Gen Z chủ động tài chính từ sớm

Gen Z ứng dụng công nghệ trong quản lý tài chính.

Theo khảo sát toàn quốc được Hiệp hội Kế toán viên Công chứng Mỹ (AICPA) thực hiện vào cuối năm 2025, 97% Gen Z có mục tiêu tài chính cho năm 2026, cao hơn các thế hệ khác. 3 ưu tiên hàng đầu là tiết kiệm mua xe (41%), đầu tư (39%) và mua nhà (36%).

Theo bà Pamela Ladd – Chuyên gia lập kế hoạch tài chính cá nhân của AICPA, mỗi thế hệ đang trải nghiệm nền kinh tế theo cách khác nhau, và Gen Z đặc biệt tập trung vào các cột mốc tài sản lớn như nhà ở và phương tiện đi lại.

Báo cáo về quỹ tiết kiệm khẩn cấp của Chuyên trang thông tin tài chính cá nhân Bankrate (Mỹ) cho thấy chỉ 46% người trưởng thành Mỹ có đủ tiền dự phòng cho 3 tháng chi phí sinh hoạt, và 24% hoàn toàn không có quỹ khẩn cấp. Riêng Gen Z, tỷ lệ không có quỹ dự phòng lên tới 34%, trong khi chỉ 10% có thể trang trải từ 6 tháng chi phí trở lên.

Về dài hạn, Gen Z cho thấy sự chuẩn bị sớm hơn nhiều thế hệ trước. Dữ liệu của Tập đoàn quản lý đầu tư Vanguard (Mỹ) cũng cho thấy, 47% Gen Z trong độ tuổi 24–28 đang đi đúng hướng để có một kỳ nghỉ hưu thoải mái, cao hơn tỷ lệ của Baby Boomers (40%) và Gen X (41%).

Ở Úc, dữ liệu từ Ngân hàng Quốc gia Úc (NAB) cho thấy nhóm 18–29 tuổi có ý định tiết kiệm cao nhất, với 89% nữ và 85% nam cho biết đang chủ động để dành tiền.

Các chuyên gia nhấn mạnh nền tảng tài chính phải bắt đầu từ quỹ khẩn cấp. AICPA khuyến nghị tích lũy 6–8 tháng chi phí sinh hoạt, kiểm soát nợ và đầu tư đều đặn, dù số tiền nhỏ. Mục tiêu thực tế 10.000–20.000 USD giúp tránh rơi vào vòng xoáy nợ khi gặp biến cố.

Người trẻ có thể bắt đầu bằng cách trích 10% thu nhập để tiết kiệm, tách riêng tài khoản chi tiêu và dự phòng, hoặc đặt mục tiêu tích lũy 500–1.000 USD trước khi đầu tư. Với người mới đi làm, nên duy trì chi tiêu thấp hơn thu nhập khoảng 15–20%.

Trong lĩnh vực công nghệ, các công ty fintech đang cung cấp nhiều công cụ giúp người trẻ quản lý tài chính dễ dàng hơn. Thương vụ Beast Industries của YouTuber MrBeast mua lại ứng dụng Step (nền tảng ngân hàng số cho thanh thiếu niên) cho thấy cạnh tranh thu hút Gen Z ngày càng mạnh. Step cung cấp tài khoản thanh toán, thẻ Visa hỗ trợ xây dựng tín dụng sớm và giao diện thân thiện.

Việc mở thẻ tín dụng sớm và sử dụng có kiểm soát, thanh toán đúng hạn, duy trì tỷ lệ sử dụng thấp, có thể giúp Gen Z xây dựng điểm tín dụng tốt. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý công nghệ chỉ là công cụ, không thể thay thế hiểu biết về lãi suất, phí phạt và điều khoản hợp đồng.

Gen Z có lợi thế lớn nhất trong đầu tư là thời gian, nhưng chỉ hiệu quả khi có kiến thức. Nhiều người trẻ chạy theo ETF (quỹ đầu tư mô phỏng một chỉ số hoặc ngành và giao dịch như cổ phiếu) theo xu hướng như trí tuệ nhân tạo hay blockchain (công nghệ chuỗi khối) mà bỏ qua chi phí và cơ cấu quỹ. Chênh lệch phí chỉ 0,3–0,4% mỗi năm, kéo dài nhiều năm, có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận. Vì vậy, cần ưu tiên xem kỹ phí, mức đa dạng hóa và độ bám sát chỉ số trước khi đầu tư.

Nhìn chung, Gen Z thể hiện sự chủ động rõ nét trong quản lý tiền bạc, từ đặt mục tiêu dài hạn đến tận dụng công nghệ để đầu tư và tích lũy. Tuy nhiên, tham vọng chỉ bền vững khi đi cùng nền tảng vững chắc: quỹ dự phòng đủ mạnh, kiểm soát nợ và kỷ luật chi tiêu.

Tuệ An