Ghép thận lần thứ 3 cho bệnh nhân có bất thường mạch máu, Bệnh viện Nhân dân 115 lập thêm dấu mốc chuyên môn

Ghép thận là phương pháp điều trị giúp cải thiện chất lượng sống tốt nhất cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng có cơ hội được ghép do nguồn tạng hiến còn rất hạn chế và nhiều trường hợp tồn tại các yếu tố nguy cơ khiến việc phẫu thuật trở nên đặc biệt phức tạp.

Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 đã thực hiện thành công ca ghép thận lần thứ 3 cho ông N.V.M. (57 tuổi, quê Cà Mau). Đây là trường hợp được đánh giá rất khó khi người bệnh vừa có tiền sử hai lần ghép thận, vừa tồn tại bất thường mạch máu và nguy cơ thải ghép rất cao.

Vượt qua nhiều rào cản để có cơ hội ghép thận lần thứ 3

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhân dân 115, khoảng 10 năm trước, ông M. được ghép thận lần đầu tại hố chậu phải nhưng sau đó phải cắt bỏ thận ghép vì thải ghép. Lần ghép thứ hai được thực hiện tại hố chậu trái, tuy nhiên khoảng 2 năm trước, thận ghép tiếp tục suy chức năng, buộc ông phải quay lại chạy thận nhân tạo định kỳ.

Ba vết sẹo cũ trên bụng bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Là lao động chính trong gia đình, việc phải chạy thận khiến ông gần như không thể tiếp tục làm việc, trong khi người vợ phải thường xuyên đồng hành chăm sóc mỗi lần điều trị. Mong muốn giúp chồng có cơ hội trở lại cuộc sống bình thường, người vợ đã quyết định hiến một quả thận.

Sau quá trình khám, tư vấn và đánh giá tại Trung tâm Thận niệu - Nam khoa, Bệnh viện Nhân dân 115, các bác sĩ xác định người vợ đủ điều kiện hiến thận. Tuy nhiên, ca ghép vẫn đứng trước hàng loạt thách thức.

Người bệnh từng trải qua hai lần ghép nên tồn tại kháng thể kháng HLA ở mức cao, làm tăng đáng kể nguy cơ thải ghép. Bên cạnh đó, ông có tiền sử mổ chấn thương bụng với sẹo mổ dài cùng hai vết mổ ghép thận cũ ở hai hố chậu.

Đặc biệt, kết quả chụp cắt lớp vi tính mạch máu cho thấy hệ động mạch chủ ngực, động mạch chủ bụng và động mạch chậu bị vôi hóa nặng, gây khó khăn trong việc lựa chọn vị trí khâu nối mạch máu cho quả thận ghép.

Chuẩn bị nhiều phương án cho ca ghép đặc biệt

Theo TTƯT.PGS.TS.BS. Trương Hoàng Minh - Trưởng Trung tâm Thận niệu - Nam khoa, sau khi hội chẩn, ê kíp điều trị đã xây dựng nhiều phương án nhằm kiểm soát đồng thời các nguy cơ về miễn dịch và ngoại khoa.

Về miễn dịch, người bệnh được thay huyết tương 4 lần nhằm giảm lượng kháng thể trước ghép. Sau khi các chỉ số đạt yêu cầu, bệnh nhân được chỉ định sử dụng thuốc ức chế miễn dịch mạnh Anti Thymocyte Globulin (ATG) để hạn chế nguy cơ thải ghép.

Lấy thận qua nội soi của người hiến thận là vợ bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Về ngoại khoa, ê kíp lấy thận trái của người vợ bằng phương pháp nội soi ổ bụng để ghép vào hố chậu phải của người chồng. Thận ghép cũ bên phải được cắt bỏ nhằm tạo khoảng trống cho quả thận mới.

Do hệ động mạch bị xơ vữa, các phẫu thuật viên lựa chọn vị trí động mạch chậu chung gần chỗ phân chia động mạch chủ bụng - nơi ít vôi hóa nhất trên phim chụp cắt lớp - để thực hiện khâu nối, đồng thời chuẩn bị sẵn mạch máu nhân tạo trong trường hợp cần làm cầu nối.

Trong quá trình phẫu thuật, việc bộc lộ các cấu trúc giải phẫu gặp nhiều khó khăn do tình trạng dính sau các lần mổ trước. Động mạch, tĩnh mạch cũng như bàng quang đều phải được bóc tách rất thận trọng.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ của ê kíp phẫu thuật, ca ghép diễn ra thành công. Ngay sau khi mở kẹp mạch máu, thận ghép đã bài tiết nước tiểu tốt. Ngay ngày đầu sau mổ, chức năng thận cải thiện rõ, người bệnh tỉnh táo và ăn uống bình thường.

Khẳng định năng lực ghép tạng tại Việt Nam

Theo các bác sĩ, ghép thận lần thứ ba luôn khó hơn nhiều so với lần ghép đầu do nguy cơ miễn dịch cao, mô sẹo sau nhiều lần phẫu thuật, tình trạng xơ vữa mạch máu và những thay đổi giải phẫu vùng ghép.

Dù vậy, theo y văn, kết quả ghép thận lần thứ ba vẫn mang lại lợi ích sống còn cao hơn so với việc tiếp tục chạy thận nhân tạo. Tỷ lệ sống sau ghép đạt khoảng 75-85% sau 1 năm và 55-70% sau 5 năm ở những trường hợp phù hợp.

Ê kíp phẫu thuật phấn khởi với thành công của ca ghép thận 'siêu khó'. Ảnh: BVCC.

Bệnh viện Nhân dân 115 triển khai ghép thận từ người hiến sống từ năm 2004 và ghép thận từ người hiến chết não từ năm 2025. Đơn vị đã thực hiện nhiều ca ghép thận lần hai, còn trường hợp vừa thực hiện là ca ghép thận lần thứ ba đầu tiên của bệnh viện và là ca thứ hai tại Việt Nam.

Theo ThS.BS.CKII. Cao Hoài Tuấn Anh – Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115, thành công của ca ghép cho thấy trình độ chuyên môn về ngoại khoa, miễn dịch và chăm sóc sau ghép của đội ngũ y tế trong nước ngày càng tiệm cận các trung tâm ghép tạng tiên tiến trên thế giới, mở thêm cơ hội điều trị cho những người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối tưởng chừng không còn nhiều lựa chọn.

Đỗ Bá