghệ không chỉ làm phong phú đời sống giải trí, mà còn khiến con người “ở riêng” dễ dàng hơn trong cùng một căn nhà. Chỉ cần tai nghe và màn hình, mỗi người có thể rời khỏi không gian chung mà không cần bước ra khỏi phòng. Sự im lặng vì thế được hợp thức hóa như một dạng bình thường mới.

Hôn nhân, vì vậy, không chỉ bị thử thách bởi khó khăn vật chất, mà còn bởi những khoảng trống tinh thần rất đời thường. Và đôi khi, điều giữ gia đình không nằm ở những lời hứa lớn, mà ở những thói quen nhỏ: cùng xem hết một bộ phim, cùng nghe một bài nhạc, cùng nói vài câu chuyện không quan trọng. Sống chung một mái nhà là điều kiện cần. Nhưng sống chung một nhịp mới là điều kiện đủ.

THÚY HIỀN