Gaokao 2026: Cuộc đua nghẹt thở của gần 13 triệu sĩ tử Trung Quốc

Các học sinh lớp 12 tham gia một buổi tự học tối tại một trường trung học phổ thông ở thành phố Hàm Đan, tỉnh Hà Bắc, vào ngày 28 tháng 5 năm 2024. (Ảnh: Hao Qunying/China Daily)

Hạ nhiệt số lượng, giữ nguyên áp lực cạnh tranh

Mới đây, Bộ Giáo dục Trung Quốc công bố có tổng cộng 12,9 triệu thí sinh đăng ký tham dự kỳ thi Gaokao năm 2026. Con số này đã giảm nhẹ so với mức kỷ lục 13,35 triệu thí sinh của năm 2025. Theo lịch trình quốc gia, kỳ thi chính thức sẽ bắt đầu từ Chủ nhật (ngày 7/6/2026). Tại hầu hết các tỉnh thành, kỳ thi kéo dài trong hai ngày cho đến thứ Hai (8/6/2026), riêng một số địa phương áp dụng mô hình tuyển sinh mới sẽ kéo dài từ ba đến bốn ngày.

Học sinh ôn luyện tại một “lò luyện gaokao”. Ảnh: VCG

Dù số lượng thí sinh giảm, tính chất khốc liệt của Gaokao không hề thay đổi. Dù hiện nay Trung Quốc đã mở rộng thêm các hình thức xét tuyển kết hợp, điểm số Gaokao vẫn giữ vị trí quyết định cao nhất. Đối với đại đa số học sinh, đặc biệt là con em các gia đình bình dân, đây vẫn là con đường công bằng nhất để cạnh tranh sòng phẳng và giành tấm vé vào các trường đại học top đầu để đổi đời. Cuộc đua khốc liệt này tạo nên phong trào ôn thi "cày cuốc" vô cùng áp lực, nơi thời gian học tập tỷ lệ thuận với cơ hội thành công.

Cuộc chiến tâm lý trong hành trình ôn luyện

Để chuẩn bị cho kỳ thi mang tính định đoạt này, học sinh Trung Quốc thường phải trải qua những năm tháng THPT cực kỳ gian khổ, đánh đổi cả giấc ngủ và các hoạt động thể chất. Thói quen học thêm vào cuối tuần hay các kỳ nghỉ lễ là "chuyện thường ngày ở huyện".

Học sinh tranh thủ học bài trong phòng ký túc xá vào giờ ngủ trưa. Ảnh: VCG

Sức ép học tập lớn đến mức Bộ Giáo dục Trung Quốc phải can thiệp bằng cách siết chặt quy định cấm học thêm, trả lại hai ngày nghỉ cuối tuần cho học sinh THPT từ mùa xuân năm 2025. Tuy nhiên, chính sách này lại đẩy các sĩ tử vào một vòng xoáy giằng xé tâm lý mới giữa việc muốn nghỉ ngơi và nỗi sợ bị tụt lại phía sau.

Em Lou Binyixuan (18 tuổi), một thí sinh tại tỉnh Hồ Nam, chia sẻ về áp lực tự học ngay trong ngày nghỉ: "Em không muốn học vào ngày nghỉ của mình, nhưng em bắt buộc phải làm vậy vì em muốn đỗ vào một trường đại học tốt. Nếu em ngủ nướng, em sẽ cảm thấy tội lỗi, giống như mình vừa lãng phí thời gian vốn có thể dùng để học đuổi kịp các bạn." Với mục tiêu đỗ vào Đại học Trùng Khánh, Lou cho biết dù trường cho nghỉ, cô và nhiều bạn học vẫn tự nguyện đến các phòng học mở vào cuối tuần để ôn tập.

Gaokao là kỳ thi tuyển sinh đại học mang tính quyết định đối với tương lai của hàng triệu học sinh Trung Quốc. Ảnh: AFP

Nhiều chuyên gia giáo dục và giáo viên cũng bày tỏ sự lo ngại về tình trạng kiệt sức của học sinh. Thầy Lan, một giáo viên THPT tại Sơn Tây, thẳng thắn bày tỏ: "Học sinh đang hoạt động như những cỗ máy, và hầu như lớp nào cũng có vài em gặp phải các vấn đề tâm lý hoặc phải bỏ học vì áp lực học tập quá lớn." Cô Đặng, một giáo viên tại Trịnh Châu, cũng thừa nhận thực tế cay đắng: "Mặc dù chúng tôi luôn nói với học sinh rằng điểm số không phải là tất cả, nhưng thực tế đối với những gia đình có mức kinh tế bình thường, điểm số chính là tất cả."

Nói không với gian lận công nghệ cao

Để bảo vệ tính công bằng tuyệt đối cho một kỳ thi mang tầm vóc quốc gia, Bộ Giáo dục Trung Quốc phối hợp với các ban ngành liên quan đã xây dựng một hệ thống an ninh nghiêm ngặt toàn chuỗi, từ khâu bảo mật đề thi, vận chuyển cho đến giám sát tại phòng thi.

Năm nay, tâm điểm của công tác chống gian lận hướng trực tiếp vào các thiết bị công nghệ cao, đặc biệt là kính thông minh, điện thoại, đồng hồ và vòng đeo tay thông minh. Quy định mới nêu rõ: Việc mang các thiết bị này vào phòng thi được tính là hành vi gian lận, bất kể thí sinh có thực sự sử dụng chúng để truyền phát thông tin hay không. Thí sinh vi phạm sẽ bị hủy bỏ hoàn toàn kết quả của tất cả các môn thi. Tại các địa phương, các biện pháp kiểm tra trực tiếp và gián tiếp được nâng cấp đồng bộ.

Cảnh sát kiểm tra cổng an ninh thông minh tại một địa điểm thi ở Bình Giang, tỉnh Cam Túc. Cảnh sát đã tiến hành kiểm tra an ninh toàn diện các địa điểm thi gaokao ở các địa phương để đảm bảo môi trường an toàn và ổn định cho thí sinh. Ảnh: China Daily

Bên cạnh đó, nhằm giảm bớt bầu không khí căng thẳng, chính quyền Trung Quốc cũng ban hành lệnh cấm truyền thông thổi phồng về các thủ khoa, điểm số cao hay tỷ lệ trúng tuyển của các trường, đồng thời chấn chỉnh việc các trường đại học phát hành những hộp quà nhập học quá xa xỉ để quảng bá danh tiếng. Mọi nỗ lực hiện tại đều hướng tới mục tiêu trả lại cho Gaokao một không gian an toàn, trật tự và thực chất.

Nguồn: chinadaily.com

Kim Thanh